Ερωτηματικά γύρω από την «απόπειρα» κατά του Μοράλες

Του Simon Romero
The New York Times 

Με τα όπλα στα χέρια, τα μέλη της επίλεκτης ομάδας Δέλτα ανέβηκαν τις σκάλες του Οτέλ ντε Λας Αμέρικας. Ήταν 4 το πρωί της 16ης Απριλίου στη Σάντα Κρουζ, την πόλη - προπύργιο της βολιβιανής αντιπολίτευσης.

Μέσα σε πολύ λίγο χρόνο, είχαν εκτελέσει τρεις άνδρες, τον 24χρονο Ιρλανδό Μίχαελ Ντουάιερ, τον 39χρονο Ρουμάνο ουγγρικής καταγωγής Αρπάντ Μαγκιαρόζι και τον 49χρονο Εδουάρδο Ρόζα Φλόρες, Βολιβιανό, κάτοχο ουγγρικού και κροατικού διαβατηρίου, έναν άνθρωπο με ομιχλώδες παρελθόν στην ηγεσία ομάδων ξένων μαχητών κατά τη διάρκεια των γιουγκοσλαβικών πολέμων.

Επιδεικνύοντας τα πτώματα στην τηλεόραση, οι βολιβιανές αρχές ισχυρίστηκαν ότι είχαν αποτρέψει απόπειρα δολοφονίας του προέδρου Έβο Μοράλες. Σύντομα εντόπισαν γιάφκα όπλων η οποία, όπως ισχυρίστηκαν, είχε σχέση με τους νεκρούς. Όμως το περιστατικό, μαζί με τα βαλκανικά του μυστήρια, δεν είναι μια απλή υπόθεση.
Οι δολοφονίες γέννησαν διάφορα ερωτήματα. Ποιος υποστήριξε την ομάδα αυτή; Πώς τους εντόπισαν οι Αρχές; Γιατί ο Μοράλες έστειλε αστυνομικές δυνάμεις από την πρωτεύουσα Λα Παζ; Και τι δουλειά είχε να επιστρέψει στη Σάντα Κρουζ ένας άνθρωπος σαν τον Ρόζα Φλόρες, που υπήρξε ποιητής και πολεμικός ανταποκριτής, πριν μπλεχτεί στα βαλκανικά πεδία σφαγών;

Το μυστήριο της υπόθεσης περιστρέφεται κυρίως γύρω από την αινιγματική φυσιογνωμία του Φλόρες, που θεωρείται και αρχηγός της ομάδας. Ο Φλόρες από τη Βολιβία ως έφηβος κατέληξε στην Ουγγαρία, πατρίδα του πατέρα του, που ήταν εβραϊκής καταγωγής. Εκεί ήρθε σε επαφή με τον Βενεζουελανό τρομοκράτη Κάρλος. Τη δεκαετία του ’90 ήταν επικεφαλής εθελοντών που πολεμούσαν στο πλευρό της Κροατίας και θεωρήθηκε υπεύθυνος για τον θάνατο ενός Βρετανού και ενός Ελβετού.

«Έζησε μία πολυτάραχη ζωή, δεν ταίριαξε πουθενά», είπε για τον Φλόρες ο Ιμπόλια Φεκέτε, ο Ούγγρος σκηνοθέτης που το 2001 γύρισε ταινία εμπνευσμένη από τη ζωή του. Επιστρέφοντας στην Ουγγαρία, ο Φλόρες ασπάστηκε το Ισλάμ, απαρνούμενος τις προηγούμενες σχέσεις του με τη συντηρητική καθολική οργάνωση Όπους Ντέι. Και εν συνεχεία του μπήκε μια νέα, έμμονη ιδέα. Να οδηγήσει τη Σάντα Κρουζ, την πλουσιότερη επαρχία της Βολιβίας, στην ανεξαρτησία.

«Χρειάζονται όπλα», είχε πει σε μια συνέντευξη στην ουγγρική τηλεόραση, η οποία μαγνητοσκοπήθηκε πέρυσι αλλά προβλήθηκε μόλις τώρα, μετά τον θάνατό του. «Το θέμα δεν είναι να κάνουν τα παιδιά διαδηλώσεις στις πόλεις με καλάμια και σημαίες».
Στη συνέντευξη, ο Ρόζα Φλόρες εξήγησε ότι ο στόχος του δεν ήταν να ανατραπεί ο Μοράλες αλλά «να κηρυχθεί ανεξαρτησία και να δημιουργηθεί μια νέα χώρα». Αυτά ταιριάζουν με τις περιγραφές του Μοράλες, σύμφωνα με τις οποίες η Σάντα Κρουζ είναι φέουδο βιομηχάνων και τραπεζιτών, συχνά απογόνων Κροατών μεταναστών, που θέλουν να αποσχιστούν από τη Βολιβία, στα πρότυπα της αποσύνθεσης της Γιουγκοσλαβίας.
Μετά τις δολοφονίες, Βολιβιανός εισαγγελέας παρουσίασε βίντεο που είχε γυριστεί από κινητό τηλέφωνο, χωρίς καθαρό ήχο, και ισχυρίστηκε ότι σε αυτό, ο Φλόρες συζητούσε σχέδιο δολοφονίας του Μοράλες.

Στη συνέντευξή του, ο Φλόρες είχε μιλήσει για το ενδεχόμενο θανάτου του. «Αν μου συμβεί κάτι στη Βολιβία, θα είναι γραφτό μου. Εξάλλου, θα έχει συμβεί στο καλύτερο δυνατό μέρος». Διαβάστε περισσότερα...

Ο κρυφός πλούτος της Βολιβίας

Του Simon Romero
New York Times


Ενώ κυβερνήσεις και εταιρείες εργάζονται πυρετωδώς να κατασκευάσουν την επόμενη γενιά υβριδικών ή ηλεκτρικών αυτοκινήτων βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα πολύ σημαντικό ζητούμενο. Για τις μπαταρίες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων χρειάζεται λίθιο και το μισό λίθιο του πλανήτη είναι αποδεδειγμένα θαμμένο στη Βολιβία – σε μια χώρα που δεν φαίνεται διατεθειμένη να το παραχωρήσει άνευ όρων.
«Γνωρίζουμε ότι η Βολιβία μπορεί να γίνει η Σαουδική Αραβία του λιθίου», είπε ο Φρανσίσκο Κουίσμπερτ, αρχηγός ομάδας ιθαγενών που ζουν στα όρια του Σαλάρ ντε Ουγιούνι, του μεγαλύτερου κοιτάσματος αλατιού στον κόσμο. «Είμαστε φτωχοί αλλά όχι ηλίθιοι. Το λίθιο ανήκει στη Βολιβία αλλά και σε εμάς».
Το νέο σύνταγμα της Βολιβίας, που ψηφίστηκε με μεγάλη άνεση τον Ιανουάριο, κατοχυρώνει τα δικαιώματα των Ινδιάνων στη γη τους, επιτρέποντάς τους να αποσπούν παραχωρήσεις από το κράτος και από τις ιδιωτικές εταιρείες αλλά και να μπλοκάρουν έργα εξόρυξης. Επίσης, ο πρόεδρος της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, είναι ένθερμος οπαδός των εθνικοποιήσεων.
Τίποτα απ’ αυτά δεν αποτρέπει ξένους ομίλους, μεταξύ αυτών τους ιαπωνικούς Sumitomo και Mitsubishi και τον γαλλικό όμιλο του Βενσάν Μπολορέ, να εκδηλώσουν έντονο ενδιαφέρον. Και οι τρεις αυτοί όμιλοι απέστειλαν εκπροσώπους στη Λα Παζ για να συζητήσουν με την κυβέρνηση του Μοράλες. «Υπάρχουν κοιτάσματα αλατιού στη Χιλή και στην Αργεντινή και ένα πολλά υποσχόμενο κοίτασμα στο Θιβέτ, αλλά το μεγαλύτερο είναι στη Βολιβία», είπε ο Ότζι Μπάμπα, στέλεχος του τμήματος μετάλλων της Mitsubishi. «Αν θέλουμε να μπούμε δυναμικά στην επόμενη γενιά αυτοκινήτων, πρέπει να είμαστε εδώ».
Ως τώρα το λίθιο χρησιμοποιούνταν σε μικρές ποσότητες για την παρασκευή φαρμάκων που σταθεροποιούν τη διάθεση και για την κατασκευή θερμοπυρηνικών όπλων. Όμως, η μεγαλύτερη δυνητική αγορά για το λίθιο είναι η αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς το μέταλλο αυτό ζυγίζει λιγότερο από το νικέλιο, που επίσης χρησιμοποιείται σε μπαταρίες. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που κινούνται με μπαταρίες λιθίου μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερη ενέργεια και έτσι να έχουν περισσότερη αυτονομία. «Το προηγούμενο ιμπεριαλιστικό μοντέλο εκμετάλλευσης των φυσικών μας πόρων δεν θα επαναληφθεί ποτέ στη Βολιβία», είπε ο Σαούλ Βιγιέγας, επικεφαλής του τομέα λιθίου της Comibol, της κρατικής εταιρείας λιθίου. «Ίσως υπάρχει η δυνατότητα να δεχθούμε ξένους ως κατόχους μειοψηφικού πακέτου μετοχών ή ακόμη καλύτερα ως πελάτες μας».
Η Comibol έχει επενδύσει 6 εκατ. δολάρια για την κατασκευή μιας μονάδας στο Pίο Γκράντε, στα όρια του κοιτάσματος Ουγιούνι, όπου θα αρχίσει η πρώτη προσπάθεια για βιομηχανικής κλίμακας εξόρυξη λιθίου. Το λίθιο είναι διαλυμένο στο αλατόνερο που βρίσκεται κάτω από τα στερεά κοιτάσματα αλατιού και συλλέγεται αφού το νερό αντληθεί την επιφάνεια και εξατμιστεί σε ειδικές δεξαμενές. Ο Μοράλες θέλει να είναι έτοιμη η μονάδα ώς τα τέλη του χρόνου.
Κατά την επίσκεψή μας, βρίσκουμε εργάτες να δουλεύουν με εντατικούς ρυθμούς κάτω από τον ήλιο, χτίζοντας τοίχους σε ένα τοπίο λευκής σεληνιακής ερήμου. Όμως, πέρα από τη μονάδα αυτή, η χώρα χρειάζεται να επενδύσει πολύ περισσότερα χρήματα για να μετατρέψει το λίθιο σε ανθρακικό λίθιο. Διαβάστε περισσότερα...