Το Ισλάμ ως ευρωπαϊκό ζήτημα

Χρήστος Ιακώβου

Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Μελετών

Το τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σταδιακή ισχυροποίηση των ριζοσπαστικών εθνικιστικών κινημάτων στον ευρωπαϊκό χώρο. Πέρα από τις προφανείς συνέπειες για το δημόσιο πολιτικό βίο, η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει ένα ζήτημα που τείνει να καταστεί σε ένα από τα πλέον κεντρικά του δημοσίου λόγου και συμπεριφοράς: Πολιτικά θέματα που έως σήμερα ήταν περιθωριοποιημένα στον ευρωπαϊκό πολιτικό λόγο ή ακόμη ξεχασμένα και ταυτισμένα με συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους της Ευρώπης, απαγορευτικές της μνήμης και της διανοίας, τώρα επανέρχονται στο επίκεντρο της πολιτικής ρητορικής και πρακτικής, καθώς ολοένα και περισσότερα κόμματα, με διαφορετικούς ιδεολογικούς ορίζοντες υιοθετούν μέρος ή «κλέβουν συνθήματα» από το ρητορικό φάσμα της ακροδεξιάς.

Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει είναι η αναγέννηση της ουσιοκρατίας (essentialism), της οντολογικής πρότασης που κυριάρχησε στον πολιτικό και επιστημονικό λόγο στην περίοδο του μεσοπολέμου του 20ού αιώνα. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το ισχυρό επιχείρημα της ουσιοκρατίας, το οποίο στηριζόταν στην ανωτερότητα της ευρωπαϊκής κουλτούρας, υπέστη ισχυρότατο πλήγμα αμφισβήτησης από την ραγδαία επέκταση των εθνικών κινημάτων αποαποικιοποίησης και την ανάπτυξη των μετα-αποικιοκρατικών σπουδών και της ριζοσπαστικής κριτικής που άσκησαν στην ευρωπαϊκή ουσιοκρατία. Μετά το ιστορικό τέλος του διπόλου «Ανατολής-Δύσης» έχει εμφανισθεί αυτό του «Ισλάμ» και «Δύση». Ο ατομισμός, η ανοχή, η ελευθερία και ο ορθολογισμός της μεταπολεμικής Ευρώπης αντιπαρατίθενται με την περιχαράκωση ή ακόμη γκετοποίηση των μουσουλμάνων στην Ευρώπη, τη διαφορετική κουλτούρα που εκφράζει το Ισλάμ, που ενίοτε πρακτικά λαμβάνει τη μορφή των αντιπαραθέσεων γύρω από την κατασκευή τζαμιών και του θέματος της μαντίλας στη Βόρεια Ευρώπη. Αυτά τα θέματα, μέχρι πριν από μερικά χρόνια συνιστούσαν ηχηρά μηνύματα έγκαιρης προειδοποίησης γι' αυτά που εξελίσσονται σήμερα. Η 11η Σεπτεμβρίου, το ξεφύτρωμα ομάδων φανατικών Ισλαμιστών και ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έχουν καταστήσει γόνιμο το έδαφος για την αναγέννηση αυτής της παράδοσης.

Ενόσω ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Ευρώπης αποτελείτο από ελεύθερους άνδρες, που κατέφθαναν στην Ευρώπη ως εργάτες, και το Ισλάμ ήταν ένα μη ευδιάκριτο φαινόμενο, η επιρροή στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν πολύ περιορισμένη. Ήταν η περίοδος που στην Ευρώπη το Ισλάμ δεν αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, μία δυναμική διαδικασία πρόκλησης άρχισε να εκτυλίσσεται στις ευρω-μουσουλμανικές σχέσεις, προκαλώντας ποικίλες συμπεριφορές από αμφότερες τις πλευρές, όπου σε αρκετές περιπτώσεις περιλαμβάνονται και πράξεις βίαιων αντιπαραθέσεων.

Πολλοί στην Ευρώπη βρίσκουν την επιμονή των μουσουλμάνων να τηρούν τις θρησκευτικές τους παραδόσεις, είτε έχουν να κάνουν με ενδυματολογικές επιλογές είτε με τις κοινωνικές σχέσεις, να είναι αντιπαθής και ακόμη προκλητική, έως απειλητική για τον κοσμικό χαρακτήρα της Ευρώπης. Αυτή η εξέλιξη ανάγκασε, ευρέως ομοιογενείς, ευρωπαϊκές κοινωνίες να αντιμετωπίζουν σήμερα νευρικά τις νέες πολυπολιτισμικές πραγματικότητες.

Κατά τη διάρκεια περιόδων οικονομικής ύφεσης, οι μουσουλμάνοι γίνονται στόχοι εχθρικής συμπεριφοράς αφού εκλαμβάνονται ως παράσιτα στις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζουν. Αυτή η πραγματικότητα καταδεικνύει ότι οι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη αποτελούν μία υποβαθμισμένη ομάδα. Το πρόβλημα αυτό γίνεται σε αρκετές περιπτώσεις πιο έντονο αφού αρκετοί μουσουλμάνοι στην Ευρώπη βρίσκουν καταφύγιο σε ριζοσπαστικές μορφές του Ισλάμ, προκειμένου να ενισχύσουν την ταυτότητά τους, με αποτέλεσμα να αποξενώνονται ακόμη περισσότερο.

Στην πραγματικότητα, πίσω από όλο θέμα για το μουσουλμανικό ζήτημα στην Ευρώπη  κρύβεται η ανασφάλεια γύρω από την ευρωπαϊκή ή εθνική ταυτότητα. Πολλοί κρούουν το κώδωνα του κινδύνου ότι η εποχή της Ευρώπης των λευκών χριστιανών, που μπόρεσε και συμπεριέλαβε παλαιότερα τους εβραίους και τους μαύρους, τείνει να καταστεί παρελθόν.  Ο στερεοτυπικός Μουσουλμάνος  -ο Σαρακηνός Άραβας ή ο Οθωμανός Τούρκος που κάποτε προσδιόριζαν τους γεωγραφικούς και πολιτισμικούς γείτονες της Ευρώπης- τώρα βρίσκεται εντός των τειχών και αποτελεί, για πολλούς, ένα είδος εσωτερικού εχθρού. Από την περιφέρεια της Ευρώπης, οι Μουσουλμάνοι βρίσκονται στο κέντρο των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων και, κατ' επέκταση, τα σύνορα Ευρώπης και Ισλάμ, γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.

Η μουσουλμανική παρουσία στην Ευρώπη, πέρα από τις πολυεπίπεδες προκλήσεις, τόσο ως προς την εγκατάσταση όσο και ως προς την ενσωμάτωση, θα γίνεται ένα μείζον πολιτικό ζήτημα για το μέλλον του ευρωπαϊκού υπερεθνικού θεσμού. Αυτό θα είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μία περίοδο όπου η Ευρώπη θα βρίσκεται σε μία διαδικασία μετασχηματισμού των συλλογικών της ταυτοτήτων ενώ ταυτόχρονα οι ευρωπαίοι θα επιδιώκουν να εντάξουν το Ισλάμ στο δικό τους κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Όλα αυτά θα συντελούνται μέσα από μία διαδικασία μέσα από την οποία θα είναι έντονα: α) η προσαρμογή και αντίδραση στις προκλήσεις σε θέματα ταυτότητας β) η εμβάθυνση σε θέματα πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ολοκλήρωσης και γ) η διαδικασία παγκοσμιοποίησης.

Διαβάστε περισσότερα...

Why Islam Is More Violent Than Christianity

http://thefederalist.com/2015/01/27/why-islam-is-more-violent-than-christianity-an-atheists-guide/

Διαβάστε περισσότερα...

Γιατί καρατομούν εν ονόματι του Αλλάχ;

Χρήστος Ιακώβου

Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Μελετών

Οι μαγνητοσκοπημένες εικόνες μασκοφόρων ισλαμιστών τρομοκρατών, οι οποίοι ίστανται όπισθεν δυτικών ομήρων δημοσιογράφων ή στρατιωτών αιχμάλωτων, όντας έτοιμοι να τους καρατομήσουν τελετουργικώς και εξανιστάμενοι με ένα αντιδυτικό πολιτικοθρησκευτικό κήρυγμα, έγιναν συχνό αντικείμενο προς διεθνή διαδικτυακή και τηλεοπτική κατανάλωση.

Βεβαίως, δεν είναι η πρώτη φορά που στην ιστορία παρατηρείται το φαινόμενο αυτό. Είναι μία πρακτική, η οποία συναντάται συχνά από τα αρχαία χρόνια. Στην αρχαία Ρώμη, για παράδειγμα, συνήθιζαν να αποκεφαλίζουν τους Ρωμαίους πολίτες, αφού η πρακτική θεωρείτο πιο ανώδυνη, λόγω της ταχύτητας με την οποία επέρχεται ο θάνατος, σε αντίθεση με τους μη-Ρωμαίους πολίτες, τους οποίους θανάτωναν διά της σταυρώσεως. Γνωστή στην ευρωπαϊκή ιστορία παραμένει η περίπτωση κατά τα πρώτα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης, όταν η «πολιτική της λαιμητόμου» άσκησε σε τέτοιο βαθμό την ψυχολογική βία προς τους αντιπάλους που γέννησε ένα από τους πιο πολυσυζητημένους όρους της νεώτερης ιστορίας, αυτόν της τρομοκρατίας. Ωσαύτως στον εικοστό αιώνα, χρησιμοποιήθηκε η πρακτική αυτή από τους Ιάπωνες κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίοι αποκεφάλιζαν αιχμαλώτους πολέμου κατά τις επιχειρήσεις στον Ειρηνικό. 

Στη Μέση Ανατολή το φαινόμενο αυτό, ως μέθοδος τρομοκρατικής δράσης, άρχισε να υιοθετείται συστηματικώς από το 2002 και εντεύθεν, όταν καρατομήθηκε ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal, Ντανιέλ Περλ στο Πακιστάν. Μέχρι τότε, οι τρομοκρατικές οργανώσεις επεδίδοντο στις βομβιστικές επιθέσεις, στις αεροπειρατείες, στις στοχευμένες δολοφονίες κά. Οι λόγοι για τους οποίους άρχισαν να αναζητούνται νέοι τρόποι επιχειρησιακής δράσης, όπως οι δημόσιοι αποκεφαλισμοί και οι επιθέσεις αυτοκτονίας από τρομοκρατικές οργανώσεις ήταν: α) οι σημερινές τρομοκρατικές οργανώσεις στη Μ. Ανατολή έχουν αποκλειστικώς ισλαμική ιδεολογική συγκρότηση, σε αντίθεση με το παρελθόν που οι οργανώσεις είχαν κοσμικό χαρακτήρα συγκρότησης (μαρξιστικό ή εθνικιστικό), β) η ευαισθησία και αντίδραση της Δύσης από τις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι οργανώσεις, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990, άρχισε να εξαντλείται, οπότε αναζήτησαν νέες μεθόδους διαχείρισης αιχμαλώτων και ομήρων, προκειμένου να αυξήσουν τη ψυχολογική βία και γ) η μη καταγραφή των τρομοκρατικών ενεργειών καθώς επίσης και η έλλειψη ταχύτητας στη διάδοση τους, λόγω αδυναμίας χρήσης της τεχνολογίας πριν από 2001, άλλαξε άρδην, αφού το πλεονέκτημα που απέφερε στην Αλ Κάϊντα η ζωντανή καταγραφή των επιθέσεων στους διδύμους πύργους, καθώς επίσης και ταχύτατη διάδοση των δυνατοτήτων μαζικής επικοινωνίας μέσω του διαδικτύου, προσφέρουν τα τελευταία χρόνια ένα αποδοτικό πλεονέκτημα στις τρομοκρατικές οργανώσεις για να στείλουν τα πολιτικά μηνύματα που επιδιώκουν, και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο.    

Οι καρατομήσεις είναι αποτρόπαιες, άρα εντυπωσιακές, και προσφέρονται βορά προς οπτική έλξη. Κατά συνέπεια, ως πρακτική από αυτές τις οργανώσεις εντάσσεται στο πλαίσιο των ψυχολογικών επιχειρήσεων. Μέσω αυτών επιτυγχάνουν: α) προσέλκυση της μέγιστης προσοχής για τη διάδοση της προπαγάνδας στο μουσουλμανικό κόσμο, γνωστοποιώντας την ύπαρξή τους με ηρωικό τρόπο, εξασφαλίζοντας υποστήριξη αλλά και στρατολόγηση νέων στελεχών, και β) διασπείροντας τον τρόμο προς τους δυτικούς, αποδυναμώνουν την επιθυμία των αντιπάλων στρατιωτών να πολεμήσουν εναντίον τους. Αν λάβουμε υπόψη ότι η απώλεια ανθρώπινης ζωής έχει μεγαλύτερη αξία στη Δύση, η χρήση του τρόμου με αυτόν τον τρόπο καθίσταται άκρως πλεονεκτική για τους τρομοκράτες.

Το Ισλάμ είναι η μοναδική θρησκεία στην οποία μπορούμε να εντοπίσουμε, πέραν της ιστορικής, και θεολογική ερμηνεία για τους αποκεφαλισμούς. Για τους τζιχαντιστές μαχητές, τόσο η ιστορική παράδοση των πρώτων χρόνων διάδοσης του Ισλάμ (7^ος – 8^ος αι. μ.χ.) όσο και οι εντολές (σούρα) από το Κοράνι αποτελούν την πιο γνήσια εκδοχή της θρησκείας και θα πρέπει να εκλαμβάνονται με απόλυτο και απαρέγκλιτο τρόπο. Αυτή η πραγματικότητα νομιμοποιεί στη σκέψη των ισλαμιστών τον αποκεφαλισμό των απίστων.

Πιο συγκεκριμένα, η ιστορική τεκμηρίωση που επικαλούνται παραπέμπει στην καρατόμηση, μετά από εντολή του Προφήτη Μωάμεθ, 700 μελών της εβραϊκής φυλής Μπανού Κουρέϊς στη Μεδίνα, τους οποίους ο ίδιος θεώρησε ως συνωμότες. Συνεπώς όταν το έκανε ο Προφήτης τότε μπορούν να το επαναλάβουν και οι πιστοί του σήμερα, αφού η ζωή του αποτελεί ουσιαστικό μέρος της θρησκευτικής παράδοσης.    

Θεολογικώς, στο Κοράνι υπάρχουν δύο συγκεκριμένες αναφορές. Η μία περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 47, (στίχος 3): «Στη σύγκρουση με τους απίστους στο πεδίο της μάχης ξεριζώστε τους τα κεφάλια μέχρι να τα τσακίσετε πλήρως…». Η άλλη αναφορά βρίσκεται στο κεφάλαιο 8 (στίχος 12): «Θα εκτοξεύσω τον τρόμο στις καρδιές των απίστων. Αφαιρέστε τους τα κεφάλια και έπειτα, αφαιρέστε τους τα δάκτυλα». 

Σήμερα στη Μέση Ανατολή η ισλαμική θρησκεία χρησιμοποιείται ως βάση νομιμοποίησης της μεθόδου της καρατόμησης τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς δρώντες. Στη Σαουδική Αραβία κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουν αποκεφαλισθεί περί τα 2000 άτομα δημοσίως, με τα πλήθη που παρακολουθούν να επιδοκιμάζουν δι’ επευφημίας και χαρμοσύνου χειροκρουσίας.

Συμπερασματικώς, αυτές οι πράξεις δεν είναι προϊόντα μίας κατασκευασμένης παράδοσης. Στο πλαίσιο σκέψης και δράσης των ισλαμιστών έχουν ιστορική, μα πάνω απ΄ όλα, θεολογική ερμηνεία και κάλυψη. Κατά συνέπεια, οι τρομοκράτες δεν προβαίνουν απλώς σε μία πράξη θανάτωσης-εκδίκησης διά αποκεφαλισμού κατά των απίστων, αλλά πρωτίστως θεωρούν ότι εκτελούν μία θρησκευτική εντολή. Έτσι και η πράξη τους λαμβάνει, κατά συνεκδοχή, τελετουργικό χαρακτήρα. 

Διαβάστε περισσότερα...

Christians at the mercy of jihadis

Sunnis must reassert leadership and crush extremism

©AFP

Just weeks after seizing swaths of northern and central Iraq, the jihadi extremists of theIslamic State in Iraq and the Levanthave driven out the remaining Christians ofMosul. After daubing their houses with N for Nazarenes, Isis offered them stark choices: convert to Islam, accept ancient taxes on minorities, or death. To underline their contempt for any interpretation of religion but their own, these Sunni supremacist blackshirts blew up the shrine to Jonah in Mosul, a prophet revered in the Koran and the Bible. This is more than a subplot in awider tragedy.

The spectre of an east Mediterranean empty of Christians is haunting, not just because it would uproot a 2,000-year-old heritagewhere Christianity was born. Otherminorities such as the Druze fear that if the Christians are driven out they will be left alone, while secular Arabs know they will have lost a unique window on the world – a bridge between east and west.

High quality global journalism requires investment. Please share this article with others using the link below, do not cut & paste the article. See ourTs&CsandCopyright Policyfor more detail. Emailftsales.support@ft.comto buy additional rights.http://www.ft.com/cms/s/0/15f99066-13f6-11e4-8485-00144feabdc0.html#ixzz394FYwT30

This did not start last month when Isis captured Mosul. Nor is it confined to Iraq. Across the Arab world, Christians, perhaps 15m among 300m Muslims, are endangered: threatened by Islamist radicals; forced by limited opportunities to seek newlives abroad; accused of complicityinthe schemes of foreign predators;and menaced by the upheavals sweeping the region and laying bare the hard-wiring of sectarianism.

After the invasion of Iraq in 2003, indigenous Assyrian Christians, mostly Chaldean, endured a backlash that reduced their numbers from about 1m to 300,000. The US-led occupation, by bringing the Shia to power in the Arab heartland for the first time in centuries, rekindled the age-old schism between Sunni Islam and Shiism – and Christians were caught in withering crossfire. Revanchist autocracy against the Arab spring has piled on the misery.

The 2011 revolution in Egypt was followed by riots between Copts(about 10 per cent of Egyptians) andMuslims, inciting suspicion that the ancien regime – now restored to power – was trying to widen a sectarian cleft and force citizens to choose between the old order and chaos. In Syria, where Christians also make up some 10 per cent of the population and Aramaic, the language of Christ, still survives, the minority Assad regime from the outset targeted other minorities such as Christians and Druze with a subliminal narrative: stand with us because, if we fall, you will be put up against the same wall by Sunni fundamentalists. Isis has been the main beneficiary of its savage repression, and Arab and western failure to support mainstream rebels. In Lebanon, Christians who had previously ruled emerged disempowered from the 1975-90 civil war and are nowdivided between factions allied withthe Shia, led by Hizbollah, andremnants of the old Phalange party,who have cast their lot with the Sunni. War and emigration have reduced their numbers to about 30 per cent of the population.

As the fires of Syria and Iraq melt the borders imposed by Europeans after the first world war, despair abounds, especially among Christians. There is nostalgia for pan-Arab nationalism, which turned into an alibi for dictatorship. There is talk of recourse to a neo-Ottoman order of outside protectors and the millet system ofethno-religious autonomy. Iran andits Shia allies such as Hizbollah self-servingly say they are the only shield of the minorities against jihadist savagery.

But any real turnround will require mainstream Sunnis to reassert leadership and crush extremism within their camp. Breaking the sectarian spiral also requires pan-communal effort to rebuild states based on equal citizenship and diversity, reflected in confederal institutions, bicameral parliaments and devolved power. Whether there will be many Christians left to share in this endeavour is menacingly moot.

Διαβάστε περισσότερα...

Political Islamism and language troubles

We did not know that Turkey's chief foreign policy officer and top diplomat, Foreign Minister Ahmet Davutoğlu, has also been wearing another hat: chief translating officer. Last night, speaking on a government mouthpiece television station, he took a jab at me and my colleague at the Hürriyet Daily News, without naming us, for using the word “jihadist” to describe the slogan employed by some of Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan's supporters wearing shrouds at a welcoming rally at the airport. These supporters of Erdoğan were yelling out to Erdoğan, “Mücahid Erdoğan,” in Turkish which can be translated as, “Jihadist Erdoğan,” or, if you like, “Mujaheed Erdoğan,” or “Mujahid Erdoğan.”
We saw the same chant used at pro-government rallies during the Gezi Park protests, as well. Whatever translation one prefers to use, nobody is attributing the same meaning used by extremist, armed and violent Islamist groups in the Middle East and beyond to the “mujahid” label in this instance. But it is evident that as the Justice and Development Party (AKP) government has come under increasing pressure because of domestic challenges resulting from weak protection of fundamental human rights, such as the right to assembly and the right to freedom of speech, and in the form of the massive corruption scandals that have rattled the government, that they have prompted Erdoğan to swiftly embrace the traditions of past political Islamist values.

Perhaps the resurfacing of some adjectives that were used by the founder of political Islam in Turkey and the leader of the National View, Necmettin Erbakan, is an indication that Erdoğan is seeking refuge in long-forgotten labels such as “mujahid.” Erbakan's trademark label of “mujahid” in politics is reminiscent of the '70s when he was part of a coalition government during which Turkey had to intervene in Cyprus to stop the bloodshed. He was credited with that intervention and his core supporters have often invoked that label since then to mobilize voters during election rallies. Yet the return on that investment has never paid off because there was no major responsive block to his Islamist call in Turkish society, predominantly followers of Sufi tradition, something that is more inner-oriented rather than toward showcasing one's religiosity.

The foreign minister's defense of supporters who chant these slogans while wearing shrouds (Frankly, wearing shrouds has never been seen in Turkey before at all.) and use the reporting of this incident in order to attack journalists is reprehensible. Calling us representatives of “crusaders' mentality” and “neo-orientalism” on live TV to exploit the sensitivities of Muslim people in Turkey and score politically certainly deserves a rebuke. He acts like we are the only ones working in English media in Turkey to report what is going on in Turkey. He behaves as if most embassies based in Ankara do not have their own staff to transmit developments in Turkey to their capitals or there are no international media representatives based in Turkey to report what is actually happening in the country.

This swipe illustrates a broader problem we are having in Turkey: an increasingly assertive Islamist agenda in government policy decisions. According to polling data from August last year compiled by a reliable polling company, MetroPOLL Strategic and Social Research Center, only 2.9 percent of people described themselves as “political Islamists,” as opposed to much larger portion that simply label themselves as “pious and conservative.” Yet that minority is over-represented in the government today and is certainly dominant in the inner circle with whom Erdoğan is running the country. These Islamists believe and advocate a view that every Muslim is also necessarily Islamist, despite the fact that the Prophet Muhammad, peace and blessings be upon him, never felt the need to describe himself as Islamist. It was enough for humble servants of God to be known only as Muslims or believers throughout 14 centuries of Muslim history.

Trying to coerce Muslims who defy political Islamism and avoid becoming part of dominating ideological agenda that employs and even abuses Islamic references and which questions their faith for not being involved in what is essentially a political ideology, is simply not acceptable. The overwhelming majority of Muslims in Turkey do not want to see a top-down approach employing the social engineering of political Islamism in society. Instead of a politicized vision of Islam, Turks throughout our long history have always welcomed and supported efforts by conservative civic groups that try to ensure that individuals and society improve themselves with reference to Islamic values without actually laying out an agenda to grab power and shape society from the top.

The fact that the line between Muslim and Islamist has been blurred is one of the main reasons why we have seen so many problems on the Turkish foreign policy front during Davutoğlu's term. This almost paradigm-like shift became more visible in the Egypt policy when Ankara reacted to the July 3 coup in Egypt with more Islamist reflexes rather than a national interest position. Erdoğan's constant bashing of Egyptian rulers was not just a political move to score domestically based on Turks' general dislike for military coups. It was largely motivated by strong traits of the political Islamist vision dominating his government. The same can also be said for Ankara's clear preference of Hamas over El-Fatah in Palestine as well, which has deepened the divisions there.

Today, unfortunately we see a siege mentality in the Turkish government, where the respect for the rule of law has been suspended and everyone is being labeled traitors, including members of the media, opposition parties and civic groups. The easiest way to attack conservative groups is to raise doubts about their faith, portraying commendable interfaith and intercultural dialogue efforts as a secret campaign to convert Muslims into Christians. Political Islamists behave like they hold the patent rights to the religion of Islam. Faced with massive corruption scandals based on formidable evidence indicating wrongdoings in the upper echelon of government, now these Islamists are trying to hijack the agenda with artificial debates in a bid to distract public attention from the corruption investigations.

Now that we know Davutoğlu has expert English language skills, he should explain to us how the government managed to spoil a long-term investment in the Balkans, when the prime minister made a blunder in his public speech in Kosovo, making the “Rabia” hand sign that has become synonymous with the anti-coup protests in Egypt. Davutoğlu claimed that Erdoğan's comments were misinterpreted and promised his Serbian counterpart, Ivan Mrkic, that he would express his regret about the misinterpretation publicly at the first opportunity. Yet what he promised Mrkic on the phone was not fulfilled in his TV interview on that same day, leading Serbs to remain skeptical of Turkey's intentions. Saying one thing to Serbian officials while playing a different song for the Turkish audience did not fly in terms of foreign policy and led to cancellation of a trilateral summit meeting between Bosnia, Turkey and Serbia. Even the entire trilateral process is now in danger of being completely discarded. 

Similar language problems sparked another crisis between Turkey and the US in March of last year, which prompted US Secretary of State John Kerry to openly criticize Erdoğan's remarks describing Zionism as a crime against humanity, made in his address at the UN Alliance of Civilizations conference in Vienna. Speaking at a joint press conference with Davutoğlu, Kerry said that the US does not share the same point of view with regard to Erdoğan's remarks. "We not only disagree with it, we found it objectionable," he said. Was that also a translation error or was it a major blunder on the part of the Turkish prime minister? The official Anadolu news agency removed the reference to Zionism from Erdoğan's remarks in its initial reporting, perhaps to cover it up. It had to issue a correction after video footage of the speech appeared in the media.

There are more examples of similar scandals involving language blunders that could be cited. Certainly there are many stories from the diplomatic circles in the Turkish capital that expose hypocrisy. Perhaps, when the dust settles in Turkey, we will have even more stories to tell about scandalous incidents described as merely lost in translation, misinterpreted, misquoted and taken out of context.

ABDULLAH BOZKURT (Cihan/Today's Zaman)

Διαβάστε περισσότερα...

Μαθήματα Ισλάμ στα γερμανικά δημόσια σχολεία

The New York Times

Για πρώτη φορά τα γερμανικά δημόσια σχολεία προσφέρουν μαθήματα Ισλάμ σε μαθητές του δημοτικού, χρησιμοποιώντας εκπαιδευτικούς που έχουν επιμορφωθεί με κρατικά κονδύλια και ειδικά γραμμένα βιβλία. Στόχος των αξιωματούχων είναι να προσπαθήσουν να ενσωματώσουν καλύτερα τη μεγάλη μουσουλμανική μειονότητα της χώρας και να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη επιρροή ακραίων ισλαμικών σχολών σκέψης. Τα μαθήματα που διδάσκονται στο κρατίδιο της Εσσης εντάσσονται σε μια ευρύτερη παραδοχή πως η Γερμανία, ύστερα από δεκαετίες αδιαφορίας, θα πρέπει να κάνει περισσότερα για να αναγνωρίσει και να εξυπηρετήσει τον μουσουλμανικό πληθυσμό της χώρας εάν θέλει να επιτύχει κοινωνική αρμονία, να ξεπεράσει το δημογραφικό της πρόβλημα και να αποκρούσει μία δυνάμει απειλή για την εθνική της ασφάλεια.

Η ανάγκη είναι παραπάνω από επείγουσα. Σύμφωνα με τους Γερμανούς αξιωματούχους σε θέματα ασφαλείας και εκτεταμένα δημοσιεύματα στα γερμανικά ΜΜΕ, μέσα στο τελευταίο εξάμηνο τουλάχιστον δύο Γερμανοί στην Εσση, ένας από αυτούς μόλις 16 ετών, σκοτώθηκαν στη Συρία έχοντας προφανώς στρατολογηθεί από σαλαφιστές ιερείς στη Φρανκφούρτη.

Τέτοιου είδους υποθέσεις προκάλεσαν συναγερμό όχι μόνον επειδή ορισμένοι νέοι Γερμανοί αισθάνονται αποξενωμένοι και άρα ευάλωτοι σε πιθανή στρατολόγηση, αλλά και εξαιτίας του φόβου ότι θα εισαγάγουν τον αγώνα τους στη Γερμανία, μαζί με τις ικανότητές τους στη χρήση όπλων και εκρηκτικών, τις οποίες απέκτησαν σε απομακρυσμένα πεδία μάχης. Αλλες χώρες της Ευρώπης με διευρυνόμενες μουσουλμανικές μειονότητες, όπως η Γαλλία, η Βρετανία, η Ισπανία και οι σκανδιναβικές χώρες, αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις ενσωμάτωσης και ριζοσπαστικοποίησης.

Ο κύκλος σπουδών της Εσσης τοποθετεί εντέλει τις ισλαμικές διδαχές στο ίδιο επίπεδο με παρόμοια κρατικά επιδοτούμενη επιμόρφωση πάνω στο καθολικό και το προτεσταντικό δόγμα. Προσφέροντας στους νεαρούς μουσουλμάνους μια βασική εισαγωγή σε θέματα Ισλάμ, από την πρώτη δημοτικού, δίνοντας έμφαση στα διδάγματά του περί ανεκτικότητας και αποδοχής, οι Αρχές ελπίζουν ότι θα θωρακίσουν τους νέους απέναντι σε πιο ακραίες θρησκευτικές απόψεις, δίνοντας ταυτόχρονα το μήνυμα αναγνώρισης της θρησκείας τους.

Οι γονείς έχουν την εναλλακτική να εγγράψουν τα παιδιά τους στις τάξεις θρησκευτικής εκπαίδευσης που προσφέρει η συνοικία τους. Ο Νουργκέλ Αλτούντας, που βοήθησε στην ανάπτυξη του προγράμματος της Εσσης στο υπουργείο Παιδείας του κρατιδίου, είπε ότι η συμμετοχή στις 29 τάξεις των περιοχών με έντονο μεταναστευτικό προφίλ ήταν ενθουσιώδης.

Για τις γερμανικές Αρχές η αντιμετώπιση της επέκτασης πιο ακραίων θρησκευτικών απόψεων αποτελεί δύσκολο πρόβλημα. Προς το παρόν, οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας παρακολουθούσαν στενά τουλάχιστον 4.500 σαλαφιστές το 2011, 5.500 το 2012, ενώ σημαντική αύξηση φαίνεται ότι υπήρξε το 2013, αν και τα στοιχεία δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.

Διαβάστε περισσότερα...

Το Ισλάμ και η... κοιλιά των εγκύων

«Ανήθικη και αντιαισθητική» χαρακτήρισε αυτή την εβδομάδα την παρουσία εγκύων γυναικών σε δημόσιους χώρος, ο σούφι διανοητής, μελετητής του Ισλάμ και δικηγόρος Ομέρ Τουγκρούλ Ιναντσέρ, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξής του. «Η ανακοίνωση μιας εγκυμοσύνης με τυμπανοκρουσίες δεν συνάδει στον πολιτισμό μας. Οι έγκυες δεν πρέπει να κυκλοφορούν δημόσια με αυτές τις κοιλιές. Είναι αντιαισθητικό. Μετά τον έβδομο μήνα, οι γυναίκες μπορούν να βγαίνουν να πάρουν αέρα με το αυτοκίνητο, και τον σύζυγο στο τιμόνι. Αντίθετα, τις βλέπουμε συνέχεια στην τηλεόραση. Είναι ανήθικο» είπε ο Ιναντσέρ. Ο παρουσιαστής της εκπομπής έσπευσε να ευχαριστήσει τον Ιναντσέρ για τις δηλώσεις του, λέγοντας μάλιστα: «Είθε ο Θεός να σας ακούσει». Στη διένεξη παρενέβη την Παρασκευή ο Μέγας Μουφτής της Κωνσταντινούπολης, τονίζοντας ότι το Ισλάμ δεν καλεί σε απομόνωση των εγκύων, απαιτώντας μόνο την ευπρεπή τους ενδυμασία.

Διαβάστε περισσότερα...

Ο προσηλυτισμός στο Ισλάμ τρομάζει τώρα και τη Γαλλία

Τουλάχιστον 150 τελετές κάθε χρόνο

The New York Times

To ευρύχωρο και κομψό σύγχρονο κτίριο στην καρδιά του Κρετέιγ, μεσοαστικού προαστίου στα ανατολικά του Παρισιού, το οποίο χτίστηκε το 2008, είναι γνωστό ως το «τέμενος των προσήλυτων». Κάθε χρόνο γίνονται τουλάχιστον 150 τελετές προσηλυτισμού στο Ισλάμ. Ανάμεσα σε αυτούς που έρχονται εδώ για να προσευχηθούν κάθε Παρασκευή, είναι και αρκετοί πρώην καθολικοί.

Παρότι ο αριθμός των προσήλυτων παραμένει σχετικά μικρός στη Γαλλία, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι σε ετήσια βάση ο αριθμός όσων ασπάζονται το Ισλάμ έχει διπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια. Το γεγονός αποτελεί πρόκληση για τη Γαλλία, της οποίας η κυβέρνηση και η κοινή γνώμη είναι απέναντι στο Ισλάμ, συχνά αμήχανες και ενίοτε εχθρικές.

Εδώ και χρόνια, αξιωματούχοι των αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών της Γαλλίας προειδοποιούν ότι οι προσήλυτοι στο Ισλάμ συνιστούν σημαντικό στοιχείο της τρομοκρατικής απειλής στην Ευρώπη. Το επιχείρημά τους είναι ότι οι προσήλυτοι που έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί έχουν διαβατήρια δυτικών χωρών και δεν ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους Δυτικοευρωπαίους. Τον περασμένο Οκτώβριο, η γαλλική αστυνομία, κατά τη διάρκεια επιχειρήσεών της σε όλη την επικράτεια, συνέλαβε 12 υπόπτους, ανάμεσά τους και τρεις Γάλλους που είχαν προσφάτως ασπαστεί το Ισλάμ.

Την ίδια ώρα εκφράζονται έντονες ανησυχίες ότι οι φυλακές στη Γαλλία αποτελούν πρόσφορο έδαφος για όσους θέλουν να προσελκύσουν άτομα στο Ισλάμ και τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του γαλλικού Τύπου, μουσουλμάνοι που τηρούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα φέρονται ότι αποτελούν το ένα τρίτο των κρατουμένων στις γαλλικές φυλακές.

Ωστόσο πολλοί Γάλλοι μουσουλμάνοι αντιτείνουν ότι αντιμετωπίζουν καθημερινά προκαταλήψεις εις βάρος τους. Θεωρούν επίσης τον νόμο του 2011, ο οποίος απαγορεύει την μπούργκα σε δημόσιους χώρους, και την αυξημένη ανησυχία για τον αριθμό των προσήλυτων στο Ισλάμ ενδείξεις της έλλειψης ανεκτικότητας της Γαλλίας απέναντί τους.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το φαινόμενο του προσηλυτισμού στο Ισλάμ γίνεται ολοένα και συχνότερο. «Το φαινόμενο είναι εντυπωσιακό, ιδιαιτέρως μετά το 2000», τονίζει ο Μπερνάρ Γκοντάρ, υπεύθυνος για τα ζητήματα των μουσουλμάνων στο γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών. Ανάμεσα στα έξι εκατομμύρια μουσουλμάνους στη Γαλλία, οι 100.000 υπολογίζεται ότι είναι προσήλυτοι, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με τις 50.000 το 1986, τονίζει ο Γκοντάρ. Σύμφωνα με μουσουλμανικές οργανώσεις, ο αριθμός των προσήλυτων μπορεί να φθάνει και τις 200.000. Η Γαλλία όμως των 65 εκατομμυρίων κατοίκων, της οποίας ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους είναι διασφαλισμένος με νόμο, δεν τηρεί επίσημα στατιστικά στοιχεία με βάση τη φυλή και το θρήσκευμα. Σύμφωνα με τον Γκοντάρ, αυτό που κυρίως έχει αλλάξει είναι οι λόγοι που οι άνθρωποι ασπάζονται το Ισλάμ.

«Σε φτωχές γειτονιές ο προσηλυτισμός στο Ισλάμ αποτελεί ένα είδος ενσωμάτωσης από την ανάποδη», λέει ο Ζιλ Κεπέλ, ειδικός στο Ισλάμ και στα ζητήματα των φτωχών γαλλικών προαστίων όπου κυριαρχεί το μουσουλμανικό στοιχείο. Πολλοί προσήλυτοι είναι κάτω των 40 ετών και σε πολλές περιπτώσεις έχουν γεννηθεί στις πρώην αποικίες της Γαλλίας στην Αφρική.

Ο 21χρονος Σαρλί, φοιτητής από το Σεν Μορ ντε Φοσέ, κοντά στο Κρετέιγ, ασπάστηκε το Ισλάμ στα 19 του, ύστερα από μια ταραγμένη εφηβεία και έχοντας δύσκολες σχέσεις με τη μητέρα του. Ο ίδιος είχε ανατραφεί ως καθολικός, είχε όμως πολλούς μουσουλμάνους φίλους στο σχολείο. «Ο προσηλυτισμός στο Ισλάμ είναι κοινωνικό φαινόμενο εδώ», λέει, ζητώντας να μην αναφερθεί το επώνυμό του γιατί θεωρεί το γεγονός ότι άλλαξε θρησκεία προσωπική υπόθεση. «Ορισμένοι ασπάζονται το Ισλάμ απλώς και μόνον από περιέργεια», προσθέτει.

Σε γειτονιές όπου κυριαρχεί το μουσουλμανικό στοιχείο οι μουσουλμάνοι τηρούν το Ραμαζάνι, επισημαίνει ο κοινωνιολόγος Σαμίρ Αμγκάρ, μόνο και μόνο γιατί χαίρονται επειδή είναι κάτι ομαδικό, κάτι που έχει μια γιορτινή πλευρά. Τόσο οι κοινωνιολόγοι όσοι και οι προσήλυτοι λένε ότι σε πολλά προάστια της Γαλλίας το Ισλάμ δεν αντιπροσωπεύει απλώς μια κοινωνική μορφή, αλλά ένα καταφύγιο, μια εναλλακτική πρόταση στην περιρρέουσα δυστυχία.

Διαβάστε περισσότερα...

Σκίτσα προκαλούν το Ισλάμ

Εικονογραφημένη βιογραφία του Μωάμεθ από σατιρικό περιοδικόThe Guardian Tο γαλλικό σατιρικό περιοδικό Charlie Hebdo βρίσκεται για άλλη μια φορά στο επίκεντρο κριτικής μετά τη δημοσίευση μιας εικονογραφημένης βιογραφίας του Προφήτη Μωάμεθ. Δεν είναι η πρώτη φορά. Πριν από μερικούς μήνες, όπως αναφέρεται σε σχετικό άρθρο της βρετανικής εφημερίδας Guardian, δημοσίευσε μια άλλη σειρά σκίτσων του Προφήτη, πυροδοτώντας διαδηλώσεις και ταραχές μουσουλμάνων σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο αρχισυντάκτης του σατιρικού περιοδικού, Στεφάν Σαρμπονιέ, παρουσιάζοντας την έκδοση του ειδικού τεύχους, είχε τονίσει ότι θα είναι απολύτως εναρμονισμένο, σεβόμενο τα θέσφατα του Ισλάμ, αφού πρόκειται για μια συλλογή όλων όσα γράφτηκαν για τον Προφήτη στο παρελθόν από επιφανείς μουσουλμάνους συγγραφείς. «Εμείς απλώς μεταφράσαμε τα κείμενα, τις λέξεις σε εικόνα», συμπλήρωσε, αλλά δεν παρέλειψε να προσθέσει πως «αν ο κόσμος θέλει να σοκαριστεί, θα σοκαριστεί». Ο Γάλλος δημοσιογράφος, μάλιστα, τόνισε ότι οι σκιτσογράφοι του περιοδικού είναι άθεοι και... έτοιμοι να σατιρίσουν όλες τις θρησκείες, αλλά για να μπορέσουν να διασκεδάσουν με ένα σκίτσο θα πρέπει πρώτα να γνωρίσουν το πρόσωπο που απεικονίζεται, ενώ, όπως ήταν αναμενόμενο, αρνήθηκε ότι η νέα έκδοση αποτελεί απλώς μια πρόκληση... για την πρόκληση. Κατά πόσον έχουν ακριβώς έτσι τα πράγματα, είναι θέμα ερμηνείας. Το Charlie Hebdo, το οποίο θα πρέπει να κάνει πωλήσεις 30.000 τευχών εβδομαδιαίως προκειμένου να «επιβιώσει», βλέπει τους αναγνώστες του να εκτοξεύονται στα ύψη ή τα τεύχη να εξαντλούνται όποτε δημοσιεύει τέτοια προκλητικά για τους μουσουλμάνους σκίτσα. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, το περιοδικό βρέθηκε στο στόχαστρο ακόμα και πολλών Γάλλων υπουργών. Η δημοσίευση των σκίτσων του Προφήτη χωρίς ούτε φύλλο συκής προκάλεσε βίαιες διαδηλώσεις σε πολλές χώρες, σε ολόκληρο τον κόσμο, με αποτέλεσμα να κλείσουν γαλλικές πρεσβείες και πολιτισμικά κέντρα σε είκοσι μουσουλμανικά κράτη, όπου το Παρίσι είχε πληροφορίες ή υποψίες πως θα μπορούσε να υπάρξει κίνδυνος για τη ζωή των εργαζομένων εκεί. Δύο οργανώσεις κατέθεσαν αγωγές κατηγορώντας το περιοδικό για υποκίνηση φυλετικού μίσους και συκοφαντική δυσφήμηση. Ομως, η πραγματικότητα είναι πως η έκδοση εξαντλήθηκε εντός ολίγων ωρών. Εχει προϊστορία Το 2006, το Charlie Hebdo αναδημοσίευσε τα «δανικά σκίτσα» του Μωάμεθ παρότι είχαν προκαλέσει διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Τότε το γαλλικό δικαστήριο είχε απορρίψει τις μηνύσεις δύο μουσουλμανικών οργανώσεων, που ζήτησαν να διωχθεί το περιοδικό για την υποκίνηση φυλετικού μίσους. Αλλά το περιοδικό δεν δίστασε να ταράξει τα νερά και το 2011 με μία ειδική έκδοση, που τιτλοφορείτο «Sharia Hebco». Στην πρώτη σελίδα υπήρχε σκίτσο του Μωάμεθ, τον οποίο παρουσίασε ως «φιλοξενούμενο αρχισυντάκτη». Ο Προφήτης εμφανιζόταν να λέει: «Εκατό βουρδουλιές εάν δεν πεθάνετε στα γέλια». Λίγες ημέρες πριν κυκλοφορήσει, τα γραφεία του περιοδικού δέχθηκαν την επίθεση εμπρηστών. Οπως αναφέρει σε σχόλιό της η βρετανική εφημερίδα Independent, το γεγονός ότι το σατιρικό περιοδικό προχώρησε στην έκδοση αυτής της ειδικής και προκλητικής για τους μουσουλμάνους βιογραφίας του Μωάμεθ δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Ομως, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το ότι δεν μπόρεσε να κάνει κάτι εποικοδομητικό. Η πραγματικότητα είναι ότι θα μπορούσε να προσφέρει περισσότερα ακόμα και για να βοηθήσει τους μη μουσουλμάνους να μάθουν περισσότερα για το Ισλάμ. Αλλά δεν το έκανε. Αυτό, όμως, απλώς αντικατοπτρίζει τη διστακτικότητα που έχουμε στην Ευρώπη να συζητήσουμε ανοικτά και για το Ισλάμ. Τα περισσότερα από όσα έχουν γραφτεί για τον Προφήτη, ιδιαίτερα τα σκίτσα, μοιάζουν να εκφράζουν φόβο για το Ισλάμ αντί να ασκούν κριτική. Το σατιρικό περιοδικό κατακεραυνώνει και ο Νouvel Observateur, κατηγορώντας το ότι δεν στοχεύει στη σάτιρα αλλά εξαπολύει συστηματική επίθεση εναντίον του Ισλάμ.

Διαβάστε περισσότερα...

Οι ισλαμιστές κέρδισαν πάλι τη μάχη

Αποχή και πόλωση σκιάζουν την επικράτηση του «ναι» στο δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα

A.P., Reuters

Πρώτα ήρθε το δημοψήφισμα για αναθεώρηση του Συντάγματος, το 2011. Ακολούθησαν οι βουλευτικές εκλογές, στα τέλη του ίδιου χρόνου. Υστερα ήρθαν οι προεδρικές εκλογές του Μαΐου του 2012. Κάθε φορά που οι Αιγύπτιοι προσέρχονταν στις κάλπες, μετά την ανατροπή του απολυταρχικού καθεστώτος Μουμπάρακ, οι ισλαμιστές κέρδιζαν, εύκολα ή δύσκολα, την αναμέτρηση. Ο κανόνας επιβεβαιώθηκε για άλλη μια φορά με το δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα, που ολοκληρώθηκε το περασμένο Σάββατο, αφού προηγουμένως έφερε την Αίγυπτο στο χείλος της εμφύλιας σύρραξης.

Σύμφωνα με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, τη μεγαλύτερη πολιτική οργάνωση της χώρας, από την οποία προέρχεται ο πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι, το «ναι» επικράτησε στο δημοψήφισμα της 15ης και της 22ας Δεκεμβρίου με ποσοστό 64%. Μετά την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων, που αναμενόταν χθες βράδυ, ο Μόρσι επρόκειτο να προκηρύξει βουλευτικές εκλογές, οι οποίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν μέσα στους δύο πρώτους μήνες του 2013. Εάν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και οι σκληροπυρηνικοί «σαλαφιστές» σύμμαχοί τους επιβεβαιώσουν και πάλι την οργανωτική τους υπεροχή έναντι της κοσμικής αντιπολίτευσης, η περιπετειώδης μεταπολίτευση, που διαρκεί ήδη δύο χρόνια, θα κλείσει, αναδεικνύοντας το πολιτικό Ισλάμ σε ηγεμονική δύναμη της νέας Αιγύπτου. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα πολύ μεγάλο «αν». Η μάχη του δημοψηφίσματος κερδήθηκε με μεγάλες απώλειες για τον Μόρσι και το κόμμα του. Η προσέλευση στις κάλπες περιορίστηκε στο εντυπωσιακά μικρό ποσοστό του 34%, που σημαίνει ότι μόνο ένας στους πέντε Αιγυπτίους υποστήριξε ενεργητικά το νέο Σύνταγμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από την αντιπολίτευση ως βήμα προς τον εξισλαμισμό της χώρας. Στελέχη της αντιπολίτευσης διατύπωσαν καταγγελίες για παρατυπίες και νοθεία - καταγγελίες τις οποίες εξέταζαν χθες το απόγευμα όργανα της Δικαιοσύνης, που έχουν έρθει σε μετωπική σύγκρουση με τον Μόρσι το τελευταίο διάστημα.

Το κυριότερο, μέσα από τη μάχη του δημοψηφίσματος, που πυροδότησε μεγάλες διαδηλώσεις και αντιδιαδηλώσεις στους δρόμους όλων των μεγάλων πόλεων, η μέχρι πρότινος διασπασμένη αντιπολίτευση κατόρθωσε για πρώτη φορά να συσπειρωθεί στο νεοπαγές Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας. Την Κυριακή, το Μέτωπο της αντιπολίτευσης ανακοίνωσε ότι θα μετεξελιχθεί σε ενιαίο πολιτικό κόμμα, κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει τη δυναμική των επικείμενων βουλευτικών εκλογών.

«Το δημοψήφισμα δεν ήταν το τέλος της παρτίδας. Ηταν μόνο μια μάχη στον μακρύ αγώνα για το μέλλον της Αιγύπτου», αναφέρεται σε ανακοίνωση του Μετώπου, μετά τη δημοσιοποίηση των ανεπίσημων αποτελεσμάτων. «Δεν θα επιτρέψουμε να αλλάξει η ταυτότητα της Αιγύπτου, ούτε να πάμε πίσω, στην εποχή της τυραννίας», προσθέτουν οι ηγέτες της αντιπολίτευσης, στους κόλπους της οποίας συσπειρώνονται φιλελεύθεροι, αριστεροί, νασεριστές και το σύνολο της ισχυρής χριστιανικής μειονότητας.

Η κατάσταση περιπλέκεται από την κακή πορεία της αιγυπτιακής οικονομίας, η οποία υφίσταται τις συνέπειες από την πολιτική αναταραχή της τελευταίας διετίας. Ο τουρισμός συρρικνώθηκε και τα συναλλαγματικά αποθέματα υποδιπλασιάστηκαν, αναγκάζοντας τον Μόρσι να αυξήσει τους φόρους και να ζητήσει δανειακή βοήθεια 4,8 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ. Για να την εξασφαλίσει, θα χρειαστεί να λάβει επώδυνα για τα λαϊκά στρώματα μέτρα, όπως η κατάργηση των επιδοτήσεων σε βασικά είδη, κάτι που απειλεί να εξασθενίσει την κοινωνική βάση των ισλαμιστών και να κατεβάσει και πάλι τον κόσμο στους δρόμους. Ολα δείχνουν ότι το 2013 θα είναι για την Αίγυπτο όχι λιγότερο περιπετειώδες από το 2012.

Διαβάστε περισσότερα...

It's an Islamic Spring, Not an Arab Spring

Protesters wearing niqab stand in front of riot police during a demonstration outside the parliamentary building in Tunis December 3, 2011. (photo by REUTERS/Zoubeir Souissi)

By: Mustafa al-Faqi. Translated from Al-Hayat (Pan Arab).

The rise of Islamic movements in the Arab Spring countries signals that the Arab revolutions resulted in religious factions now reigning in those countries, whether the uprisings violently toppled former rulers or the protestors settled for peaceful change. The expression "Arab Spring" no longer seems to be the best description of the regional situation.

Read more: http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/03/it-is-rather-an-islamic-spring.html#ixzz2G02jXJma

Διαβάστε περισσότερα...

Οι ισλαμιστές δοκιμάζονται στην εξουσία

Le Monde Diplomatique

Του Alain Gresh

Δημοσιογράφου της Le Monde Diplomatique

Ένα ισχυρό ισλαμικό κύμα, που εκφράζει τη συμμαχία μεταξύ Αδελφών Μουσουλμάνων, σαλαφιστών και εμίρηδων του Κόλπου, μοιάζει να κατακλύζει τον αραβικό κόσμο. Κοιτάζοντας από πιο κοντά, ωστόσο, δεν είναι το Κοράνι η πυξίδα που επιτρέπει να προσανατολιστεί κανείς στο πολιτικό τοπίο της περιοχής.

Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι; «Μια μικρή ομάδα που παρεξέκλινε από τον ίσιο δρόμο». Η επανάσταση στην Αίγυπτο; «Δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς την υποστήριξη του Ιράν και αποτελεί το πρελούδιο νέων συμφωνιών Sykes-Picot». [1] Η εκλογή του Μοχάμαντ Μόρσι; «Μια ατυχής επιλογή». Όπως και πολλοί άλλοι αξιωματούχοι στον αραβικό κόσμο, ο επικεφαλής της αστυνομίας του Ντουμπάι, στρατηγός Νταΐ Κάλφα Αλ-Ταμίμ, γράφει στο Twitter: «Εάν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι προσπαθήσουν να αμφισβητήσουν την ασφάλεια του Κόλπου, το αίμα που θα χυθεί θα τους πνίξει».

«Αμαρτωλή οργάνωση»

Κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού, ο «πρώτος μπάτσος» του Ντουμπάι πολλαπλασίασε τις επιθέσεις του εναντίον της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, χαρακτηρίζοντάς την «αμαρτωλή οργάνωση που πλησιάζει το τέλος της». [2] και προτείνοντας το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων και της χρηματοδότησής της. Συνδυάζοντας θεωρία και πράξη, οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων -των οποίων το Ντουμπάι αποτελεί τμήμα- παρέπεμψαν περίπου εξήντα μέλη των Αδελφών Μουσουλμάνων στη δικαιοσύνη για συνωμοσία εναντίον του καθεστώτος.

Η εφημερίδα «Al-Chark Al-Awsat» αποτελεί ιδιοκτησία της οικογένειας του πριγκιπικού διαδόχου της Σαουδικής Αραβίας, Σαλμάν. Παρά τη φήμη αυτής της παναραβικής εφημερίδας στη Δύση, ο βαθμός αυτονομίας της σε σχέση με την πολιτική της Σαουδικής Αραβίας αγγίζει το μηδέν [3]. Την επομένη της ορκωμοσίας του Μόρσι, στις 30 Ιουνίου 2012, ο διευθυντής της εφημερίδας, Αμντούλ Ραχμάν αλ-Ρασέντ, εξέθετε τους προβληματισμούς του -ή, καλύτερα, τους προβληματισμούς της οικογένειας Αλ-Σαούντ. [4]

Ο νέος αρχηγός του αιγυπτιακού κράτους θα καταπολεμήσει, άραγε, την τρομοκρατία και θα αντιτεθεί πραγματικά στην Αλ-Κάιντα; Θα συνεχίζει να παίζει τον ρόλο του μεσολαβητή στο παλαιστινιακό ζήτημα που είχε αναλάβει ο πρώην πρόεδρος, Χόσνι Μουμπάρακ; Θα υποστηρίξει πραγματικά τη συριακή αντιπολίτευση, αν και ήταν αντίθετος σε κάθε ξένη στρατιωτική επέμβαση; Θα υποστηρίξει τον βασιλιά Αμπντάλα τον Β’ της Ιορδανίας απέναντι στην αμφισβήτηση που δέχεται από τους εκεί Αδελφούς Μουσουλμάνους [5]; «Από τη στιγμή που το Ιράν υπήρξε για πολύ καιρό σταθερός υποστηρικτής των Αδελφών Μουσουλμάνων, θα αποκαταστήσει ο Αιγύπτιος πρόεδρος τις διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη, με το επιχείρημα ότι και οι ίδιες οι χώρες του Κόλπου διατηρούν παρόμοιες σχέσεις; Θα παραμείνει σιωπηλός απέναντι στην ιδεολογική και θρησκευτική δραστηριότητα του Ιράν στην Αίγυπτο, η οποία έχει ενταθεί μετά την πτώση του Μουμπάρακ, όπως αποδεικνύεται από την ιρανική υποστήριξη σε τοπικές ομάδες που θέλουν να διαδώσουν το σιιτικό Ισλάμ στην Αίγυπτο; Το Al-Azhar [σημαντικός θεσμός του σουνιτικού Ισλάμ, με έδρα το Κάιρο] έχει ήδη προειδοποιήσει για τους κινδύνους της συγκεκριμένης δραστηριότητας, η οποία θα μπορούσε να πυροδοτήσει θρησκευτικές συγκρούσεις στην Αίγυπτο».

Μερικές εβδομάδες αργότερα, τον Σεπτέμβριο, ο ίδιος δημοσιογράφος επέκρινε την πρόθεση του Καΐρου να συμπεριλάβει και την Τεχεράνη -μαζί με το Ριάντ και την Άγκυρα- σε τετραμερή ομάδα για την ανεύρεση λύσης στη συριακή κρίση [6]. Δεν προκάλεσε έκπληξη η είδηση ότι ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών μποϊκοτάρισε συνάντηση της τετραμερούς ομάδας, που πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο στις 17 Σεπτεμβρίου.

Δείγματα δυσπιστίας

Αυτά και πολλά άλλα δείγματα δυσπιστίας προς τους Αδελφούς Μουσουλμάνους που κάνουν την εμφάνισή τους στις εφημερίδες χωρών του Κόλπου προκάλεσαν ελάχιστες συζητήσεις στη Δύση, ίσως γιατί αντιφάσκουν με τη γενικά αποδεκτή άποψη ότι υπάρχει μια μεγάλη συμμαχία του σουνιτικού Ισλάμ, η οποία συνενώνει τους εμίρηδες του Κόλπου και τα ισλαμικά κινήματα, με σκοπό την επιβολή μιας αυστηρής θρησκευτικής τάξης και την εφαρμογή της σαρία. Ως εάν η κοινή αναφορά σε μια συντηρητική θεώρηση του Ισλάμ να μπορούσε να εξαφανίσει τους πολιτικούς υπολογισμούς και τις διπλωματικές αντιπαλότητες, τις εθνικές διαφορές και τις αποκλίσεις στρατηγικής.

Ορισμένα ιστορικά προηγούμενα τροφοδοτούν τη φαντασίωση αυτή, παρ’ ότι σχετίζονται περισσότερο με την πολιτική παρά με τη θρησκεία. Στη δεκαετία του 1950 και του 1960, χιλιάδες στελέχη των Αδελφών Μουσουλμάνων, τα οποία αντιμετώπιζαν διώξεις στην Αίγυπτο, τη Συρία, την Αλγερία και το Ιράκ, εγκαταστάθηκαν στον Κόλπο, ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία. Όπως υπενθυμίζει ένας Αιγύπτιος διανοούμενος που πρόσκειται στην αδελφότητα, «δεν επρόκειτο για ρητή συμφωνία. Εκείνη την εποχή, η οργάνωση είχε εξαρθρωθεί και δεν διέθετε δομημένη ηγεσία. Είναι, όμως, αλήθεια ότι η δεξαμενή μελών που εγκαταστάθηκε στη Σαουδική Αραβία προσέφερε στη χώρα χιλιάδες στελέχη στη μάχη κατά του αραβικού εθνικισμού, ιδιαίτερα της εκδοχής που πρέσβευε ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ, και κατά της Αριστεράς».

Η εισβολή των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν, τον Δεκέμβριο του 1979, επανέφερε στο προσκήνιο τη συνεννόηση στο όνομα του κοινού αγώνα κατά του κομουνισμού. [7] Έχοντας κινητοποιηθεί μέσω των ισλαμικών δικτύων -οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι κρατήθηκαν στα μετόπισθεν και αρκέστηκαν στην προσφορά ανθρωπιστικής βοήθειας [8]- με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και της CIA, με τη χρηματοδότηση των πετρελαιοπαραγωγών μοναρχιών, χιλιάδες εθελοντές συνέρρευσαν στο Αφγανιστάν για να πολεμήσουν τον Κόκκινο Στρατό. Από αυτή την κινητοποίηση υπέρ των Αφγανών « μαχητών της ελευθερίας » έμελλε να γεννηθεί η Αλ-Κάιντα.

Μήπως η «αραβική άνοιξη» αποτελεί το τρίτο επεισόδιο αυτής της «ιερής συμμαχίας»;

Μια τέτοια γοητευτική υπόθεση συσκοτίζει ορισμένες πιο λεπτές πτυχές της πραγματικότητας, οι οποίες διαμορφώθηκαν στη μεταψυχροπολεμική εποχή, με πρώτη τη ρήξη που επήλθε μεταξύ των Αδελφών Μουσουλμάνων και της σαουδαραβικής μοναρχίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και στη σκιά της εισβολής στο Κουβέιτ. Μάλιστα, σε εφημερίδα του συγκεκριμένου εμιράτου, την «Al-Seyassah», το 2002, ο πανίσχυρος τότε υπουργός Εσωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, ο πρίγκιπας Ναγιέφ, ανέλυε τα παράπονά του απέναντι στην αδελφότητα[9]: «Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποτελούν την αιτία των περισσότερων προβλημάτων στον αραβικό κόσμο και έχουν προκαλέσει τεράστια ζημιά στη Σαουδική Αραβία. Τη συγκεκριμένη οργάνωση την υποστηρίξαμε υπερβολικά και αυτοί κατέστρεψαν τον αραβικό κόσμο».

Περίεργες αποφάσεις

Ο πρίγκιπας υπενθύμιζε ότι, κατά τη διάρκεια της κρίσης στον Κόλπο, το 1990-91, είχε δεχθεί αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Τυνήσιος Ρασίντ Γκανούσι (σημερινός πρόεδρος του κόμματος Ενάχντα), ο Σουδανός Χασάν Αλ-Τουραμπί, ο Τούρκος Νετζμεντίν Ερμπακάν και ο Αμπντούλ Μαζίντ Αλ-Ζιντανί από την Υεμένη, όλοι μέλη του κινήματος των Αδελφών Μουσουλμάνων. «Τους ρωτήσαμε: “Εγκρίνετε την εισβολή στο Κουβέιτ;”. Απάντησαν ότι είχαν έλθει για να ακούσουν τη δική μας άποψη. Στη συνέχεια, όμως, πήγαν στο Ιράκ, όπου, προς μεγάλη μας έκπληξη, δημοσίευσαν δήλωση με την οποία υποστήριζαν την εισβολή στο Κουβέιτ».

Ωστόσο, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας απέφευγε να αναφέρει έναν άλλο λόγο για τον οποίο ήταν οργισμένος, όπως και οι υπόλοιποι εμίρηδες του Κόλπου: το ρίζωμα των Αδελφών Μουσουλμάνων στις κοινωνίες του Κόλπου και τη συμμετοχή τους, από τον πόλεμο του Κουβέιτ και μετά, στις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο βασίλειο. Γιατί το πολιτικό όραμα της αδελφότητας -ένα ισλαμικό κράτος, φυσικά, αλλά με ελεύθερες εκλογές- αποκλίνει από τη μοναρχική θεώρηση της απόλυτης υπακοής στη σαουδαραβική βασιλική οικογένεια. Ο βασιλικός οίκος, άλλωστε, προτίμησε να χρηματοδοτήσει τα διάφορα σαλαφιστικά ρεύματα, γιατί η άρνηση παρέμβασής τους στο πολιτικό πεδίο και η παρότρυνσή τους να υποστηριχθούν τα καθεστώτα που υπήρχαν, όποια κι αν ήταν αυτά -από τη σαουδαραβική βασιλική οικογένεια μέχρι τον Μουμπάρακ- τον καθησύχαζε.

Το χάσμα μεταξύ του Ριάντ και της αδελφότητας διευρύνθηκε ακόμη περισσότερο κατά τη δεκαετία του 2000, εξαιτίας της συμμετοχής των Αδελφών Μουσουλμάνων, μέσω της παλαιστινιακής Χαμάς, στον «άξονα αντίστασης» κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, στο πλευρό του Ιράν, της Συρίας και της λιβανέζικης Χεζμπολάχ.

Όταν η ρεάλπολιτικ βαραίνει περισσότερο από τη θρησκευτική αλληλεγγύη

Στη συνέχεια, οι αραβικές εξεγέρσεις μοίρασαν ξανά την τράπουλα. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν τις ήθελαν. Για τα δύο κράτη, το πείραμα των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο ή στην Τυνησία κάθε άλλο παρά καλό νέο ήταν. Οι ουαχαμπίτες ηγέτες, οι οποίοι είχαν αναπτύξει εξαιρετικές σχέσεις με τον Μουμπάρακ και πρόσφεραν φιλοξενία στον έκπτωτο πρόεδρο της Τυνησίας, Ζιν Ελ-Αμπιντίν Μπεν Αλί, μετά τη φυγή του -απορρίπτοντας, μάλιστα, το αίτημα της νέας κυβέρνησης της Τυνησίας να εκδοθεί ο πρώην πρόεδρος στη χώρα του- κατηγορούν τους Αδελφούς Μουσουλμάνους ότι προκάλεσαν την ανατροπή των δύο δικτατόρων και τα Ηνωμένα Έθνη ότι τους το επέτρεψαν. Το μοναρχικό σαουδαραβικό καθεστώς αναδεικνύεται σε προπύργιο της αντεπανάστασης και καταπνίγει την εξέγερση στο Μπαχρέιν, τον Μάρτιο του 2011.

Ωστόσο, το πρώτο ταξίδι του προέδρου Μόρσι στο εξωτερικό –όπως και το αντίστοιχο του Τυνήσιου πρωθυπουργού, Χαμαντί Τζεμπάλι, στελέχους του [ισλαμικού κόμματος] Ενάχντα- στις 11 Ιουλίου 2012, είχε προορισμό τη Σαουδική Αραβία. Όχι από «ισλαμική» αλληλεγγύη, αλλά στο όνομα της ρεαλπολιτίκ που κυριαρχεί στις διεθνείς σχέσεις. Η Αίγυπτος έχει μεγάλη ανάγκη τα χρήματα της Σαουδικής Αραβίας -δέχτηκε ήδη βοήθεια ύψους 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ οι Σαουδάραβες της έχουν υποσχεθεί άλλα 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια [10]. Εξάλλου, περισσότεροι από ενάμισι εκατομμύριο Αιγύπτιοι εργάζονται στο σαουδαραβικό βασίλειο και τα χρήματα που στέλνουν στις οικογένειές τους τροφοδοτούν το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας. Όσο για τη Σαουδική Αραβία, όποιες κι αν είναι οι διαφωνίες της, δεν μπορεί να αποκοπεί τελείως από την κυριότερη χώρα της Μέσης Ανατολής.

«Η επίσκεψη του Μόρσι δεν έλυσε όλα τα προβλήματα», σχολιάζει ένας Αιγύπτιος διπλωμάτης. Πρόκειται για ευφημισμό. Οι διμερείς διαφορές παραμένουν και είναι πολλές, είτε πρόκειται για τη μεταχείριση των Αιγυπτίων στο σαουδαραβικό βασίλειο είτε για την τύχη των σαουδαραβικών επενδύσεων στην Αίγυπτο. Τον Απρίλιο του 2012, το βασίλειο ανακάλεσε τον πρεσβευτή του στο Κάιρο, μετά από διαδηλώσεις κατά της σύλληψης του Αιγύπτιου δικηγόρου Άχμεντ Αλ-Γκιζάουι από το ουαχαμπιτικό βασίλειο, με την κατηγορία της κατοχής ναρκωτικών. Τον Αύγουστο του 2012, ο Εσάμ Ελ-Εριάν, από τα κεντρικά στελέχη των Αδελφών Μουσουλμάνων, ο οποίος έγινε και προεδρικός σύμβουλος, στον λογαριασμό του στο Twitter ζητούσε από τη σαουδαραβική πρεσβεία «να προσκομίσει διευκρινιστικά στοιχεία για το έγκλημα, τη δικαστική κρίση και τις συνθήκες σύλληψης της Νάγκλα Ουάφα», Αιγύπτιας υπηκόου, η οποία κρατείται από το 2009, έχοντας καταδικαστεί σε πέντε χρόνια φυλάκιση και πεντακόσιες βουρδουλιές μετά από οικονομική διαφωνία που είχε με κάποια πριγκίπισσα. [11]

Διαφωνίες

Η τύχη των σαουδαραβικών επενδύσεων στην Αίγυπτο τροφοδοτεί τις διαφωνίες. Τον Ιούνιο του 2011, με ανακοίνωσή του, ο βαθύπλουτος Σαουδάραβας πρίγκιπας Αλ-Ουαλίντ Μπεν Ταλάλ γνωστοποιούσε ότι «παραχωρεί στον αιγυπτιακό λαό» τα τρία τέταρτα έκτασης 400.000 στρεμμάτων, που είχε αγοράσει σε εξευτελιστική τιμή χάρη στο σύστημα διαφθοράς που κυριαρχούσε επί προεδρίας Μουμπάρακ. [12] Με τον τρόπο αυτό, απέφευγε ενδεχόμενες ενοχλήσεις από την αιγυπτιακή δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη έχει ξεκινήσει και άλλες έρευνες που στοχεύουν ιδιαίτερα τα σαουδαραβικά συμφέροντα, παρόλο που Κάιρο και Ριάντ προσπαθούν να αμβλύνουν τις εντάσεις που προκύπτουν, ενώ στο αιγυπτιακό υπουργείο Επενδύσεων έχει δημιουργηθεί ειδικό γραφείο επίλυσης διαφορών με τη Σαουδική Αραβία. [13].

Επίσης, στο Ριάντ προκαλεί φθόνο η επιστροφή του Καΐρου στη διπλωματική κονίστρα, καθώς την προηγούμενη δεκαετία η Αίγυπτος έβλεπε το άστρο της να σβήνει και να γίνεται συχνά ουραγός της ουαχαμπιτικής μοναρχίας. Το ταξίδι του Μόρσι στην Κίνα -σημάδι ότι η εποχή του στενού εναγκαλισμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει παρέλθει- και, στη συνέχεια, στο Ιράν, επιβεβαίωσε τους φόβους του Ριάντ. Η επίσκεψη του Μόρσι στην Τεχεράνη, στα τέλη Αυγούστου, του προσέδωσε κάποιο κύρος ενώπιον της αιγυπτιακής κοινής γνώμης. Οι Αιγύπτιοι ένιωσαν περήφανοι που ο πρόεδρος αντιστάθηκε στις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και, ταυτόχρονα, δεν δίνουν μεγάλη σημασία στην αντι-ιρανική και αντι-σιιτική ρητορική των ηγετών του Κόλπου. Αλλά για να αποφύγει να θίξει τη Σαουδική Αραβία, ο Μόρσι χρειάστηκε να κάνει έναν ακροβατικό ελιγμό: δεν έμεινε παρά μερικές ώρες στην ιρανική πρωτεύουσα, δεν συνάντησε τον Οδηγό της Επανάστασης [14], όπως ήταν προγραμματισμένο, και απέφυγε να αναφερθεί στην αποκατάσταση των διμερών διπλωματικών σχέσεων. Αφού απέτισε φόρο τιμής στον Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ –πραγματικό τόλμημα, όταν είναι γνωστό ότι ο πρώην πρόεδρος της Αιγύπτου είχε καταστείλει βίαια τους Αδελφούς Μουσουλμάνους τη δεκαετία του 1950 και του 1960- σκλήρυνε τη ρητορική του στο συριακό ζήτημα, ζητώντας την αποχώρηση του Μπασάρ Αλ-Άσαντ, απορρίπτοντας, όμως, ταυτόχρονα, την ξένη επέμβαση που ζητούσε η Σαουδική Αραβία. Όσο για τον Γκανούσι, τον Τυνήσιο πρόεδρο του ισλαμικού κόμματος Ενάχντα, έμεινε για πολύ καιρό στο Λονδίνο, το οποίο προτίμησε από το Ριάντ κατά την πολύχρονη εξορία του. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Δεκέμβριο του 2011, ο Γκανούσι είχε δηλώσει ότι η «αραβική άνοιξη» θα ανέτρεπε τους εμίρηδες του Κόλπου. Η πρόβλεψη αυτή του στοίχισε μια ειρωνική απάντηση από τη σαουδαραβική εφημερίδα «Al-Riyad» [15], η οποία διερωτήθηκε εάν η πρόβλεψη αφορούσε και τον εμίρη του Κατάρ.

Ανταγωνισμός Αιγύπτου – Σ. Αραβίας

Η επιστροφή της Αιγύπτου στη διπλωματική κονίστρα μετά από μια δεκαετία αποδυνάμωσης προκαλεί το φθόνο του Ριάντ. Γιατί οι σχέσεις μεταξύ του Κατάρ -το οποίο, όπως και η Σαουδική Αραβία, επικαλείται τον ουαχαμπισμό- και των Αδελφών Μουσουλμάνων είναι στέρεες. Το εμιράτο θεωρεί ότι, μέσω της αδελφότητας, έχει βρει έναν μοχλό διάδοσης της πολιτικής του επιρροής, τη στιγμή μάλιστα που δεν διαθέτει ούτε στρατό ούτε διπλωμάτες ούτε κατασκόπους σε επαρκή κλίμακα για να παίξει δραστήριο περιφερειακό ρόλο και το μόνο του πλεονέκτημα είναι τα αστρονομικά ρευστά διαθέσιμα σε δολάρια. Το εμιράτο κατάφερε να αξιοποιήσει την παρουσία, από τη δεκαετία του 1970, στο έδαφός του του σεΐχη Γιουσέφ Αλ-Καρανταουί, ο οποίος εξελίχθηκε σε έναν από τους δημοφιλέστερους κήρυκες της περιοχής, χάρη στην εκπομπή του στο τηλεοπτικό δίκτυο του Al-Jazira του Κατάρ, «Η σαρία και η ζωή». Ο Αλ-Καρανταουί αποτελεί θρησκευτική αναφορά για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, της οποίας υπήρξε μέλος -μολονότι διατηρεί την αυτονομία του απέναντί της.

Το Κατάρ, αφού φλέρταρε για κάποιο διάστημα με τη Χεζμπολάχ, τη Συρία και το Ιράν –διατηρώντας, ταυτόχρονα, στέρεες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες- επέλεξε, μετά την «αραβική άνοιξη», να στοιχηματίσει στην επικράτηση των Αδελφών Μουσουλμάνων. Στην προσπάθεια αυτή, το Al-Jazira, τηλεοπτικό δίκτυο που χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το εμιράτο, έχασε μεγάλο μέρος από την αίγλη του και ορισμένους από τους καλύτερους δημοσιογράφους του : στην Αίγυπτο και, ορισμένες φορές, στην Τυνησία, μετατράπηκε σε φερέφωνο των Αδελφών Μουσουλμάνων. Η επίσκεψη του εμίρη του Κατάρ στο Κάιρο, τον Αύγουστο του 2012, στην καρδιά του ραμαζανιού, καθώς και η από μέρους του κατάθεση 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Κεντρική Τράπεζα της Αιγύπτου, προκειμένου να τη βοηθήσει να ξεπεράσει τις οικονομικές δυσχέρειές της, επιβεβαιώνουν ότι η συνεννόηση των δύο πλευρών είναι σταθερή. Επιπλέον, στις 23 Οκτωβρίου, ο εμίρης του Κατάρ μετέβη με άδεια των αιγυπτιακών αρχών στη Γάζα, όπου συνάντησε την κυβέρνηση της Χαμάς.

Σε αντίθεση με τη θεώρηση του στρατηγού Ντε Γκολ, ο οποίος ξεκινούσε με απλές ιδέες για την «περίπλοκη Ανατολή», η συγκεκριμένη περιοχή του κόσμου δεν είναι μυστηριώδης, αλλά μπορεί να αναλυθεί με τα ίδια εννοιολογικά εργαλεία που αφορούν την πολιτική και στον υπόλοιπο πλανήτη. Πρέπει, απλώς, να δεχτεί κανείς να τα χρησιμοποιήσει. Έτσι, οι οργανώσεις των Αδελφών Μουσουλμάνων στις διάφορες χώρες της περιοχής δεν κινούνται με την καθοδήγηση ενός παράνομου μαέστρου, ο οποίος, κρυμμένος στη Μέκκα, διαβάζει παρτιτούρες που εμπνέονται από τα δόγματα του Ισλάμ: η στρατηγική τους μπαίνει συχνά στο καλούπι των εθνικών συμφερόντων του κάθε βραχίονα, όπως δείχνει και η πολιτική του Μόρσι απέναντι στο Ισραήλ ή στη Γάζα, η οποία έχει προκαλέσει σοβαρή απογοήτευση στους κόλπους της Χαμάς.

Στον καμβά αυτόν πρέπει να προστεθούν και οι σαλαφιστές -η είσοδός τους στην πολιτική σκηνή της Αιγύπτου και της Τυνησίας γεννά για τα ρεύματα αυτά νέες προκλήσεις, τις οποίες μέχρι τώρα είχαν καταφέρει ν’ αποφύγουν: [16], να προστεθεί ακόμα η προσέγγιση μεταξύ Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας, μολονότι το εμιράτο παραμένει καχύποπτο απέναντι στον ισχυρό γείτονά του, ή ακόμη να προστεθούν και οι απειλές προς την ιορδανική μοναρχία –η οποία αρνείται πλέον να χορηγεί βοήθεια στους Σύρους εξεγερμένους από κοινού με το Κατάρ, το οποίο θεωρεί ύποπτο ενίσχυσης των Αδελφών Μουσουλμάνων. Μπορεί εύκολα κανείς να αντιληφθεί τη δυσκολία κατανόησης του ισλαμικού τοπίου της περιοχής, εάν επιλέξει να το ερμηνεύσει μόνο μέσα από το θρησκευτικό πρίσμα.

Μετάφραση: Χάρης Λογοθέτης

Υποσημειώσεις

[1] Οι συμφωνίες αυτές, τις οποίες διαπραγματεύτηκαν μυστικά Γαλλία και Μεγάλη Βρετανία κατά τη διάρκεια του A’ Παγκοσμίου Πολέμου, κατέληξαν στον διαμοιρασμό της Μέσης Ανατολής μεταξύ των δύο δυνάμεων.

[2] Βλ., μεταξύ άλλων, «Dubai police chief warns of Muslim Brotherhood, Iran threat», «Egypt Independent», Κάιρο, 26 Ιουλίου 2012, ιστότοπος Al-Sharq, 6 Σεπτεμβρίου 2012, "Al-Arabiya", 9 Σεπτεμβρίου 2012.

[3] Βλ. Mohammed El-Oifi, «Voyage au coeur des quotidiens panarabes», «Le Monde diplomatique», Δεκέμβριος 2006

[4] Abdul Rahman Al-Rashed, «What will Mursi do?», «Al-Chark Al-Awsat», Λονδίνο, 2 Ιουλίου 2012, www.asharq-e.com.

[5] Βλ. Hana Jaber, «Vers un printemps jordanien?», «Le Monde diplomatique», Αύγουστος 2012.

[6] «Al-Chark Al-Awsat», 19 Σεπτεμβρίου 2012, αναφέρεται στη «Mideast Mirror», Λονδίνο, 19 Σεπτεμβρίου 2012.

[7] Βλ. Christian Parenti, «Retour sur l’expérience communiste en Afghanistan», «Le Monde diplomatique», Αύγουστος 2012.

[8] Stéphane Lacroix, «Osama Bin Laden and the Saudi Muslim Brotherhood», «Foreign Policy», Ουάσινγκτον, 3 Οκτωβρίου 2012.

[9] Το κείμενο μεταφράστηκε στα αγγλικά από την επίσημη σαουδαραβική ιστοσελίδα Ain-Al-Yaqeen, 6 Δεκεμβρίου 2002: www.ainalyaqeen.com/issues/20021206.

[10] Ahram Online, 19 Σεπτεμβρίου 2012.

[11] «Al-Watan», Κάιρο, 2 Σεπτεμβρίου 2012.

[12] Reuters, 11 Ιουνίου 2011.

[13] «Through special office, government to protect Saudi investors», «Al-Masry Al-Youm», Κάιρο, 4 Οκτωβρίου 2012.

[14] ΣτΕ: ανώτατος πολιτικός και θρησκευτικός ηγέτης, θέση που δημιουργήθηκε από το Σύνταγμα του 1979 και που σήμερα κατέχει ο Αλί Χαμενεϊ

[15] «Gannouchi crée la polémique en Arabie saoudite», BusinessNews.com, Τύνιδα, 15 Δεκεμβρίου 2011.

[16] Όπως δείχνει η κρίση στο εσωτερικό του Αλ-Νουρ, του μεγαλύτερου σαλαφιστικού κόμματος στην Αίγυπτο.

Διαβάστε περισσότερα...