Κυριακή 8 Μαρτίου 2015

Η υδροπολιτική ως μέρος της τουρκικής υψηλής στρατηγικής

Αγωγός νερού από την Τουρκία


Χρήστος Ιακώβου
Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Μελετών

Η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης για την κατασκευή υποθαλασσίου αγωγού μεταφοράς νερού από την Τουρκία στην Κύπρο δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως μία απόφαση του τουρκικού Υπουργείου Δασών και Υδάτων, προκειμένου να επιλύσει το υδατικό πρόβλημα των κατεχομένων αλλά ως μία απόφαση η οποία εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική στοχοθεσία της Τουρκίας στο Κυπριακό. Μπορεί η Άγκυρα να αποκαλεί το έργο «αγωγό της ειρήνης»,  η ωμή όμως διατύπωση του Τούρκου Υπουργού Δασών και Υδάτων που το χαρακτηρίζει ως τον «ομφάλιο λώρο», το οποίο θα συνδέσει την Τουρκία με τα κατεχόμενα, συμπυκνώνει στρατηγικώς την ουσία του φιλόδοξου τουρκικού έργου.

Κατ' αρχάς, η Τουρκία εδώ και δεκαετίες προσπαθεί να εκμεταλλευτεί πολιτικώς την έλλειψη νερού στη περιοχή μέσω του πλεονεκτήματος που έχει ως χώρα από την οποία πηγάζουν οι δύο από τους σημαντικούς ποταμούς της Μ. Ανατολής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, η Τουρκία ενέταξε την πολιτική χρήση του νερού στην υψηλή της στρατηγική, αρχίζοντας την υλοποίηση του φιλόδοξου Αναπτυξιακού Προγράμματος Νοτιοανατολικής Τουρκίας (Guneydogu Anadoli Projesi). Το πρόγραμμα καλύπτει τις έξι νοτιοανατολικές επαρχίες, δηλαδή μία έκταση 73.863 τετρ. χιλιομέτρων (περίπου 9.5% της Τουρκικής επικράτειας και περιλαμβάνει 22 φράγματα, 25 αρδευτικά προγράμματα και 19 σταθμούς υδροηλεκτρικής ενέργειας.

Το 1992 εγκαινιάστηκε το φράγμα Κεμάλ Ατατούρκ, το μεγαλύτερο από τα 22 φράγματα που κατασκεύασε το τουρκικό κράτος στους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη και πέμπτο μεγαλύτερο στο είδος του στον κόσμο. Με αυτά τα αρδευτικά έργα, η Τουρκία μπορεί να ελέγξει τη ροή των δύο ποταμών και να κρατάει σε «υδραυλική» αιχμαλωσία το Ιράκ και τη Συρία. Μέχρι το 2025, εάν δεν επέλθει  συμφωνία μεταξύ των τριών αυτών κρατών για τον έλεγχο της ροής των δύο ποταμών, η Τουρκία θα μειώσει τη ροή ύδατος προς τη Συρία κατά 40% και την αντίστοιχη προς το Ιράκ κατά 80%.  Εδώ θα πρέπει κανείς να λάβει υπόψιν ότι σήμερα η Τουρκία χρησιμοποιεί το 80% περίπου του νερού που καταναλώνει για τη γεωργία. Αυτό θα της επιτρέψει να διπλασιάσει σταδιακώς την αρδεύσιμη γη και να επεκτείνει την αγροτική της οικονομία. Ως εκ τούτου, οι επιπτώσεις στην  Συρία και το Ιράκ θα είναι άμεσες αφού το 95% του ύδατος που χρησιμοποιούν προέρχεται από τον Τίγρη και τον Ευφράτη. Το πρόβλημα θα γίνεται πιο έντονο αν συνδυαστεί με το γεγονός ότι αμφότερα τα αραβικά κράτη έχουν αύξηση πληθυσμού περίπου 3.5%. 

Τρεις παράγοντες καθιστούν το νερό μείζον στρατηγικό όπλο στις σχέσεις της Τουρκίας με άλλα κράτη της περιοχής: η αύξηση της ζήτησης λόγω της ξηρασίας, η μείωση της προσφοράς και η άνιση κατανομή των υδάτινων πόρων, κάτι που ευνοεί σήμερα την Τουρκία. Η Τουρκία με το φιλόδοξο κατασκευαστικό πρόγραμμα στον Τίγρη και τον Ευφράτη, έχει ως σκοπό: α) την άρδευση 1,6 εκατομμυρίων εκταρίων αγροτικής γης, με στόχο την μετατροπή της Τουρκίας σε κύριο προμηθευτή τροφίμων στη Μέση Ανατολή, β) την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας που να καλύπτει κατά 50% τις ενεργειακές της ανάγκες.


Με αυτό τον τρόπο, Τουρκία μετατρέπει τη χρήση του νερού σε συντελεστή ισχύος για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής, βλ υδροπολιτική. Η λογική της Τουρκίας είναι ανάλογη με τη πετρελαϊκή λογική των Αράβων, δηλαδή στρατηγική χρήση του νερού για οικονομικούς και διπλωματικούς λόγους σε εποχές που η ζήτησή του θα αυξάνεται κατακόρυφα.

Στην περίπτωση της Κύπρου, ο σχεδιαζόμενος αγωγός θα μπορεί να μεταφέρει 75 εκ. κυβικά μέτρα ύδατος με τη δυνατότητα μεταφοράς και ηλεκτρισμού. Κατά συνέπεια είναι σημασιακώς διαυγές ότι ο αγωγός εμπίπτει στρατηγικώς στην τουρκική υδροπολιτική. Είναι ξεκάθαρο ότι η Άγκυρα προσπαθεί να μεταφέρει το υδροπολιτικό μοντέλο που θέλει να εφαρμόσει στις σχέσεις της με τη Συρία και το Ιράκ και στην Κύπρο.

Σε πρώτη φάση ο σκοπός της Άγκυρας είναι η ενίσχυση της εξάρτησης των κατεχομένων, τόσο με το νερό όσο και με τον ηλεκτρισμό. Σε συνθήκες μη λύσης του προβλήματος, αυτό θα μεταφράζεται, από τη μια, ως αύξηση της αρδεύσιμης γης, προκειμένου να γιγαντωθεί η γεωργία στα κατεχόμενα και, από την άλλη, ως απεξάρτηση των κατεχομένων από την παροχή ηλεκτρισμού εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε συνθήκες δε λύσης, τύπου διζωνικής ομοσπονδίας, η Τουρκία θα επιδιώξει αυτό που επιδιώκει με την υδροπολιτική και στις σχέσεις της με τη Συρία και το Ιράκ, δηλαδή να εκμεταλλευτεί τις υδατικές ελλείψεις του ελληνικού συνιστώντος κρατιδίου για να γίνει ο κύριος προμηθευτής ύδατος και τροφίμων προς τους Έλληνες καθώς επίσης και ηλεκτρισμού, τον οποίο θα πωλεί σε χαμηλή τιμή. Αυτό σε βάθος χρόνου θα φέρει αποκλειστικώς το ελληνικό συνιστών κρατίδιο κάτω από την εξάρτηση της Τουρκίας. Για τα συγκεκριμένο θέμα οι τουρκοκύπριοι, όσο «ανεξάρτητα» και αν μπορούν να κινηθούν από το στρατηγικό εναγκαλισμό της Άγκυρας δεν θα έχουν κανένα ρόλο να παίξουν.

Όλα αυτά ενισχύονται από τους όρους της σχετικής συμφωνίας για την κατασκευή του υποθαλασσίου αγωγού. Μεταξύ άλλων διαλαμβάνει ρητώς ότι όλα τα δικαιώματα από τις πωλήσεις τόσο εντός όσο και εκτός Κύπρου θα ανήκουν αποκλειστικώς στο τουρκικό κράτος και όχι στους Τουρκοκυπρίους. Όλα τα έργα που θα γίνουν επί κυπριακού εδάφους για την υλοποίηση της μεταφοράς ύδατος (π.χ. φράγματα, αγωγοί, κά) θα ανήκουν στο τουρκικό κράτος και τίποτα από αυτά δεν θα ανήκει στους Τουρκοκυπρίους. Επιπλέον, στη συμφωνία καθίσταται σαφές ότι θα διασφαλιστούν τα συμφέροντα των ιδιωτικών εταιρειών που θα κατασκευάσουν το έργο. Συνεπώς, η διατύπωση του Τούρκου υπουργού περί «ομφαλίου λώρου» είναι αρκούντος αποτιμητική της τουρκικής στρατηγικής στοχοθεσίας στην Κύπρο μέσω της υλοποίησης του υποθαλασσίου αγωγού.

Διαβάστε περισσότερα...

A semi-guided missile

Greece and geopolitics

America, much more than Europe, sees strategic stakes in the Aegean

NEVER imagine that the euro zone is the only club in which Greece is a maverick player. The Hellenic relationship with NATO, and bilateral defence ties with the United States, have long been important (although many would say diminishing) and contested.
Whatever the strains, America has often put discreet pressure on its European allies to avoid a rift with Greece, as much because of geopolitics as economics. In recent days, that pressure has been felt once more. It is not just linked to the services that Greece now delivers to NATO, which are modest; it also reflects the perils that would arise if Greece cut loose from all western clubs

Διαβάστε περισσότερα...

Did Turkey Cut a Deal With ISIS to Save Soldiers?

The Turks’ mission to rescue an ancient Ottoman corpse and its guardians near Aleppo was not a step toward war with ISIS, but a step away.
Turkish leaders have presented their weekend mission to rescue dozens of troops guarding an ancient Ottoman tomb inside Syria as a military triumph. But critics see Saturday night’s hit-and-split operation involving 600 Turkish soldiers, tanks and warplanes as more evidence of Ankara’s readiness to coordinate with the militants of the so-called Islamic State to avoid taking a major role in the fight against the jihadists.
Read more
Διαβάστε περισσότερα...

Το Ισλάμ ως ευρωπαϊκό ζήτημα




Χρήστος Ιακώβου
Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Μελετών

Το τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σταδιακή ισχυροποίηση των ριζοσπαστικών εθνικιστικών κινημάτων στον ευρωπαϊκό χώρο. Πέρα από τις προφανείς συνέπειες για το δημόσιο πολιτικό βίο, η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει ένα ζήτημα που τείνει να καταστεί σε ένα από τα πλέον κεντρικά του δημοσίου λόγου και συμπεριφοράς: Πολιτικά θέματα που έως σήμερα ήταν περιθωριοποιημένα στον ευρωπαϊκό πολιτικό λόγο ή ακόμη ξεχασμένα και ταυτισμένα με συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους της Ευρώπης, απαγορευτικές της μνήμης και της διανοίας, τώρα επανέρχονται στο επίκεντρο της πολιτικής ρητορικής και πρακτικής, καθώς ολοένα και περισσότερα κόμματα, με διαφορετικούς ιδεολογικούς ορίζοντες υιοθετούν μέρος ή «κλέβουν συνθήματα» από το ρητορικό φάσμα της ακροδεξιάς.

Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει είναι η αναγέννηση της ουσιοκρατίας (essentialism), της οντολογικής πρότασης που κυριάρχησε στον πολιτικό και επιστημονικό λόγο στην περίοδο του μεσοπολέμου του 20ού αιώνα. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το ισχυρό επιχείρημα της ουσιοκρατίας, το οποίο στηριζόταν στην ανωτερότητα της ευρωπαϊκής κουλτούρας, υπέστη ισχυρότατο πλήγμα αμφισβήτησης από την ραγδαία επέκταση των εθνικών κινημάτων αποαποικιοποίησης και την ανάπτυξη των μετα-αποικιοκρατικών σπουδών και της ριζοσπαστικής κριτικής που άσκησαν στην ευρωπαϊκή ουσιοκρατία. Μετά το ιστορικό τέλος του διπόλου «Ανατολής-Δύσης» έχει εμφανισθεί αυτό του «Ισλάμ» και «Δύση». Ο ατομισμός, η ανοχή, η ελευθερία και ο ορθολογισμός της μεταπολεμικής Ευρώπης αντιπαρατίθενται με την περιχαράκωση ή ακόμη γκετοποίηση των μουσουλμάνων στην Ευρώπη, τη διαφορετική κουλτούρα που εκφράζει το Ισλάμ, που ενίοτε πρακτικά λαμβάνει τη μορφή των αντιπαραθέσεων γύρω από την κατασκευή τζαμιών και του θέματος της μαντίλας στη Βόρεια Ευρώπη. Αυτά τα θέματα, μέχρι πριν από μερικά χρόνια συνιστούσαν ηχηρά μηνύματα έγκαιρης προειδοποίησης γι' αυτά που εξελίσσονται σήμερα. Η 11η Σεπτεμβρίου, το ξεφύτρωμα ομάδων φανατικών Ισλαμιστών και ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έχουν καταστήσει γόνιμο το έδαφος για την αναγέννηση αυτής της παράδοσης.

Ενόσω ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Ευρώπης αποτελείτο από ελεύθερους άνδρες, που κατέφθαναν στην Ευρώπη ως εργάτες, και το Ισλάμ ήταν ένα μη ευδιάκριτο φαινόμενο, η επιρροή στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν πολύ περιορισμένη. Ήταν η περίοδος που στην Ευρώπη το Ισλάμ δεν αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, μία δυναμική διαδικασία πρόκλησης άρχισε να εκτυλίσσεται στις ευρω-μουσουλμανικές σχέσεις, προκαλώντας ποικίλες συμπεριφορές από αμφότερες τις πλευρές, όπου σε αρκετές περιπτώσεις περιλαμβάνονται και πράξεις βίαιων αντιπαραθέσεων.

Πολλοί στην Ευρώπη βρίσκουν την επιμονή των μουσουλμάνων να τηρούν τις θρησκευτικές τους παραδόσεις, είτε έχουν να κάνουν με ενδυματολογικές επιλογές είτε με τις κοινωνικές σχέσεις, να είναι αντιπαθής και ακόμη προκλητική, έως απειλητική για τον κοσμικό χαρακτήρα της Ευρώπης. Αυτή η εξέλιξη ανάγκασε, ευρέως ομοιογενείς, ευρωπαϊκές κοινωνίες να αντιμετωπίζουν σήμερα νευρικά τις νέες πολυπολιτισμικές πραγματικότητες.

Κατά τη διάρκεια περιόδων οικονομικής ύφεσης, οι μουσουλμάνοι γίνονται στόχοι εχθρικής συμπεριφοράς αφού εκλαμβάνονται ως παράσιτα στις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζουν. Αυτή η πραγματικότητα καταδεικνύει ότι οι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη αποτελούν μία υποβαθμισμένη ομάδα. Το πρόβλημα αυτό γίνεται σε αρκετές περιπτώσεις πιο έντονο αφού αρκετοί μουσουλμάνοι στην Ευρώπη βρίσκουν καταφύγιο σε ριζοσπαστικές μορφές του Ισλάμ, προκειμένου να ενισχύσουν την ταυτότητά τους, με αποτέλεσμα να αποξενώνονται ακόμη περισσότερο.

Στην πραγματικότητα, πίσω από όλο θέμα για το μουσουλμανικό ζήτημα στην Ευρώπη  κρύβεται η ανασφάλεια γύρω από την ευρωπαϊκή ή εθνική ταυτότητα. Πολλοί κρούουν το κώδωνα του κινδύνου ότι η εποχή της Ευρώπης των λευκών χριστιανών, που μπόρεσε και συμπεριέλαβε παλαιότερα τους εβραίους και τους μαύρους, τείνει να καταστεί παρελθόν.  Ο στερεοτυπικός Μουσουλμάνος  -ο Σαρακηνός Άραβας ή ο Οθωμανός Τούρκος που κάποτε προσδιόριζαν τους γεωγραφικούς και πολιτισμικούς γείτονες της Ευρώπης- τώρα βρίσκεται εντός των τειχών και αποτελεί, για πολλούς, ένα είδος εσωτερικού εχθρού. Από την περιφέρεια της Ευρώπης, οι Μουσουλμάνοι βρίσκονται στο κέντρο των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων και, κατ' επέκταση, τα σύνορα Ευρώπης και Ισλάμ, γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.

Η μουσουλμανική παρουσία στην Ευρώπη, πέρα από τις πολυεπίπεδες προκλήσεις, τόσο ως προς την εγκατάσταση όσο και ως προς την ενσωμάτωση, θα γίνεται ένα μείζον πολιτικό ζήτημα για το μέλλον του ευρωπαϊκού υπερεθνικού θεσμού. Αυτό θα είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μία περίοδο όπου η Ευρώπη θα βρίσκεται σε μία διαδικασία μετασχηματισμού των συλλογικών της ταυτοτήτων ενώ ταυτόχρονα οι ευρωπαίοι θα επιδιώκουν να εντάξουν το Ισλάμ στο δικό τους κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Όλα αυτά θα συντελούνται μέσα από μία διαδικασία μέσα από την οποία θα είναι έντονα: α) η προσαρμογή και αντίδραση στις προκλήσεις σε θέματα ταυτότητας β) η εμβάθυνση σε θέματα πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ολοκλήρωσης και γ) η διαδικασία παγκοσμιοποίησης.
Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2015

Who lost Turkey?

The question in the title is no doubt too late and futile to ask. A quick, but realistic answer, is probably “the Turks themselves,” or, related to this, “it was destined to get lost.” After all, how Turkey is being governed today is a perfect reflection of what constitutes the predominant cultural, sociological and political values/norms in the country – each with economic derivatives of same or similar variables.

We are all accountable by how rightly or wrongly we assessed the political phenomena; journalists by what accuracy their archives dating back to 10 or so years ago would produce, and politicians by their statements in the same retrospect. Any randomly selected opinion in this column since 2002 would too boringly portray the gloomy country we live in today, often with a note that “wished to be wrong.”

Then there were the naïve and/or myopic and/or morally corrupt enablers who cared more about a “transactional plus,” often the product of short-sighted miscalculation based on the self-deception that “yeah, but we can work with them.” Today, their fancy words in recent political history could make a colossal anthology of “how not to deal with Islamists.” Here is an extremely summarized selection (due to space limitations):

Former President George W. Bush said “Turkey demonstrated how to be a Muslim nation that embraced democracy, freedom and the rule of law.” (2004). Judging from where Turkey stands today in view of all the virtues Mr. Bush mentioned, his statement is not even funny. 

Condoleeza Rice argued the Justice and Development Party (AKP) “is a government pulling Turkey west toward Europe.” (2007). Her homework in 2015 should be to write that line 200 times every day – until the day Turkey becomes an EU member. 

Swedish Foreign Minister Carl Bildt said the AKP “is made up of profound European reformers.” (2008). This is one of my favorites. Mr. Bildt does not even need homework. History will remember him as a politician with an exceptional foresight into Turkish (and Islamic) politics. 

President Barack Obama predicted that Turkey and the U.S. could build a “model partnership.” (2009). And in 2015 President Recep Tayyip Erdoğan is still wondering why “I had very good relations with Obama when I first came to power … but [now] we see things have started to develop in a different way, which I barely understand.” Why, really, does Mr. Obama refuse to be cheated anymore? Why does he no longer see that his model partner is a cradle of democracy and freedoms? Odd.

America, again. Former President Bill Clinton praised Turkey for its “successful endorsement of secularism while letting people express religious beliefs without imposing them on others.” (2009). What a visionary. And, according to former GermanChancellor Gerhard Schroeder, “a democracy like Turkey is proof that there is no contradiction between the Islamic faith and an enlightened society.” 

(2009). Maybe. But Mr. Schroeder’s homework should be to write 500 times every day that “Islam is different than political Islam.”

Stephan Füle, the EU’s enlargement commissioner praised Turkey’s “remarkable advances in reforms.” (2010). Very good. In Mr. Füle’s vision, Turkey should have become a member five years after he diagnosed good health. Maybe this year it will? One feels tempted to drink the same beverage Mr. Füle drinks: it must be causing mental wonders.

Tony Blair, in his memoires, praised Mr. Erdoğan and his one-time ally and former president, Abdullah Gül, as “sensitive and foresighted people … easy to reconcile with.” Mr. Blair’s punishment should be to be appointed as U.N. special envoy for oversight of democracy in Turkey. 

Forget Time magazine’s 2011 cover on which Mr. Erdoğan was Person of the Year. Forget, also, Elizabeth II, Queen of the United Kingdom and other Commonwealth realms, and her “ah-but-Turkey-is-a-bridge-between-the-west-and-east” parlance. 

Among all contenders for the prestigious “1st Traditional How Most Tragicomically Read Turkey Prize,” the winner, for this columnist, is Danish Prime Minister Helle Thorning-Schmidt for her unchallenged: “I complimented the [Turkish] president on the progress on democratic reforms and improvement of fundamental rights.” Ms. Thorning-Schmidt said that in 2014, which is why she is also the front-runner in the “Naïve, Myopic and Morally Corrupt Enablers” category.
February/18/2015
Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2015

Ομιλία του Χρ. Ιακώβου στους Ρόταρυ – «Λευκοθέα»




Στις 19 Ιανουαρίου στο ξενοδοχείο «Χίλτον», ο ροταριανός όμιλος Λευκωσίας, «Λευκοθέα», προσκάλεσε  το διευθυντή του Κυπριακού Κέντρου Μελετών (ΚΥΚΕΜ) κύριο Χρήστο Ιακώβου για να αναπτύξει το θέμα: «Οι τουρκικές προκλήσεις στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου». Ο κύριος Ιακώβου επεσήμανε ότι οι τουρκικές προκλήσεις εντάσσονται σε μία τακτική που υπηρετεί σαφέστατους στρατηγικούς στόχους. Η Άγκυρα, σύμφωνα με τον κύριο Ιακώβου, με τις ενέργειες αυτές δεν έχει ως στόχο την πρόκληση κάποιας μίνι στρατιωτικής κρίσης στην Κύπρο. Επιθυμεί, απλώς, να καταδείξει και να καταγράψει με εντυπωσιακό τρόπο, τώρα που όλοι οι ευρωπαϊκοί και διεθνείς προβολείς είναι στραμμένοι πάνω της, όλο το φάσμα των διεκδικήσεών της στην Κυπριακή ΑΟΖ, καθώς και τις μεθόδους με τις οποίες εννοεί να τις προβάλλει.

Διαβάστε περισσότερα...

‘Davutoğlu’s book “Strategic Depth” far from being deep’

‘Davutoğlu’s book “Strategic Depth” far from being deep’
Ümit Kıvanç. (Photo: Today's Zaman, İsa Şimşek)
February 08, 2015, Sunday/ 18:37:33/ YONCA POYRAZ DOĞAN / ISTANBUL
This week's Monday Talk hosts the author of a new book, “Pan-İslamcının Macera Kılavuzu” (Pan-Islamist's Adventure Guide), by Ümit Kıvanç, which hit the bookstores a couple of weeks ago, comprising a critical analysis of former foreign minister and current Prime Minister Ahmet Davutoğlu's book “Strategic Depth,” considered a “masterpiece” in Turkey,

Διαβάστε περισσότερα...

Ινφογνώμων Πολιτικά: Ιράν: Υπαινιγμός Χαμενεΐ ότι δέχεται συμβιβασμό με τη Δύση για τα πυρηνικά

Ινφογνώμων Πολιτικά: Ιράν: Υπαινιγμός Χαμενεΐ ότι δέχεται συμβιβασμό με τη Δύση για τα πυρηνικά

Διαβάστε περισσότερα...

Ο γερμανικός ηθικισμός ως αξίωση πολιτικής ισχύος




Χρήστος Ιακώβου
Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Μελετών

Ποιες είναι οι συνέπειες των αµφιλεγοµένων σκληρών μέτρων που επιβάλλει η Γερµανία για το πολιτικό τοπίο της Ε.Ε.; Πώς μπορεί να επιλυθεί η διαμάχη ανάμεσα στους αρχιτέκτονες της Ευρώπης και στους υποστηρικτές των παραδοσιακών μοντέλων εθνικής κυριαρχίας; Και πώς μπορούν να συγκεραστούν οι κανόνες διαχείρισης της κρίσης µε τις αρχές της δηµοκρατίας σε µια Ε.Ε., της οποίας η σταθερότητα βρίσκεται εδώ και αρκετό καιρό σε κίνδυνο;
Το παραπάνω ερωτήματα προέρχονται από το βιβλίο ενός από τους πιο σημαντικούς γερμανούς κοινωνιολόγους, του Ούλριχ Μπεκ, ο οποίος πέθανε την 1η Ιανουαρίου 2015, «Από τον Μακιαβιέλλι στη Μερκιαβέλλι: Η γερμανική Ευρώπη και οι στρατηγικές εξουσίας της κρίσης» («Πατάκης», Αθήνα 2012, τίτλος πρωτοτύπου Das deutsche Europa, Berlin, 2012). Βεβαίως θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο πρωτότυπος γερμανικός τίτλος του βιβλίου δεν περιλαμβάνει το λογοπαίγνιο με τα ονόματα του μεγάλου ιταλού πολιτικού στοχαστή και της σημερινής γερμανίδας καγκελαρίου.
Ο Μπεκ αρχίζει το βιβλίο του με μία αναφορά σε ένα γεγονός με πρωταγωνιστή τον περίφημο γερμανό λογοτέχνη Τόμας Μαν. Σ’ ένα πολύ γνωστό του λόγο σε φοιτητικό ακροατήριο στο Αµβούργο το 1953, ο γερμανός διανοούμενος κάλεσε τους συμπατριώτες του να µην επιδιώξουν ποτέ τη δημιουργία μιας «γερμανικής Ευρώπης». Με αφορμή το γεγονός αυτό, ο Μπεκ κάνει ένα άλμα στο παρόν για να προβεί στη διαπίστωση ότι όσο επεκτείνεται χρονικώς η κρίση του ευρώ άλλο τόσο αυξάνονται οι φωνές αμφιβολίας σε σχέση με τη σοφία που η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη της Ευρώπης, η Γερμανία, επιβάλλει όρους προκειμένου αδύνατες οικονομικά χώρες να μπορούν να δανείζονται. Οι αμφιβολίες αυτές έχουν να κάνουν με την εξόφθαλμη πλέον απώλεια της δημοκρατικής αυτονομίας των κοινοβουλίων κρατών όπως, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Πορτογαλία.  Κατά το Μπεκ η γερμανική αρετολογική προσπάθεια σωτηρίας της Ε.Ε., η οποία αντικειμενοποιεί το γερμανικό ηθικισμό, για να επιτύχει μετά βεβαιότητας την δικαίωση αποτελεί την αιχμή του δόρατος της νέας γερμανικής πολιτικής επίλυση της κρίσης στην ευρωζώνη, πλην όμως, η πολιτική αυτή εμπεριέχει πολλά ρίσκα για τη Γερμανία.

Η Μπεκ διαπιστώνει ότι το βασικό λάθος της γερμανικής πολιτικής της λιτότητας «δεν έγκειται στο ότι ορίζει μονομερώς και εθνικώς το ευρωπαϊκό γενικό καλό αλλά, κυρίως, στην υπεροψία να ορίζει το εθνικό συμφέρον των άλλων ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Και όχι μόνο σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική κρίση και την κρίση του ευρώ, αλλά και σε άλλα πεδία – από την οικολογία έως την πυρηνική ενέργεια – οι Γερμανοί βλέπουν τον εαυτό τους στο ρόλο της υπευθυνότητας. Έχουν την αίσθηση ότι περιβάλλονται από έθνη τσαπατσούληδων και χασομέρηδων. Οι Ισπανοί και οι Ιταλοί, οι Έλληνες και οι Πορτογάλοι μπορεί ενδεχομένως να υπερτερούν ως προς τη χαρά της ζωής. Αλλά αυτή η ελαφρομυαλιά τους! Η επιπολαιότητά τους! Πρέπει να μάθουν τι σημαίνει δημοσιονομική πειθαρχία, φορολογική ηθική, σεβασμός προς τη φύση. Πρέπει να μάθουν ότι στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο προτεραιότητα έχουν τα καθαρά ισοζύγια και το καθαρό περιβάλλον».

Ο συγγραφέας συμπεραίνει ότι η σημερινή γερμανική κυβέρνηση είναι πεπεισμένη ότι αυτό που ουσιαστικώς χρειάζονται τα κράτη της Νότιας Ευρώπη είναι ιδιαίτερα μαθήματα, ένα είδος επανεκπαίδευσης στα πεδία περιορισμού των δαπανών και της υπευθυνότητας. Διότι, υποστηρίζει ο Μπεκ, «για τους περισσότερους Γερμανούς, αυτό είναι κάτι που επιβάλλεται αναγκαστικά από τη σκληρή πραγματικότητα των αριθμών και μόνο· γι’ αυτό και θα αποτελούσε χονδροειδή παρανόηση να το εκλάβει κανείς μόνο ως γερμανική υπεροψία ή ως ανάγκη εξουσίας».

Τελικώς, αυτές οι διαπιστώσεις, μέσα από την οπτική των Γερμανών, το μόνο που επιδιώκουν είναι να εκπαιδεύσουν τους Ιταλούς, τους Ισπανούς και τους Έλληνες για την παγκόσμια αγορά. Συνεπώς, αυτή τη στιγμή, οι Γερμανοί είναι πεπεισμένοι ότι έχουν μία μεσσιανική αποστολή ή ένα επιτακτικό ιστορικό καθήκον· Να σώσουν την Ευρώπη! Ο συγγραφέας προβληματίζεται ότι «ίσως αυτή η νέα αυτοαντίληψη των Γερμανών να είναι τόσο σημαντική ακριβώς επειδή καταφέρνει να τους απαλλάξει σε κάποιο βαθμό από το φορτίο του “Ποτέ ξανά” – ποτέ ξανά ολοκαύτωμα, ποτέ ξανά φασισμός, ποτέ ξανά μιλιταρισμός. Αυτή η παιδαγωγική ζέση που επιδεικνύουν σήμερα εξηγείται δηλαδή και από την ιστορία· η ιδέα μιας κοινής Ευρώπης γεννήθηκε μετά τον Β’ Π.Π., μετά τη μεγάλη στρατιωτική και ηθική καταστροφή […] Εν τω μεταξύ, οι Γερμανοί έμαθαν το μάθημά τους. Έγιναν υπόδειγμα δημοκρατών, υπόδειγμα αρνητών πυρηνικής ενέργειας, υπόδειγμα ειρηνιστών. Οι Γερμανοί διάνυσαν τον δρόμο τους σε μια μακρά και συχνά δύσκολη πορεία».

Ο Μπεκ όμως υποστηρίζει ότι τα φαντάσματα του παρελθόντος δεν έχουν εξαφανιστεί πλήρως, μερικές φορές μάλιστα είναι εντυπωσιακώς ζωντανά. Αντίθετα απ’ ό,τι σε άλλα κράτη, εδώ ο «απολύτως φυσιολογικός, καθημερινός φασισμός» δεν έχει ακόμη και σήμερα ξεπεραστεί. Ωστόσο κανείς δεν αμφισβητεί ότι η Γερμανία άλλαξε. Σε σχέση με του πρόσφατο παρελθόν της, ίσως να είναι η καλύτερη Γερμανία που είχαμε ποτέ. Εδώ ο συγγραφέας διαπιστώνει ότι το υπόβαθρο αυτό μας επιτρέπει να καταλάβουμε ότι στην αυτοαντίληψη πολλών Γερμανών γίνεται σήμερα αισθητή μια νοσταλγία της κανονικότητας. Μετά από δεκαετίες με δημόσιες ομολογίες των αμαρτιών τους οι Γερμανοί δε θέλουν άλλο πια να τους θεωρούν ρατσιστές και πολεμοχαρείς. Αντιλαμβάνονται καλύτερα τον εαυτό τους ως δασκάλους και ηθικούς διαφωτιστές της Ευρώπης.

 Ο Μπεκ καταλήγει ότι αν αυτή η διάγνωση είναι σωστή, τότε γιατί είναι πολιτικώς ανάρμοστο το να μιλά κανείς για μια «γερμανική Ευρώπη»; Η απάντηση είναι ότι απηχεί έντονα το παρελθόν. Η διατύπωση «γερμανική Ευρώπη» είναι ιστορικά επιβαρυμένη και παραβιάζει ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ταμπού επειδή εκφράζει με λόγια το νέο καθεστώς εξουσίας. Τελικώς ο Μπεκ μας δίδει μία εξαιρετική ανάλυση, από την οπτική της κοινωνιολογίας, για το μεταβαλλόμενο τοπίο ισχύος στην Ευρώπη. 
Διαβάστε περισσότερα...

US ally in Middle East becoming authoritarian - Business Insider

US ally in Middle East becoming authoritarian - Business Insider

 Subject: Turkey to name major new bridge after Erdogan: report | News , World | THE DAILY STAR

 Subject: The US needs Turkey and vice versa - but it isn't working - Business Insider
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2015

Το Ισλαμικό Κράτος και ο παράγοντας του πετρελαίου

Στις αρχές του 2015, οι πληροφορίες για τις πετρελαιοπηγές και τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις που έλεγχε το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία και το Ιράκ ήταν συγκεχυμένες. Παρόλα αυτά, ήταν γνωστό ότι κατείχε έξι από τα δέκα κοιτάσματα πετρελαίου της Συρίας, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων του Omar, ενώ στο βορειο-κεντρικό Ιράκ έλεγχε τουλάχιστον τέσσερα μικρά κοιτάσματα πετρελαίου, όπως το Qayyarah, το Ajeel και το Hamrin (δυτικά των κουρδικών επαρχιών).
Σύμφωνα με τους Financial Times, από αυτές τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις πουλούσε κατά μέσο όρο περίπου 80.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα στην περιφερειακή μαύρη αγορά ενέργειας, κερδίζοντας αρκετά εκατομμύρια δολάρια. Κάποιες ποσότητες πωλούνταν προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες πετρελαίου σε τοπικό επίπεδο, κάποιες άλλες πωλούνταν στο συριακό καθεστώς, ενώ ένα μέρος μεταφέρονταν στις γειτονικές χώρες μέσω δικτύων λαθρεμπορίου. Ως γνωστόν, επί εποχής Saddam Hussein είχαν επιβληθεί κυρώσεις στις πωλήσεις του ιρακινού πετρελαίου, γεγονός που προκάλεσε τη δημιουργία παράνομων δικτύων
διακίνησης προς την Τουρκία, τη Συρία και το Ιράν. Αυτή την υποδομή της παράνομης διακίνησης πετρελαίου εκμεταλλεύθηκε και χρησιμοποίησε με τον καλύτερο τρόπο το Ισλαμικό Κράτος, γεγονός που το ανέδειξε ως «την πλουσιότερη και οικονομικά ανεξάρτητη τρομοκρατική οργάνωση σε παγκόσμιο επίπεδο».....
Βασίλης Γιαννακόπουλος
Άρθρο του GeoStrategy στο ΠΟΝΤΙΚΙ
Διαβάστε περισσότερα...

Emperor Erdogan

Διαβάστε περισσότερα...

Explaining the Armenian Genocide

Διαβάστε περισσότερα...

Από την εξασφάλιση του ΝΑΙ στο πώς να ξεπεραστεί το ΟΧΙ


«Θεωρείται χαρισματική όσο και αμφιλεγόμενη, από ορισμένους, προσωπικότητα»  έγραψε στις 28.1.2015 το Βήμα των Αθηνών για το νέο Υπ. Εξωτερικών της Ελλάδας κ. Νίκο Κοτζιά.
Φανούλα Αργυρού *
Για το ερώτημα: Υποστήριζε ή όχι το Σχέδιο Ανάν;
Uni of Oxford 1a LLLL logoΤο 2003, εντοπίζουμε τον κ. Νίκο Κοτζιά μεταξύ της ομάδας που κλήθηκε και παρευρέθηκε στο σεμινάριο στην Οξφόρδη 3-4 Οκτωβρίου 2003 (τα πρακτικά εκδόθηκαν το Φεβρουάριο του 2004), όπου προβλήθηκαν τα επιχειρήματα που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν υπέρ του Σχεδίου, για να εξασφαλιζόταν το ΝΑΙ.
Διοργανώθηκε  από το SEESOX, Τμήμα Νοτιο-ανατολικών Μελετών του St. Antony’s College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με την υποστήριξη του Προγράμματος Σύγχρονης Τουρκίας του Πανεπιστημίου και του Δικοινοτικού Αναπτυξιακού Προγράμματος που χρηματοδοτείτο  από την αμερικανική USAID και τα Ηνωμένα ΄Εθνη UNDP μέσω της UNOPS.
Τίτλος του Σεμιναρίου:  Getting to YesSuggestions for Embellishment of the Annan Plan for Cyprus” (Πως εξασφαλίζεται το Ναι: Εισηγήσεις για ωραιοποίηση του Σχεδίου Ανάν για την Κύπρο).
Διοργανωτές οι Οξφορδιανοί Όθων Αναστασάκης, Καλυψώ Νικολαίδου, Giles Bertrand. Μεταξύ των παρευρεθέντων και οι  Dominick Chilcott  του Φόρειν ΄Οφις, και Alvaro De Soto των Ηνωμένων Εθνών.
Και προκύπτει το ερώτημα: ΕΑΝ ο κ. Κοτζιάς δεν υποστήριζε το Σχέδιο Ανάν,  τότε πως βρέθηκε εκεί ανάμεσα σε επιλεγμένους ένθερμους Ανανικούς;  Ποίος ο ρόλος του; Τα δε πρακτικά γράφουν, πως «Η ομάδα (δηλαδή όλοι οι παρευρεθέντες) έδωσε δυνατή υποστήριξη στην επανέναρξη των συνομιλιών στα πλαίσια του Σχεδίου Ανάν στη βάση της λεγόμενης τεχνικής “ωραιοποίησης”. Αυτό θα συνεπάγεται μια προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ των μερών… Τέλος, οι συζητήσεις μας έκαναν ξεκάθαρο ότι δεν πρέπει να συζητηθούν όλα τα θέματα στο σχέδιο. Υπήρχαν σημαντικά ζητήματα πριν τη διευθέτηση . Που περιλαμβάνουν τον μονομερή διορισμό ενός συμφιλιωτικού Τσάρου… ετοιμασία μιας αναμορφωμένης διδασκαλίας ιστορίας για αμφότερες τις πλευρές, οικονομικής υποστήριξης προς το Νότο…»
Το Μάιο του 2007 διοργανώθηκε και δεύτερο σεμινάριο (στο μεταξύ, το 2006 προηγήθηκε άλλο για «Λύσεις έξω από το κουτί»), αυτή τη φορά με τίτλο «Cyprus after the Accession: Getting past ‘No’?”  « Η Κύπρος μετά την ένταξη: Ξεπερνάται το ‘ΟΧΙ’;» ΄Οπου μελετήθηκαν τρόποι λύσης μεταξύ των οποίων και η αναγνώριση δύο κρατών.
Ο κ.  Κοτζιάς έλαβε μέρος και σ΄αυτό, αυτή τη φορά ως  καθηγητής στο ίδιο το St. Antony’s College (ενώ το 2003 ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά).  Μία από τις επτά (7) εισηγήσεις για λύση ήταν δική του. Εκεί αναπτύχθηκε και η εμπλοκή της ΕΕ για λύση (δηλαδή για ένα Ανάν 6) με τη λεγόμενη “Europeanization” και συζητήθηκαν επιλογές λύσεων, όπως το βελούδινο διαζύγιο, η σταθεροποίηση του στάτους κβο που οδηγεί σε λύση Ταιβάν, η λύση Βοσνιακού τύπου, ουσιαστικά λύση Ανάν, και τέταρτη επιλογή η λύση βελγικού μοντέλου ως “μετά-μοντέρνα ομοσπονδία”.
Ο κ. Κοτζιάς εισηγήθηκε ως πρώτη του επιλογή την “μετα-μοντέρνα ομοσπονδία” αλλά, εάν αυτή (σε μια διαφοροποιημένη Διζωνική Δικοινοτική  βασισμένη στο βελγικό μοντέλο και άλλα στοιχεία) δεν επιτευχθεί, η μόνη προτιμητέα λύση πρέπει να είναι υποστήριξε,  το «βελούδινο διαζύγιο όπου οι περιοχές ανταλλάσσονται με αναγνώριση και εξασφαλίζεται και  Ευρωπαϊκό μέλλον για τους Τουρκοκύπριους». 
(Τη λύση του βελούδινου διαζυγίου την βάσισε  στο Τσεχοσλοβακικό μοντέλο που  κατέρρευσε παταγωδώς τον Ιανουάριο του 1993.  Το δε Βελγικό μοντέλο πάει κατά διαόλου και δεν προσφέρεται καθόλου ως παράδειγμα για αντιγραφή).
Στο σεμινάριο του 2007 παρευρέθηκε και πάλιν εκπρόσωπος του Φόρειν ΄Οφις. Εκεί έκανε την εμφάνισή του ακόμα ένας ακαδημαϊκός από Αθήνα, ο  κ. Άγγελος Συρίγος του Πάντειου Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος στις 30.3.2014 ξεπρόβαλε και αυτός με εισήγηση για λύση δύο κρατών σε  συνέντευξή του  στο Φιλελεύθερο,  στην Αντιγόνη Δρουσιώτη (Σχετικό το άρθρο μου«Δυο κράτη, Βενιζέλος, Λυγερός, ICG και τώρα Συρίγος…»).
(Στο Steering Committee του SEESOX και ο πρώην ΄ΥπΑρμοστής της Βρετανίας στην Κύπρο κ. Ντέιβιντ Μάττεν. Μεταξύ δε των sponsors :  το ΝΑΤΟη Ευρωπαική Κομισιόν, UNOPS, Open Society Foundations, Foreign and Commonwealth Office, το A. G. Leventis Foundation, Bank of Albania, Credit Suisse, Ελληνική ΔημοκρατίαΕλληνικό ΥπΠαιδείας, Υπ. Εξωτερικών της Τουρκίας, Κεντρική Τράπεζα Βοσνίας…)
Κρατώ  4 σημεία:
1ον, ότι το 2003 ο κ. Ν. Κοτζιάς έλαβε μέρος σε εργαστήρι με σκοπό την ωραιοποίηση του Σχεδίου Ανάν.
2ον, ότι το 2007 υποστήριζε  σαν δεύτερη προτίμηση λύση βελούδινου διαζυγίου που προσφέρει αναγνώριση στα κατεχόμενα.
3ον, ότι στην εισήγησή του το 2007 θεωρεί πως για τα γεγονότα του 1963 ευθυνόμαστε εμείς οι Ελληνοκύπριοι.
4ον, ότι το 2007 χαρακτήρισε την πρότασή του ως σκεπτικό «έξω από το κουτί». Μια ορολογία που ακούσαμε και από τον  Τ/κ διαπραγματευτή κ. Εργ. Ολγκιούν στο Λονδίνο τον περασμένο Δεκέμβριο υποστηρίζοντας αναγνώριση, για να ακολουθήσουν και άλλοι (και που ίσως να ξεκίνησε από το σεμινάριο του 2006 στην Οξφόρδη).
Βέβαια, τα όσα αναφέρονται πιο πάνω για τον κ. Ν. Κοτζιά συνέβησαν πριν 12 με 8 χρόνια. Τα κρατάμε όμως, γιατί είναι ιστορικά δεδομένα που δεν διαγράφονται.  Πιθανόν,  σήμερα  ο κ. Κοτζιάς να έχει διαφοροποιήσει τις θέσεις του έναντι του Κυπριακού, του βελούδινου διαζυγίου,  των ευθυνών «μας» για το 1963 καθώς και πολλά άλλα που βρίσκουμε στην τοποθέτησή του το 2007. Θα αναμένουμε να ακούσουμε τις τοποθετήσεις του νέου υπ. Εξωτερικών της Ελλάδας και θα επανέλθουμε.
Αλλά και επισημαίνουμε FOR THE RECORD:
Πρώτον, ότι δεν είναι αρκετό κάποιος να υποστηρίζει την αποχώρηση μέχρι και του τελευταίου Τούρκου στρατιώτη και των εγγυήσεων, ότι η διζωνική είναι ρατσιστική κτλ, αλλά παράλληλα να δέχεται λύση “είτε βελούδινων είτε μεταξωτών διαζυγίων” με την ψευδαίσθηση ότι θα κάνει πέρα την Τουρκία από το Κυπριακό. Και να  μην γίνεται καμία μνεία για την επιστροφή όλων των Ε/κ προσφύγων στις κλεμμένες τους περιουσίες . Μάλιστα σε άλλη εισήγηση το 2007 λέχθηκε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ένας άνθρωπος μία  ψήφος στην Κύπρο, ούτε να εγκαταλειφθούν οι κατευθυντήριες του 1977 και 1979 για να επιστρέψουν οι Ε/κ στις περιουσίες τους γιατί τότε δεν θα μπορούν οι Τ/κ να εξασφαλίσουν την αυτονομία τους στο κρατίδιό τους!
Και δεύτερον, ότι η μετατόπιση του Κυπριακού από θέμα εισβολής και κατοχής σε θέμα δικοινοτικής διαφοράς, δεν έγινε με την συμφωνία Αναστασιάδη-Έρογλου το 2014 αλλά,  από το 1977 με τις κατευθυντήριες Μακαρίου-Ντενκτάς…
Το ερώτημα θα ήταν ακαδημαϊκό, εάν ο κ. Κοτζιάς παρέμενε στο Πανεπιστήμιό του. ΄Ομως σήμερα ηγείται του ΥΠΕΞ της Ελλάδας. Επομένως χρειάζεται να ξεκαθαρίσει τη θέση του και να απαντήσει στο Κυπριακό Ελληνισμό, κατά πόσο ασπάζεται ακόμα τις θέσεις του για βελούδινο  διαζύγιο αν δεν επιτευχθεί η όποια Ομοσπονδία. Ειδικά ενόψει των πρόσφατων δραστηριοτήτων  εκ μέρους των Τούρκων, της Ομάδας Διεθνών Κρίσεων, της προώθησης βιβλίων και θέσεων για διχοτόμηση/δύο κράτη, καθώς και των βρετανικών έντονων φανερών πλέον προσπαθειών για αναγνώριση των κατεχομένων μέσω ΕΕ.   Με άλλα λόγια, η  πραγματική πολιτική του Φόρειν ΄Οφις. Τουλάχιστον από 1974 (για να μην ξεκινήσουμε από πιο πίσω) όταν η κυβέρνηση Ουίλσον/Κάλλαχαν άφησε σκόπιμα την Τουρκία να εισβάλει με σκοπό την αλλαγή του στάτους κβο στην Κύπρο και που γι’ αυτό υιοθέτησαν ως λύση  τη ρατσιστική τουρκική Διζωνική από τις 16 Αυγούστου 1974…
Υ.Γ.  Αναφορές για το θέμα από το Ράδιο Πρώτο 30.1.2015 (Από Δρ. Γιάννο Χαραλαμπίδη και Φανούλα Αργυρού και άρθρο Δρ. Γ. Χ στη Σημερινή 1.2.2015  «Το έθνος των Κυπριλλίδων και η Βαβυλωνία του Κοτζιά»).
 * Ερευνήτρια/συγγραφέας, Λονδίνο
Othon Anastasakis, SEESP, St. Antony’s College Ofxord University
Zafer Basak, programme on Conteprary Turkey, Oxford University
Giles Bertrand, SEESP, St. Antony’s College, Oxford University
Costas Carras, Greek-Turkish forum
Diana Chigas, Tufts University
Dominick Chilcott, Foreign and Commonwealth office
Katie Clerides, Democratic Rally Party (DISI)
Achilleas Demetriades, Lellos Demetriades Law Office
Olga Demetriou, St. Peter’s College, Oxford University
Alvaro De Soto, United Nations
Katie Economides, Peace Centre Cyprus
Ali Erel, Turkish Cypriot chamber of Commerce & Solution and EU Party
Sotiris Georgallis, Cyprus High Commission, London
Marrack Goulding, St. Antony’s College, Oxford University
Ioannis Grigoriades, School of Oriental and African Studies, London
James Ker-Lindsay, Civilitas Research, Nicosia
Celia Kerslake, programme on Contemporary Turkey & St. Antony’s College, Oxford University
Eser Keskiner, Cyprus Action network
Nikos Kotzias, University of Pireus
Petros Liacouras, University of Pireus
Peter Loizos, Intercollege, Nicosia
Kalypso Nicolaides, SEESP, St. Antony’s College, Oxford University
James Pont, European Commission
Hasan Raif, Turkish Cypriot Democratic Association, London
Ramis Sen, St. Antony’s College, Oxford University
Mary Southcott, Friends of Cyprus
Ahmet Sozen, Bahcesehir University
Zenon Stavrinides, Association for Cypriot, Greek and Turkish Affairs
Mehmet Ali Talat, Republican Turkish Party (CTP)
Toumazos Tselepis, progressive Party of the Working People (AKEL)
Marco Τurk, California State university
Sevgul Uludag, Hands Across the Divide
Διαβάστε περισσότερα...

The European Union, Nationalism and the Crisis of Europe

The European Union, Nationalism and the Crisis of Europe

Διαβάστε περισσότερα...

STORY: «Απελπισμένοι αλκοολικοί» οι κατάσκοποι γνωστοί ως οι «Πέντε του Κέιμπριτζ»

_76026183_spies2
Πρόκειται για κάποιους από τους πιο γνωστούς Βρετανούς κατασκόπους. Από εκείνους που θεωρούνται πλέον «θρύλοι» στο δεύτερο αρχαιότερο επάγγελμα του κόσμου. Διατέλεσαν «διπλοί κατάσκοποι», αφού πέρασαν στην υπηρεσία της ΕΣΣΔ. Κι όμως, όπως αποκαλύπτεται από πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, οι Σοβιετικοί «χειριστές» τους δεν τους είχαν και σε ιδιαίτερη εκτίμηση: τους θεωρούσαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, απελπισμένους αλκοολικούς, ανίκανους να κρατήσουν μυστικά.
Έμειναν γνωστοί στην ιστορία ως ομάδα των «Πέντε του Κέιμπριτζ»Ο Ντόναλντ ΜακΛίν, ο Γκι Μπέργκες, ο «Κιμ» Φίλμπι και ο Άντονι Μπλαντ επιστρατεύτηκαν ως κατάσκοποι της ΕΣΣΔ το 1930, ενώ φοιτούσαν ακόμα στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Πιθανολογείται ότι υπήρχε κι ένας πέμπτος στην ομάδα, ο Τζον Κεϊρνκρός. 
Πρόσφατα, δημοσιεύτηκαν λεπτομέρειες για την προσωπικότητα και τη δράση αυτών των ανθρώπων με την αν μη τι άλλο ιδιαίτερη ζωή. Όλες, από έγγραφα του περίφημου Αρχείου Μιτρόκιν, που δόθηκαν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα, με το FBI, μάλιστα να τα χαρακτηρίζει ως τις πιο ολοκληρωμένες πληροφοριές από υπηρεσίες πληροφοριών που δημοσιεύτηκαν ποτέ.
Ο Βασίλι Μιτρόκιν μετέφερε κρυφά τις πληροφορίες από τα σοβιετικά αρχεία κατά τη διάρκεια των 12 χρόνων που εργαζόταν στη σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών KGB. Κατέληξε να διαφύγει στη Βρετανία το 1992.
Μέσα στις χιλιάδες σελίδες των εγγράφων, κάποιες περιγράφουν τα χαρακτηριστικά των Βρετανών διπλών πρακτόρων, που εργάζονταν σε βρετανικές υπηρεσίες, αλλά και ως κατάσκοποι της ΕΣΣΔ. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι ο Ντόναλντ ΜακΛιν και ο Γκι Μπέργκες, δύο από τους πέντε που στρατολογήθηκαν ενώ ήταν φοιτητές στο Κέιμπριτζ, τη δεκαετία του 1930. Βρίσκεται «διαρκώς υπό την επήρεια αλκοόλ» αναφέρεται –στη ρωσική γλώσσα- στα αρχεία για τον Μπέργκες. Η τρομερή σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών δεν πρέπει να χάρηκε ιδιαίτερα όταν ανακάλυψε ότι αυτή η συνήθεια του Μπέργκες παραλίγο να κοστίσει την αποκάλυψη της διπλής του ταυτότητας: «Καθώς έφευγε από την παμπ, του έπεσε στο πεζοδρόμια ένα από τα αρχεία των εγγράφων που είχε πάρει από του βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών», εξήγησε η μεταφράστρια Σβετλάνα Λόκοβα, διαβάζοντας τις σχετικές πληροφορίες στα ρωσικά, από τα αρχεία που εκτίθενται στο Κέντρο Αρχείων του Τσόρτσιλ στο Κέιμπριτζ.
Ο Μακλίν περιγράφεται ως «όχι πολύ καλός στο να κρατά μυστικά», «διαρκώς πιωμένος» και εθισμένος στο αλκοόλ. Οι Σοβιετικοί φαίνεται πως πίστευαν, όπως αποκαλύπτουν τα έγγραφα, πως είχε αποκαλύψειο σε μια από τις ερωμένες του και στον αδελφό του ότι δουλεύει ως κατάσκοπος των Σοβιετικών.
Σε γενικές γραμμές, από τα έγγραφα διαφαίνεται πόσο εκτεταμένη ήταν η δραστηριότητα των «Πέντε του Κέιμπριτζ» και πώς βοήθησαν την KGB να διεισδύσει ακόμα και στα ανώτατα κλιμάκια των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών.
Μόνο ο Μπέργκες –αποκαλύπτουν τα αρχεία- παρέδωσε 389 άκρως απόρρητα έγγραφα στην KGB τους πρώτους έξι μήνες του 1945, κι ακόμα 168 τον Δεκέμβριο του 1949!
Υπήρχε μάλλον κι ένας πέμπτος άνδρας, που, μαζί με τον Κιμ Φίλμπι και τον Άντονι Μπλαντ, «περνούσαν» πληροφορίες για τη Βρετανία στην ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του ’50. Πιστεύεται ότι είναι ο Τζον Κεϊρνκρος.
Οι άνθρωποι της περίφημης ομάδας του Κέιμπριτζ απέκτησαν την ιδιότητα του διπλού πράκτορα σχεδόν εξαρχής. Αφού στρατολογήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση ενώ ήταν ακόμα φοιτητές, έπειτα προσελήφθησαν σε θέσεις στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, τη βρετανική υπηρεσία πληροφοριών MI5 και την MI6, γνωστή και ως Μυστική Υπηρεσία Πληροφοριών SIS. Μάλιστα, ο Κιμ Φίλμπι έφθασε να προαχθεί σε επικεφαλής του τομέα αντι-σοβιετικής κατασκοπίας της SIS! Με άλλα λόγια, ο διπλός αυτός πράκτορας ήταν πλέον ο υπεύθυνος για τις επιχειρήσεις εναντίον των Σοβιετικών – ενώ ταυτόχρονα δούλευε για την KGB!
Τι απέγιναν οι «Πέντε του Κέιμπριτζ»; Οι Μπέργκες και Μακλίν, μετά από ειδοποίηση του Φίλμπι, «λιποτάκτησαν» και έφυγαν για την ΕΣΣΔ το 1951, όπου και πέρασαν το υπόλοιπο της ζωής τους. Ο Φίλμπι διέφυγε και αυτός για την ΕΣΣΔ το 1963 – τον ίδιο χρόνο που οι Βρετανοί ανακάλυψαν και τον Μπλαντ. Ο Κέιρνκρος, που εργάστηκε για το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, κατονομάστηκε ως κατάσκοπος από τον «αποστάτη» της KGB Όλεγκ Γκορντιέφσκι, αλλά δεν διώχθηκε ποτέ.
Ποιος ήταν ο Μιτρόκιν
Από την άλλη πλευρά, ο Μιτρόκιν ήταν ένας ανώτατο στέλεχος στον τομέα των αρχείων της υπηρεσίας εξωτερικής κατασκοπίας της KGB. Ως εκ τούτου, είχε πρόσβαση σε χιλιάδες αρχεία από ένα παγκόσμιο δίκτυο πρακτόρων και επιχειρήσεων συλλογής πληροφοριών. Ο Μιτρόκιν είχε απογοητευτεί από το Κομμουνιστικό Κόμμα της ΕΣΣΔ. Έτσι λοιπόν ξεκίνησε να κρατά σημειώσεις από αρχεία που θεωρούσε ότι μπορούν να αποβούν αξιοποιήσιμα στις ξένες υπηρεσίες πληροφοριών. Η αποσκίρτησή του θεωρήθηκε κάτι σαν «πραξικόπημα» πολύ σημαντικών διαστάσεων, αφού έριξε φως στην έκταση των επιχειρήσεων των σοβιετικών υπηρεσιών πληροφοριών κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Όσο ζούσε, φρόντισε να καταστήσει σαφές ότι ήθελε να δημοσιοποιηθούν τα αρχεία. Μετά τον θάνατό του, λοιπόν, το 2004, η οικογένειά του εργάστηκε με το Κέντρο Αρχείων του Τσόρτσιλ στο Κέιμπριτζ για να πραγματοποιήσουν την επιθυμία του.
Οι χειρόγραφες σημειώσεις που κρατούσε σε σχολικά τετράδια παραμένουν απόρρητες, αν και κάποιες πληροφορίες έχουν ετοιμαστεί για δημοσίευση. Αλλά τα 19 από τα 33 πακέτα αρχείων που περιέχουν δακτυλογραφημένες εκδοχές των σημειώσεών του, όλες γραμμένες στα ρωσικά, μπορούν να τα διαβάσουν οι επισκέπτες του Κέντρου Αρχείων.
(Πηγή: BBC, Επιμέλεια: Δέσποινα Παπαγεωργίου)
Διαβάστε περισσότερα...

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ | Κατεβάζει εξέδρα στην Κύπρο ο Ερντογάν

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ | Κατεβάζει εξέδρα στην Κύπρο ο Ερντογάν

Διαβάστε περισσότερα...