Πέμπτη 24 Ιουλίου 2008

China and Russia’s Geographic Divide

July 22, 2008

By Peter Zeihan

Central Asian Energy: Circumventing Russia

Since the Soviet fall, Russian generals, intelligence chiefs and foreign policy personnel have often waxed philosophic about the inevitability of a global alliance to hem in U.S. power — often using the rhetoric of a “multipolar world.” Central in all of these plans has been not only the implied leadership of Russia, but the implied presence of China. At first glance, the two seem natural partners. China has a booming manufacturing economy, while Russia boasts growing exports of raw materials. But a closer look at the geography of the two paints a very different picture, while the history of the two tells an extraordinarily different story. If anything, it is no small miracle that the two have never found themselves facing each other in a brutal war. 
A Hostile Geography

Russia east of the Urals and the Chinese interior are empty, forbidding places. Nearly all of Russia’s population is hard up on its western border, while China’s is in snug against its eastern and southern coasts. There is an ocean’s worth of nothing between them. But while ships can ply the actual ocean cheaply, potentially boosting economic activity, trade between Russia and China does not come easy. Moscow and Beijing are farther apart than Washington and London, and the cost of building meaningful infrastructure between the two would run in the hundreds of billions. With the exception of some resource development and sales in the border region, integration between the two simply does not make economic sense.

Yet, distance aside, there are no real barriers between the two. Southwestern Siberia is a long stretch of flatness that flows seamlessly into the steppes of Central Asia and the highlands of western China. This open expanse is the eastern end of the old Silk Road — proof that luxury trade is often feasible where more conventional trade simply cannot pay the transport bill. But where caravans bearing spice and silk can pass, so can armies bearing less desirable “goods and services.”


Ominously for Russia, there is little to separate the Russian Far East — where most of the Russian population east of the Urals resides — from Manchuria. And not only is there a 15:1 population imbalance here in favor of the Chinese (and not only has Beijing quietly encouraged Chinese immigration across its border with Russia since the Soviet breakup), but the Russian Far East is blocked from easy access to the rest of Russia by the towering mountains surrounding Lake Baikal. So while the two parts of Russia have minimal barriers separating them from China, they do have barriers separating them from each other. Russia can thus only hold its Far East so long as China lacks the desire to take it.

Geography also drives the two in different directions for economic reasons. For the same reason that trade between the two is unlikely, developing Russia would be an intimidating task. Unlike China or the United States, Russia’s rivers for the most part do not interconnect, and none of the major rivers go anywhere useful. Russia has loads of coastline, but nowhere does coast meld with population centers and ice-free ocean access. The best the country has is remote Murmansk.

So Russia’s development — doubly so east of the Urals — largely mirrors Africa’s: limited infrastructure primarily concerned with exploiting mineral deposits. Anything more holistic is simply too expensive to justify.

In contrast, China boasts substantial populations along its warm coasts. This access to transport allows China to industrialize more readily than Russia, but China shares easily crossed land borders with no natural trading partner. Its only serious option for international trade lies in maritime shipping. Yet, because land transport is “merely” difficult and not impossible, China must dedicate resources to a land-based military. This makes China militarily both vulnerable to — yet economically dependent upon — sea powers, both for access to raw materials and to ship its goods to market. The dominant naval power of today is not land-centric Russia, but the United States. To be economically successful China must at least have a civil and neutral relationship with the $14-trillion-economy-wielding and 11-aircraft-carrier-strike-group-toting United States. Russia barely even enters into China’s economic equation.

And the way Russia does figure into that equation — Central Asia — is not a positive, because there is an additional complication. 

Natural gas produced in the Central Asian states until recently was part and parcel of overall Soviet production. Since those states’ infrastructure ran exclusively north into Russia, Moscow could count on this captive output to sign European supply contracts at a pittance. The Kremlin then uses those contracts as an anvil over Europe to extract political concessions. 

“China” has been around a long time, but the borders of today represent the largest that the Chinese state has ever been. To prevent its outer provinces from breaking away (as they have many times in China’s past), one of Beijing’s geopolitical imperatives is to lash those provinces to the center as firmly as possible. Beijing has done this in two ways. First, it has stocked these outlying regions with Han Chinese to dilute the identity of the indigenous populations and culturally lash the regions to the center. Second, it has physically and economically lashed them to the center via building loads of infrastructure. So, in the past 15 years, China has engaged in a flurry of road, pipeline and rail construction to places such as Tibet and Xinjiang. 

Merge these two seemingly minor details and it suddenly becomes clear that much of the mineral and energy riches of formerly Soviet Central Asia — resources that Russia must have to maintain its energy leverage over Europe — are now just as close to China’s infrastructure network as they are to Russia’s. And obtaining those resources is one of the few possible means China has of mitigating its vulnerability to U.S. naval power.

All that is needed are some pieces of connecting infrastructure to allow those resources to flow east to China instead of north to Russia. Those connections — road, pipe and rail — are already under construction. The Russians suddenly have some very active competition in a region they have thought of as their exclusive playground, not to mention a potential highway to Russia proper, for the past quarter millennia. Control of Central Asia is now a strategic imperative for both. 
A Cold History

The history of the two powers — rarely warm, oftentimes bitter — meshes well with the characteristics of the region’s geography. 

From the Chinese point of view, Russia is a relative newcomer to Asia, having started claiming territory east of the Urals only in the late 1500s, and having spent most of its blood, sweat and tears in the region in Central Asia rather than the Far East. Russian efforts in the Far East amounted to little more than a string of small outposts even when Moscow began claiming Pacific territory in the late 1700s. Still, by 1700, Russian strength was climbing while Chinese power was waning under the onslaught of European colonialism, enabling a still-militarily weak Russian force to begin occupying chunks of northeastern China. With a bit of bluff and guile, Russia formally annexed what is now Amur province from Qing China in the 1858 Treaty of Aigun, and shortly thereafter the Chinese-Russian border of today was established. 

China attempted to resist even after Aigun — lumping the document with the other “unequal treaties” that weakened Chinese sovereignty and territorial integrity — and indeed the Russians had more or less swindled China out of a million square miles of territory. But Beijing simply had too many other issues going on to mount a serious resistance (the Opium Wars come to mind). Once the Trans-Siberian Railway was completed early in the 20th century, Russia was able to back up its claims with troops, and the issue definitively moved to the back burner — especially as the rising colonial aspirations of Japan occupied more attention than China had to spare. 

The bilateral relationship warmed somewhat after the end of World War II, with Russian energy and weapons critical to Mao’s consolidation of power (although notably, Stalin originally backed Mao’s rival, Chiang Kai-shek). But this camaraderie was not to last. Stalin did everything he could first to egg on the North Korean government to invade South Korea, and then to nudge the Chinese into backing the North Koreans against the U.S.-led U.N. counterattack. But while the USSR provided weapons to China in the Korean War, Moscow never sent troops — and when the war ended, Stalin had the temerity to submit a bill to Bejing for services rendered. 

Sino-Soviet relations never really improved after that. As part of Cold War maneuvers, Russia allied with India and North Vietnam, both longtime Chinese rivals. Therein lay the groundwork of a U.S.-Chinese rapprochement, and rapid-fire events quickly drove the Chinese and Soviets apart. The United States and China both backed Pakistan in the Indo-Pakistani wars. Some 60,000 Uighurs — a Muslim minority that the Chinese still fear hold separatist aspirations — fled across the Soviet border in 1962. In 1965, the Chinese energy industry matured to the point that Soviet oil was no longer required to keep the Chinese economy afloat. Later, Washington turned a blind eye to the horrors of the Chinese-bankrolled Khmer Rouge in Cambodia to destabilize Soviet-backed Vietnam. When all was said and done, the Soviet Union faced a foe to its south every bit as implacable as those on its w estern and eastern flanks. 

But the seminal event that made the Sino-Soviet split inevitable was a series of military clashes in the summer of 1969 over some riverine islands in the Amur. 
Today

China and Russia are anything but natural partners. While their economic interests may seem complementary, geography dictates that their actual connections will be sharply limited. Moreover, in their roles of resource provider versus producer, they actually have a commercial relationship analogous to that of Organization of the Petroleum Exporting Countries versus the United States — with all the angst and distrust that suggests.

Strategically, the two tend to swim in different pools, but they still share a borderland. Borderlands — where one great state flows into another — are dangerous places, as their precise locations ebb and flow with the geopolitical tides. And the only thing more likely to generate borderland friction than when one side is strong and the other weak is when both sides are strong. Currently, both China and Russia are becoming more powerful simultaneously, creating ample likelihood that the two will slide toward confrontation in regions of overlapping interest.

So why Stratfor’s interest in the topic? The primary reason the United States is the most powerful state in the international system is that it faces no challengers on its continent. (Canada is de facto integrated into the United States, and Mexico — even were it stable and rich — would still be separated from the United States by a sizable desert.) This allows the United States to develop in peace and focus its efforts on projecting its power outward rather than defending itself. For the United States to be threatened, a continental-sized power or coalition of similar or greater size would need to arise. So long as China and Russia remain at odds, the United States does not have to work very hard to maintain its position. 

Which brings us back to the island battles that cemented the Sino-Soviet split: Russia is giving them back. 

On July 21, Russian Foreign Minister Sergei Lavrov put Russia’s final signature — in a deal already signed and ratified by both sides — to a deal that commits Russia to the imminent removal of its forces from 67 square miles of territory on a series of Amur riverine islands. The Russians call them Tarabarov and Bolshoi Ussuriysky, the Chinese call them Yinlong Dao and Heixiazi Dao. These are two of the islands over which the Chinese and Soviets battled in 1969, formalizing the Sino-Soviet split. The final pullout of Russian forces is expected within a month.

When two states enter into alliance, the first thing they must do is stop treating each other as foes. There is a bit of wiggle room if the two states do not border each other as the United States and Soviet Union did not during World War II. But in cases of a shared land border, it is devilishly difficult to believe that those on the other side of the line have your back if they are still gunning for a piece of your backyard. If China and Russia are going to stand together against the United States — or really, anyone — in any way, shape or form, the first thing they have to do is stop standing against each other. And that is just about to happen. 

There are still plenty of reasons to doubt the durability of this development. In terms of modern warfare, the islands are strategic irrelevancies, so their surrender is not exactly a huge gesture of trust. Achieving any semblance of economic integration between the two powers still would be more trouble and expensive than it would be worth, making any deepening of the bilateral relationship difficult. Russia’s demographic slide instills a perfectly logical paranoia in the Kremlin; Russians are outnumbered 7 to 1 by their “partner” in terms of population and 3 to 1 in terms of economic size — something that Russian pride will find far harder to accept than merely handing over some islands. There is no substitute to the American market for China. Period. Sharing Central Asia is simply impossible because both sides need the same resources to achieve and maintain their strategic aims. And neither power has a particularly sterling reputation when it comes to confidence building.

Yet while Moscow is known for many, many things, sacrificing territory — especially territory over which blood has been shed — is not on that list. Swallowing some pride to raise the prospect of a Chinese-Russian alliance is something that should not pass unnoticed. Burying the hatchet in the islands of the Amur is the first step on the improbable road to a warmer bilateral relationship, and raises the possibility of a coalition of forces with the geographic foundation necessary to challenge the United States at its very core.

Such a Chinese-Russian alliance remains neither natural nor likely. But, with the territory handover, it has just become something that it was not a week ago: possible.

source: www.stratfor.com Διαβάστε περισσότερα...

Τετάρτη 23 Ιουλίου 2008

Stephanie Bessiere, Η Κίνα στην αυγή του 21ου αιώνα. Εκδόσεις Κέδρος, 2007


Stephanie Bessière σκιαγραφεί στο βιβλίο της την εντυπωσιακή εικόνα αυτής της αινιγματικής χώρας της Ασίας και διοργανώτριας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2008: μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, μέλος της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου από το 2001, η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα του κόσμου, με σημαντικό πλούτο τόσο σε φυσικούς πόρους όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό, με πυρηνικό οπλοστάσιο και ραγδαία οικονομική ανάπτυξη, η Κίνα διαθέτει τα πλεονεκτήματα μιας εξελισσόμενης μεγάλης δύναμης. Προσπαθεί να δώσει απαντήσεις για το πώς επήλθε το κινεζικό οικονομικό θαύμα και ποιες είναι οι φιλοδοξίες του Πεκίνου. Η συγγραφέας περιγράφει εύληπτα τη διαρκώς μεταβαλλόμενη πολιτική και οικονομική κατάσταση σήμερα στην Κίνα, τις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο και τη σφαίρα επιρροής της στην παγκόσμια σκηνή. 


Όπως σημειώνει η συγγραφέας, η Κίνα είναι η χώρα που γνώρισε την πιο σημαντική οικονομική ανάπτυξη εδώ και μια δεκαπενταετία, ενώ βρίσκεται στην έκτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη με βάση το ΑΕΠ της από το 2002. Από το ευρύ κύμα μεταρρυθμίσεων στη μεταμαοϊκή περίοδο που ξεκίνησε το 1978 ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ, με κύρια χαρακτηριστικά τη διαδικασία φιλελευθεροποίησης και την εισροή ξένου κεφαλαίου, η Κίνα έχει επιβάλει πλέον την παρουσία της στην οικονομία της αγοράς, γεγονός που την έχει θέσει στο κέντρο του διεθνούς πολιτικού, οικονομικού και στρατηγικού προβληματισμού. Πολλοί είναι οι παρατηρητές που υποστηρίζουν ότι με ορίζοντα το 2040 η Κίνα θα μπορούσε να ισοσταθμίσει την οικονομική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών. 

Αινιγματικός εταίρος και απρόβλεπτος ανταγωνιστής που μπόρεσε να επιβληθεί στη διεθνή σκηνή, στην αυγή του 21ου αιώνα η Κίνα βρίσκεται αναμφισβήτητα σε πολύ καλό δρόμο. Τα θεαματικά οικονομικά αποτελέσματα που παρουσιάζει συνοδεύονται όμως από οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις του ιδίου μεγέθους: διατήρηση της κοινωνικής σταθερότητας, ανάπτυξη των υπανάπτυκτων επαρχιών, το ακανθώδες ζήτημα της συνεχιζόμενης επίδειξης πολιτικού αυταρχισμού και της βίαιης καταστολής των εξεγέρσεων, το κοινωνικό αίτημα του εκδημοκρατισμού, το Θιβετιανό ζήτημα, οι αυτονομιστικές προθέσεις της Ταϊβάν, κ.ά.


Τίτλος πρωτοτύπου: La Chine a L'aube Du XXIe Siecle: Le Retour D'une Puissance. Editions L'Harmattan, 2005. Διαβάστε περισσότερα...

Robert Lieber, The American Era: Power and Strategy for the 21st Century. Cambridge University Press, 2007


Το βιβλίο «Aμερικανική Eποχή» διαμορφώνει ένα προκλητικό επιχείρημα για τον παγκόσμιο ρόλο των ΗΠΑ. Ορίζει τις ειδικές συνθήκες για τον καθορισμό μιας υψηλής στρατηγικής αναγνωρίζοντας ότι η αμερικανική πρωτοκαθεδρία στο διεθνές σύστημα είναι αναγκαία και επιθυμητή για την αντιμετώπιση των διεθνών κινδύνων μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Το βιβλίο υποστηρίζει ότι, πρώτον, η βίαιη ισλαμική τρομοκρατία και τα όπλα μαζικής καταστροφής αποτελούν άμεση απειλή η οποία απαιτεί από την Αμερική να αλλάξει τον τρόπο σκέψης σε σχέση με την προληπτική και ανασχετική χρήση βίας. Δεύτερον, θεωρεί ότι ο ΟΗΕ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί είναι ανίκανοι να αποφασίζουν γι 'αυτά τα επείγοντα και ζωτικά προβλήματα. Τρίτον, σε ένα διεθνές σύστημα που δεν υπάρχει μία κεντρική εξουσία σε ισχύ, άλλες χώρες, αναπόφευκτα, θα προσπαθήσουν να εκτοπίσουν την Αμερική από την σημερινή της πρωτοκαθεδρία. Το βιβλίο υποστηρίζει ότι αν η Αμερική δεν απαντήσει άμεσα και αποφασιστικά στις διεθνείς απειλές κανένα άλλο κράτος ή διεθνής οργανισμός δεν θα λάβει την πρωτοβουλία. Καταλήγει με προτάσεις για την αμερικανική εξωτερική πολιτική στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.


Ο Robert Lieber είναι καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Georgetown.  Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 21 Ιουλίου 2008

Πτυχές ασφάλειας στην λύση του Κυπριακού

Το Φάκελο έγραψαν οι Φοίβος Κλόκκαρης, Χρήστος Ιακώβου και Ανδρέας Πενταράς

Τα θέματα ασφαλείας είναι τα κατεξοχήν θέματα ζωτικής σημασίας για οποιαδήποτε μελλοντική λύση του κυπριακού και αναμφίβολα το σχέδιο Ανάν έχει προσφέρει, για πρώτη φορά σε τέτοια μεγάλη διάσταση, ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο για το πως η διεθνής κοινότητα αλλά και η Τουρκία αντιλαμβάνονται τα θέματα ασφαλείας τα οποία πρέπει να χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και ανάλυσης από την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Ο παράγων ασφάλεια και η λύση

Του Φοίβου Κλόκκαρη


Γενικά

• Το κεφάλαιο της ασφάλειας αποτελεί ένα από τα ακανθώδη θέματα στις συνομιλίες για λύση του Κυπριακού
• Προσκρούει στο στρατηγικό στόχο της Τουρκίας για έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου
• Οι συνθήκες εγγυήσεως και Συμμαχίας 1960 εξυπηρετούν αυτό τον στόχο της Τουρκίας

Η προσέγγιση του θέματος είναι αναγκαίο να λάβει υπόψη τέσσερις (4) βασικούς παράγοντες:

• Τα τραυματικά βιώματα από το σύστημα ασφάλειας 1960
• Τις εμπειρίες από τις συνομιλίες για το σχέδιο Ανάν
• Τις παραμέτρους της Τουρκικής στοχοθεσίας για την Κύπρο από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα
• Την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και το νέο περιβάλλον ασφάλειας διεθνώς.

Σύστημα Ασφάλειας 1960

• Οι συνθήκες εγγυήσεως / συμμαχίας 1960 λειτούργησαν καταστροφικά για την Κύπρο
• Η Τουρκία τις εκμεταλλεύθηκε για την προώθηση των συμφερόντων της σε βάρος της Κύπρου όπως έπραξε το 1964 με τους βομβαρδισμούς Τυλληρίας και το 1974 με την εισβολή, κατοχή και εποικισμό.
• Οι διατάξεις τους αντίκεινται προς το διεθνές δίκαιο. Το άρθρο ΙV της συνθήκης εγγυήσεως περί μονομερούς επεμβάσεως δεν συνάδει προς το άρθρο 2(4) του καταστατικού χάρτη των ΗΕ περί απειλής ή χρήσης βίας.
• Η διατήρηση των συνθηκών θα αποτελεί μόνιμη πηγή ανωμαλίας και κηδεμόνευσης.
Θα εξυπηρετεί το στρατηγικό στόχο της Άγκυρας για έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου.

Εμπειρίες Σχεδίου Ανάν

• Η φιλοσοφία του σχεδίου εξυπηρετούσε τις απαιτήσεις της Τουρκίας και Βρετανίας σε βάρος της Κύπρου
• Η Τουρκία επεδίωξε:
- Να ενισχύσει τα επεμβατικά δικαιώματα της και το ρόλο κηδεμονίας της Κύπρου
- Να επεκτείνει τα κυριαρχικά δικαιώματα της στο θαλάσσιο και εναέριο χώρο της Κύπρου
- Να περιορίσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου και να τη αφοπλίσει
- Να νομιμοποιήσει και συνεχίσει τον Εποικισμό

• Η Βρετανία επεδίωξε:
- Να διαιωνίζει το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων (ΒΒ) και να έχει μεγαλύτερη πρόσβαση στο θαλάσσιο χώρο της Κύπρου

Τουρκική στοχοθεσία για την Κύπρο

• Η Τουρκία από τη δεκαετία του 50 έθεσε ως στρατηγικό στόχο τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου με:
- Διχοτόμηση
- Ανατροπή της πληθυσμιακής υπεροχής των Ελλήνων
- Επεμβατικά δικαιώματα σε ολόκληρη τη νήσο και διατήρηση στρατευμάτων για την ασφάλεια της Τουρκίας και ενίσχυση του ρόλου της στην Αν. Μεσόγειο (Εκθέσεις Νιχάτ Ερίμ 1955 και σχέδιο «Ανάκτηση Κύπρου» του γραφείου ειδικού πολέμου του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου 1958)

Ένταξη Κύπρου στην ΕΕ – Νέο περιβάλλον ασφάλειας Διεθνώς

• Η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και η συμμετοχή της στη ΚΕΠΠΑ δεν δικαιολογεί την διατήρηση αναχρονιστικών συνθηκών και καθεστώτος κηδεμονίας
• Στο νέο περιβάλλον ασφάλειας, έχουμε την εμφάνιση νέας μορφής απειλών. Είναι οι καλούμενες ασύμμετρες απειλές που είναι ασαφείς και πολύμορφες (τρομοκρατία, λαθρομετανάστευση κλπ)
• Η αντιμετώπιση τους απαιτεί συλλογική προσπάθεια. Οι χώρες δεν είναι αρκετό να έχουν Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ) για την ασφάλεια τους, αλλά απαιτείται συμμετοχή και σε οργανισμούς συλλογικής ασφάλειας.

Επιδιώξεις στα πλαίσια Επίλυσης του Κυπριακού

Υπό το πρίσμα αυτών των παραγόντων οι επιδιώξεις μας πρέπει να στραφούν σε πέντε βασικούς τομείς:

1. Ασφάλεια του Κυπριακού κράτους
2. Κυριαρχικά Δικαιώματα του Κυπριακού Κράτους
3. Τρόπος Υλοποίησης του Σχεδίου Λύσης;
4. Βρετανικές Βάσεις
5. Εποικισμός

1ος Τομέας: Ασφάλεια Κυπριακού Κράτους

Να εμμείνουμε σε:

• Κατάργηση των Συνθηκών Εγγυήσεως / Συμμαχίας 1960
• Μη αποδοχή επεμβατικών δικαιωμάτων ξένων χωρών
• Απομάκρυνση ξένων στρατευμάτων και εποίκων
• Διατήρηση Δικαιώματος Αυτοάμυνας (Άρθρο 51 καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών) και διάθεσης ιδίως ΕΔ κατά τη βούληση του Κυπριακού Κράτους
• Συμμετοχή και σε άλλους (πλην του ΟΑΣΕ) Οργανισμούς Συλλογικής Ασφάλειας όπως ο Συνεταιρισμός για την Ειρήνη (PfP).
 
2ος Τομέας: Κυριαρχικά Δικαιώματα Κυπριακού Κράτους

Να μην αποδεχθούμε περιορισμούς:

Να εμμένουμε σε:

• Μη αποδοχή ενσωμάτωσης στο σχέδιο λύσης 2μηρών Συμφωνιών Τουρκίας – Ψευδοκράτους και διατάξεων για το θαλάσσιο και εναέριο χώρο που εκχωρούν δικαιώματα στην Τουρκία σε βάρος της Κύπρου.
• Εμμονή στις διατάξεις της Σύμβασης για το Δίκαιο της θάλασσας του Montego Bay 1982 και τους νόμους που ψήφισε η ΚΔ.


3ος Τομέας: Υλοποίηση του Σχεδίου Λύσης

Εμμονή σε:

1. Καθορισμό μικρής μεταβατικής περιόδου
• Επιστροφής εδαφών (στο Σχέδιο Ανάν 3 ½ χρόνια)
Περιουσιών (στο Σχέδιο Ανάν 5 χρόνια)
Προσφύγων (στο Σχέδιο Ανάν 19 χρόνια)
   
• Απομάκρυνση Στρατευμάτων (στο Σχέδιο Ανάν μείωση σε 14 
  χρόνια)
2. Μη διασύνδεση εφαρμογής της Λύσης με την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην ΕΕ
3. Άμεση μεταβίβαση των προς επιστροφή εδαφών στα ΗΕ κατά την μεταβατική περίοδο και όχι παραμονή τους υπό Τ/Κ διοίκηση
4. Ύπαρξη επαρκών εγγυήσεων και μηχανισμού εφαρμογής του Σχεδίου Λύσης
5. Μη αποδοχή δεσμεύσεων στη διάθεση του εδάφους της Κύπρου για διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις και συμμετοχή στην ΚΕΠΠΑ

4ος Τομέας: Βρετανικές Βάσεις

Μη αποδοχή συμπληρωματικού πρωτοκόλλου στη συνθήκη εγκαθίδρυσης με αρνητικές διατάξεις για την Κύπρο σχετικά με τις ΒΒ:

• Αυθαίρετη επαναχάραξη των θαλάσσιων ζωνών στις οποίες η Κύπρος δεν Θα διεκδικεί χωρικά ύδατα
• Διακίνηση Βρετανικών σκαφών για οποιοδήποτε σκοπό
• Δέσμευση της Κύπρου να μην προσφεύγει, σε διεθνή βήματα προς επίλυση διαφορών

5ος Τομέας: Απομάκρυνση των παράνομων εποίκων – Μη αποδοχή Συμμετοχής τους σε Δημοψήφισμα

• Οι Τούρκοι έποικοι στα κατεχόμενα αποτελούν πλειοψηφία (180,000)
• Οι Τ/Κ έχουν συρρικνωθεί από 118,000 (1974) σε 85,000
• Ο εποικισμός είναι διεθνές έγκλημα (Συνθήκη Γενεύης 1949)


Συμπέρασμα

Οποιαδήποτε Λύση του Κυπριακού προβλήματος δεν θα είναι βιώσιμη αν δεν καταργηθεί το σύστημα ασφαλείας του 1960 (Συνθήκες Εγγυήσεως / Συμμαχίας). Η Τουρκία εμμένει σθεναρά στη διατήρηση του γιατί εξυπηρετεί το στρατηγικό στόχο της για έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου εις το διηνεκές.


Ανησυχίες της ε/κ πλευράς
Ασφάλεια και Σχέδιο Ανάν 5


Του Χρήστου Ιακώβου


Οι πρόνοιες του σχεδίου Ανάν 5 στο ζωτικής σημασίας θέμα της ασφάλειας, όπως υπεβλήθη για δημοψήφισμα στις 24 Απριλίου 2004, προκαλούν σοβαρότατους προβληματισμούς που κανείς δεν μπορεί πλέον να παραβλέψει, αφού ο παράγων ασφάλεια έπαιξε τον πιο καθοριστικό ρόλο στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος εντός της ελληνοκυπριακής πλευράς. Τόσο η ασάφειά τους όσο και η τραυματική εμπειρία που βίωσε η Κυπριακή Δημοκρατία λόγω της εισβολής του 1974 καθιστούν εξαιρετικά δύσπιστη και απρόθυμη την Ελληνοκυπριακή πλευρά στην αποδοχή σημαντικού αριθμού των προνοιών του Σχεδίου του ΟΗΕ.

Περιληπτικά, τα βασικά ζητήματα στον ευαίσθητο τομέα της ασφάλειας που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής σε όποια νέα διαπραγμάτευση η οποία θα καταλήγει σε ένα νέο σχέδιο είναι:

- Η Τουρκία κέκτηται του δικαιώματος, βάσει του Σχεδίου Ανάν, να διατηρεί στρατεύματα στο νησί επ’ άπειρον. 

- Η Τουρκία διατηρεί εγγυητικά και επεμβατικά δικαιώματα και στο ελληνοκυπριακό συνιστών κράτος και αρνείται την τροποποίηση της Συνθήκης Εγγυήσεως άρα με αυτό τον τρόπο δεν ικανοποιείται η απαίτηση της ελληνικής πλευράς για αποτροπή της δυνατότητας μονομερούς επέμβασης των εγγυητριών δυνάμεων.

- Το Σχέδιο δίδει στην Τουρκία το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τα πολεμικά της αεροσκάφη τον εναέριο χώρο της Κύπρου χωρίς τη προηγούμενη συγκατάθεση της κυβέρνησης. 

- Σε ότι αφορά τον τομέα της έρευνας και της διάσωσης, η Τουρκία έχει το δικαίωμα αεροναυτικής παρουσίας στο Κυπριακό εναέριο και θαλάσσιο χώρο, χωρίς τη συγκατάθεση της κυβέρνησης.

- Απαιτείται η συγκατάθεση της Τουρκίας για να διαθέσει η Κύπρος το έδαφός της για σκοπούς διεθνών στρατιωτικών επιχειρήσεων.  

- Το Σχέδιο προβλέπει αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου και παραμονή μεγάλου αριθμού τουρκικών στρατευμάτων για μακρά χρονική περίοδο. Παράλληλα η Εθνική Φρουρά διαλύεται και το νέο κράτος που προκύπτει δεν θα έχει ένοπλες δυνάμεις και κατ΄ επέκταση χάνει το δικαίωμα αυτοάμυνας.  

- Η Τουρκία απαίτησε να δεσμευθούν μεγάλες εκτάσεις για τις ανάγκες του στρατιωτικού αποσπάσματός της που θα παραμείνει στην Κύπρο. Το θέμα μέσω του σχεδίου Ανάν παραπέμπεται σε μελλοντική διευθέτηση παραμένοντας ασαφές, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σοβαρότατοι προβληματισμοί, σε σχέση με την επιστροφή περιουσιών και προσφύγων.  

- Η Τουρκία δεν αποδέχεται την άμεση μεταβίβαση κάτω από την Διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών, των εδαφών που θα επιστραφούν στους ελληνοκυπρίους.  

- Επιπλέον το Σχέδιο αδυνατεί να δώσει αυξημένες αρμοδιότητες στην δύναμη των Ηνωμένων Εθνών που θα επιτηρεί την εφαρμογή των διατάξεων του Σχεδίου ώστε να υπάρχει η δυνατότητα και η εξουσία άμεσης επίβλεψης της εφαρμογής και επιβολής των προβλεπομένων.

Κατά τις συζητήσεις που προηγήθηκαν της περιόδου του δημοψηφίσματος, τα πιο πάνω, κατεγράφησαν ως τα πλέον ευαίσθητα σημεία ασφαλείας και προκάλεσαν σοβαρότατους ενδοιασμούς στην Ελληνοκυπριακή πλευρά σε σχέση με τα κυριαρχικά δικαιώματα του νέου κράτους. Θα πρέπει, ένα νέο σχέδιο λύσης να είναι ισορροπημένο στα θέματα ασφαλείας και να μην προκαλεί το συμπέρασμα ανάμεσα στους ελληνοκυπρίους ότι η Κύπρος θα βρίσκεται μονίμως υπό την στρατηγική κηδεμονία της Τουρκίας. Με άλλα λόγια, ένα νέο σχέδιο επίλυσης θα πρέπει να παράγει ψυχολογία ασφάλειας στην ε/κ πλευρά γιατί σε αντίθετη περίπτωση θα υπάρξει επανάληψη του παρελθόντος, με εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις για τις προοπτικές επίλυσης του προβλήματος.

Ασφάλεια, εγγυήσεις και ειρηνευτικές δυνάμεις

Του Ανδρέα Πενταρά 

 
Ένα από τα καίρια ερωτήματα που εγείρονται στη παρούσα διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, με το έργο των ομάδων εργασίας και τεχνικών επιτροπών να βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι αν το κράτος που θα προκύψει από τη λύση θα έχει ασφάλεια και αν ναι τι είδους ασφάλεια θα έχει. Αν λάβουμε υπόψη την εμπειρία του παρελθόντος, εκείνο που θα διαπιστώσουμε είναι ότι η Ε/Κ πλευρά, διαχειρίσθηκε το θέμα της ασφάλειας της Κύπρου κατά τις εκάστοτε συνομιλίες για εξεύρεση λύσης με μεγάλη δόση προχειρότητας. Αυτό αποδεικνύεται και μέσα από τις συμφωνίες Ζυρίχης- Λονδίνου και μέσα από τα κατά καιρούς προταθέντα σχέδια λύσης και ιδιαίτερα μέσα από το Σχέδιο Ανάν-5. Η κατά κανόνα κυριαρχούσα για μεγάλες χρονικές περιόδους άποψη για τα θέματα ασφάλειας της Κύπρου μετά τη λύση, ήταν ούτε λίγο ούτε πολύ η άποψη της ΄΄ανοχύρωτης πόλης΄΄, κάτι που με πολιτικούς όρους μεταφραζόταν στη πλήρη αποστρατιωτικοποίηση, χωρίς όμως οι πολιτικές ηγεσίες να μπουν ποτέ στο κόπο να εξηγήσουν στο λαό τι είδους ασφάλεια θα είχε με τη πλήρη αποστρατιωτικοποίηση. 
 
Αν και η αποστρατιωτικοποίηση ΄΄έπαιζε΄΄ σε όλα τα προταθέντα σχέδια λύσης ως αυτονόητη ενέργεια, για πρώτη φορά επίσημα τέθηκε το 1994 από τον τ. Πρόεδρο κ. Κληρίδη με επιστολή του προς το τότε Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Με τη πρότασή του αυτή ο κ. Κληρίδης ζητούσε την αποχώρηση του κατοχικού στρατού και τη διάλυση της ΕΦ, παράλληλα με την εγκατάσταση μιας ισχυρής διεθνούς δύναμης η οποία θα εγγυούταν την ασφάλεια της νήσου. Και μπορεί η πρόταση αυτή σε επίπεδο εντυπώσεων να επέφερε κάποια κέρδη στη πλευρά μας, δεν είχε όμως το επιθυμητό αποτέλεσμα. Και τούτο, γιατί - πέραν της στάσης της Τουρκίας - η ίδια η πρόταση δεν λάμβανε υπόψη το γεγονός ότι ο καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ δεν επιτρέπει στις ειρηνευτικές δυνάμεις να προβαίνουν σε οποιασδήποτε μορφής στρατιωτικές επεμβάσεις στα κράτη μέλη. Η σύγχυση δυστυχώς που επικρατεί ακόμα και σήμερα αναφορικά με τους όρους εντολής των ειρηνευτικών δυνάμεων που ενεργούν με εντολή του ΟΗΕ, οδηγεί πιθανό τη πλευρά μας στο να ελπίζει ότι ο συνδυασμός της αποστρατιωτικοποίησης με την εγκατάσταση μιας ισχυρής ειρηνευτικής δύναμης θα επιλύσει το ζήτημα της ασφάλειας. Με την ευκαιρία αυτή, τονίζουμε ότι οι ανά το κόσμο ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ – είτε αυτές ενεργούν υπό την ομπρέλα του ίδιου του Οργανισμού, είτε υπό το ΝΑΤΟ, είτε υπό την ΕΕ – ενεργούν κάτω από το κεφάλαιο VI του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ, με σαφείς όρους εντολής που δεν περιλαμβάνουν την εμπλοκή τους σε πολεμικές επιχειρήσεις. Ο οπλισμός που φέρουν οι ειρηνευτές είναι μόνο για την αυτοπροστασία τους και όχι για την προστασία ή την υπεράσπιση του ενός ή του άλλου των εμπολέμων. Είναι φανερό λοιπόν ότι οι ειρηνευτική δύναμη όσο ισχυρή και αν είναι δεν μπορεί ως εκ των όρων εντολής της να εγγυηθεί την ασφάλεια του νέου κράτος που θα προκύψει. 
 
Επειδή όμως κατά καιρούς γίνεται λόγος για διεκδίκηση από τη πλευρά μας εγγυήσεων από τον ΟΗΕ, την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ, καλό είναι να γνωρίζουν όσοι προσδοκούν ότι η ασφάλεια μπορεί να παρασχεθεί από τους οργανισμούς αυτούς ότι : Πρώτον πουθενά στους καταστατικούς χάρτες ή τις ιδρυτικές συνθήκες των Οργανισμών αυτών δεν προβλέπεται η παροχή εγγύησης ασφάλειας σε άλλα κράτη. Εξαίρεση αποτελεί το ΝΑΤΟ, όπου στο άρθρο 5 του καταστατικού του προβλέπεται η παροχή ασφάλειας σε χώρα μέλος όταν αυτή δεχθεί επίθεση από χώρα μη μέλος. Όμως η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Δεύτερον, τόσον ο ΟΗΕ όσο και η ΕΕ, δεν έχουν δικές τους Ένοπλες Δυνάμεις. Χρησιμοποιούν στρατιωτικές δυνάμεις από τα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη δεν έχουν καμιά υποχρέωση, αλλά εθελοντικά διαθέτουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις, το δε στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό που συμμετέχει στις αποστολές των πιο πάνω Οργανισμών, συμμετέχει επίσης εθελοντικά. Κατά συνέπεια, η ασφάλεια της Κύπρου ακόμα και στη περίπτωση που τα καταστατικά των Οργανισμών αυτών επέτρεπαν τη παροχή εγγυήσεων, δεν θα μπορούσε να στηριχθεί στον εθελοντισμό ούτε των διαφόρων κρατών ούτε των στρατιωτών τους, που μόνο κίνητρό τους είναι το οικονομικό όφελος.  
 
Τι δέον γενέσθαι λοιπόν με το ζήτημα της ασφάλειας της επανενωμένης Κύπρου; Την απάντηση μας δίνει ο καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ στο άρθρο 51 όπου παρέχεται στα κράτη μέλη το δικαίωμα της αυτοάμυνας. Και φυσικά η άσκηση του δικαιώματος της αυτοάμυνας δεν γίνεται χωρίς το κράτος να έχει τις δικές του Ένοπλες Δυνάμεις. Και στη περίπτωσή μας, εκείνο που πρέπει να γίνει είναι η συγκρότηση μιας μεικτής επαγγελματικής δύναμης αποτελούμενης από Ε/Κ και Τ/Κ η σύνθεση της οποία να λαμβάνει υπόψη τις αριθμητικές αναλογίες των δύο κοινοτήτων. H δομή, το μέγεθος και η διάταξη επί του εδάφους της δύναμης είναι θέματα που θα συζητηθούν, αφού ληφθεί υπόψη και η δομή των Ενόπλων Δυνάμεων χωρών με ομοσπονδιακό πολίτευμα, όπως π.χ. το Βέλγιο. 
  Διαβάστε περισσότερα...

Μεσογειακή Ένωση

Χάσμα μεταξύ Βόρειας και Νότιας Όχθης

Του Georges Corm*

Επιμέλεια : Χρήστος Ιακώβου


* Σύμβουλος οικονομικών και χρηματοπιστωτικών ζητημάτων, συγγραφέας του «La Méditerranée, espace de conflit, espace de rêve», L`Harmattan, Παρίσι, 2002. 
Επανάληψη του παρελθόντος;
Ένα νέο πλαίσιο για τις χώρες της βόρειας και της νότιας όχθης της Μεσογείου προσπάθησε να θέσει ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί στις 13 Ιουλίου στο Παρίσι. Αλλά οι πιθανότητες επιτυχίας είναι ελάχιστες, καθώς το σχέδιο πάσχει από έλλειψη συνοχής στη σύλληψή του. Σκοντάφτει επίσης στις περιφερειακές συγκρούσεις, που διχάζουν τους εταίρους, οι οποίοι υποτίθεται ότι συνεργάζονται στον οικονομικό τομέα. Εξάλλου, κανένα δίδαγμα δεν έχει αντληθεί από τις προηγούμενες εμπειρίες, ιδιαίτερα από τη διαδικασία της Βαρκελώνης, της οποίας οι μηχανισμοί έχουν μπλοκάρει.
«Μεσογειακή Ένωση», «Ένωση για τη Μεσόγειο», τελικά «διαδικασία της Βαρκελώνης: Ένωση για τη Μεσόγειο», οι διαδοχικές ονομασίες του σχεδίου που διατύπωσε ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί αντανακλούν ταυτόχρονα την ασάφειά του και τις αντιθέσεις που συνάντησε από αρκετούς ευρωπαίους εταίρους της Γαλλίας. Η ιδέα, η οποία προτάθηκε κατά τη διάρκεια της γαλλικής προεκλογικής προεδρικής εκστρατείας του περασμένου χρόνου, δεν είχε, σύμφωνα με όλους τους παρατηρητές, παρά ένα μόνο στόχο: να βρεθεί ένα πλαίσιο το οποίο θα επιτρέπει να ενσωματωθεί η Τουρκία την ίδια στιγμή που το Παρίσι αντιτίθεται στην ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από τότε, το σχέδιο απέκτησε περισσότερο περιεχόμενο, αλλά με τίμημα πολλές τροποποιήσεις, που επιβλήθηκαν κυρίως από τη Γερμανία, από την οποία ζητήθηκε να είναι ο κυριότερος χρηματοδότης του σχεδίου. Εξάλλου, στο πολιτικό επίπεδο, τέθηκε το ερώτημα πώς θα συμφιλιωθεί η ολοένα και περισσότερο έντονη ευθυγράμμιση της Γαλλίας με το Ισραήλ με τη θέληση να ενταχθούν στο σχέδιο οι αραβικές χώρες, οι οποίες αρνούνται να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με το εβραϊκό κράτος όσο αυτό δεν αποσύρεται από τα κατεχόμενα από το 1967 αραβικά εδάφη. Οι επιφυλάξεις της Αλγερίας ή της Λιβύης επιβεβαίωσαν τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.
Από πολλά σεμινάρια και συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν στη Γαλλία και στο Μάγρεμπ εδώ και μερικούς μήνες, ήταν αναμενόμενο να συζητηθούν ιδιαιτέρως τα προβλήματα του περιβάλλοντος - ιδιαίτερα αυτά που αφορούν στο νερό και στην ενέργεια – και να αποτελέσουν αντικείμενο νέων προγραμμάτων. Επίσης , πιο παραδοσιακά ζητήματα, όπως τα ζητήματα των χρηματοπιστωτικών αγορών, της φιλελευθεροποίησης και του οικονομικού ανοίγματος, θα καταλάβουν κεντρική θέση υπό το κάλυμμα της ενίσχυσης των επενδύσεων και συνεπώς της ανάπτυξης.
Εκείνο το οποίο αναμφίβολα υποβιβάστηκε, για μια ακόμη φορά, είναι η πραγματική οικονομία των κρατών του νότου της Μεσογείου, και αυτό παρά τη σωστή διάγνωση των αγκυλώσεών της. Μια πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για τη Γαλλική Υπηρεσία Ανάπτυξης διατυπώνει για το θέμα τους μια ρεαλιστική και θαρραλέα διάγνωση: «Με τον τερματισμό των μακροοικονομικών προσαρμογών που πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, τα συστήματα ανάπτυξής τους δεν ανέκαμψαν λόγω των εσωτερικών αγκυλώσεων, οι οποίες είναι βαθιά ριζωμένα. Τα διάφορα στρατηγικά εισοδήματα από τα οποία έχουν “επωφεληθεί” συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στο να σκληρύνουν οι συγκεκριμένες αγκυλώσεις. Ευρύτερα και μακροπρόθεσμα, αυτές οι χώρες δεν κατάφεραν να θέσουν σε κίνηση τη σύγκλιση των κατά κεφαλήν εισοδημάτων τους με τα κατά κεφαλήν εισοδήματα των χωρών της βόρειας όχθης της Μεσογείου. Ο ρυθμός της δραστηριότητας εκεί παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένος από εξωτερικές πηγές και η ανάπτυξη δεν προκύπτει από μία αυτοσυντηρούμενη διαδικασία».(1)
Το βάρος του παρελθόντος
Η Μεσόγειος αντιπροσωπεύει ένα χώρο πληθωρικού φαντασιακού από τον καιρό της απώτατης αρχαιότητας. Αποτελεί επίσης ένα μέγιστο οικονομικό και στρατηγικό διακύβευμα για τα παρόχθια κράτη, όπως και για τους γείτονες και για κάθε δύναμη με τάσεις ιμπεριαλισμού. Από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κυριάρχησαν πλήρως στη νότια όχθη. Από τη δεκαετία του 1950, η αποαποικιοποίηση προσέλκυσε και άλλους δρώντες, ιδιαίτερα τη Σοβιετική Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Μεσόγειος έγινε τότε ένας σημαντικός χώρος αντιπαράθεσης για τους δύο πρωταγωνιστές του ψυχρού πολέμου. Η ισραηλο-αραβική σύγκρουση και κατόπιν ο πόλεμος ανάμεσα στο Ιράκ και το Ιράν είχαν επίσης σημαντικές επιπτώσεις. Οι παλιές αποικιακές δυνάμεις, και ευρύτερα η Ευρώπη, βρέθηκαν πολιτικά περιθωριοποιημένες, έστω κι αν οι οικονομικές, πολιτιστικές και ανθρώπινες ανταλλαγές διατήρησαν τη μεγάλη σημασία τους.
Η δυτική Ευρώπη κινητοποιήθηκε ουσιαστικά για την πραγματοποίηση της Κοινής αγοράς και για την επέκτασή της στις ευρωπαϊκές μεσογειακές χώρες ( Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, και μετά Κύπρος και Μάλτα), και στις χώρες του βορρά της Ευρώπης (Φιλανδία, Σουηδία), στην Αυστρία και στις χώρες της κεντρικής Ευρώπης που απελευθερώθηκαν από τη σοβιετική κηδεμονία (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Σλοβενία, βαλτικές χώρες και, πιο πρόσφατα Βουλγαρία και Ρουμανία). Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) μετασχηματίστηκε σε ενιαία αγορά, και μετά σε Ευρωπαϊκή Ένωση, με ενιαίο νόμισμα. Κατά τη διάρκεια των τριάντα τελευταίων χρόνων, τα κράτη μέλη της Ένωσης, ιδιαίτερα η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, εγκατέλειψαν την παραδοσιακή πολιτική επιρροή τους στη Μεσόγειο.
Η αραβική πολιτική της Γαλλίας, που προωθήθηκε από το στρατηγό Ντε Γκολ, ο οποίος αρνιόταν την ισραηλινή κατοχή των αραβικών εδαφών, σταδιακά ροκανίστηκε και περιθωριοποιήθηκε. Ο χώρος του ευρω-αραβικού διαλόγου που δημιουργήθηκε μετά την αύξηση των τιμών του πετρελαίου το 1973 - 1974 δεν έδωσε ποτέ συγκεκριμένα αποτελέσματα, εκτός από ορισμένες συναντήσεις ειδικών, κυρίως για ζητήματα μεταφοράς τεχνολογίας. Η εξέλιξη αυτή διέψευσε τις ελπίδες των αραβικών κυβερνήσεων να δουν την Ευρώπη να εμπλέκεται πιο έντονα στη λύση της ισραηλο-αραβικής σύγκρουσης (2).
Είναι αλήθεια ότι, από την αρχή της δεκαετίας του ’80, τα ευρωπαϊκά βλέμματα στρέφονται προς τη στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράκ, που υποτίθεται ότι ήταν εκσυγχρονιστικό και κοσμικό, και το Ιράν της «ανατρεπτικής» ισλαμικής επανάστασης. Το τέλος του πολέμου φέρνει μια ανάπαυλα μικρής διάρκειας. Η εισβολή στο Κουβέιτ από τον ιρακινό στρατό, τον Αύγουστο του 1990, και η εξαφάνιση του σοβιετικού καθεστώτος, το Δεκέμβριο του 1991, επιτρέπουν στις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκατασταθούν οριστικά ως ο αποκλειστικός διαχειριστής των συγκρουσιακών καταστάσεων της Μεσογείου και του μεσανατολικού περιβάλλοντός της. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα μεσογειακά κράτη μέλη της δέχονται - ή αρκούνται σε - ένα δευτερεύοντα ρόλο υποστήριξης στην αμερικανική πολιτική. Χωρίς να προσπαθήσουν να αποκαταστήσουν την άνιση ισορροπία ανάμεσα σε Αραβες και Ισραηλινούς, αναδιπλώνονται στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας, του ελέγχου των μεταναστεύσεων, της απελευθέρωσης των ανταλλαγών ανάμεσα στις δύο όχθες της Μεσογείου και του διαπολιτισμικού διαλόγου.
Άκαρπες προσπάθειες
Αυτό θα είναι το αντικείμενο της διαδικασίας της Βαρκελώνης που προωθήθηκε το 1995 (3), αντίστοιχη της ισραηλο-αραβικής ειρηνευτικής διαδικασίας της Μαδρίτης (1991), η οποία ξεκίνησε υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών μετά το τέλος της δυτικής στρατιωτικής εκστρατείας (και συμπληρωματικώς αραβικής) για την απελευθέρωση του Κουβέιτ. Από τη Μαδρίτη επιβεβαιώνεται η φιλοδοξία να ρυθμιστεί όχι μόνο η σύγκρουση για τα κατεχόμενα από το Ισραήλ εδάφη, αλλά επίσης να τεθεί σε εφαρμογή μια μεσογειακή ευρεία ζώνη ελεύθερων ανταλλαγών που θα εκτείνεται από την Τουρκία έως το Μαρόκο και θα περιλαμβάνει το Ισραήλ. Έτσι η Ουάσιγκτον οργανώνει διαδοχικώς οικονομικές συνόδους κορυφής επιχειρηματιών και πολιτικών ηγετών ολόκληρου του κόσμου, στην Καζαμπλάνκα, το 1994, και μετά στο Αμάν, το Κάιρο και το Κατάρ. Ένα σχέδιο μεσογειακής τράπεζας, το οποίο αναφέρθηκε κάποια στιγμή, θα παραμείνει χωρίς συνέχεια. Και οι ισραηλο-παλαιστινιακές συμφωνίες του Όσλο θα καταλήξουν σε περισσότερη εξαθλίωση και δεινά για τον παλαιστινιακό πληθυσμό.
Ενώ η διαδικασία της Μαδρίτης καταλήγει σε πλήρη αποτυχία, η διαδικασία της Βαρκελώνης έχει κάποια συγκεκριμένα αποτελέσματα (4), ιδιαίτερα την καθαρή αύξηση της βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων προς τις τρίτες μεσογειακές χώρες (5). Ένα σημαντικό τμήμα της οικονομικής ροής χρησιμεύει στο να συνεχιστεί και να εμβαθύνει η πολιτική διαρθρωτικής προσαρμογής και θεσμικού εκσυγχρονισμού - οικονομικού, εμπορικού και δημοσιονομικού - που ξεκίνησε στην αρχή της δεκαετίας του ’80, υπό τη διεύθυνση της Διεθνούς Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ).
Στόχος η σύγκλιση 
Ο στόχος είναι σαφής: να συγκλίνουν προοδευτικά οι δύο όχθες της Μεσογείου γύρω από ομοιογενείς θεσμούς που εγκαθιδρύουν την οικονομία της αγοράς, τις ελεύθερες ανταλλαγές (εκτός από τα αγροτικά προϊόντα της νότιας όχθης) και την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων (αλλά όχι την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων), την αυστηρή διαχείριση των δημοσίων οικονομικών, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και την ορθοδοξία στη νομισματική διαχείριση. Σύμφωνα με την κατά κάποιο τρόπο αφελή οπτική των ευρωπαίων ηγετών, διαποτισμένων από τα αγγλο-αμερικανικά νεοφιλελεύθερα δόγματα, η θεσμική σύγκλιση θα να προκαλέσει σύγκλιση στο βιοτικό επίπεδο, το τόσο διαφορετικό από τη μια όχθη στην άλλη.
Οι συμφωνίες σύνδεσης περιλαμβάνουν επίσης ένα πολιτικό πλαίσιο σχετικό με τα δικαιώματα του ατόμου και το κράτος δικαίου, ορισμένες διατάξεις που δίνουν μια εξουσία στην Ένωση σε αυτούς τους τομείς (6). Εκτός από την περίπτωση της Τουρκίας, όπου οι πιέσεις των Βρυξελλών επιτάχυναν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, το πλαίσιο αυτό δεν έφερε καρπούς στις άλλες χώρες. Οι κυβερνήσεις τους παραμένουν όλες αυταρχικές ή ημιαυταρχικές, χρησιμοποιώντας ως πρόφαση το φόβο της ισλαμιστικής εξάπλωσης για να περιορίζουν τις ελευθερίες. Όσο για την ισραηλο-παλαιστινιακή σύγκρουση, η Ένωση δεν επικαλέστηκε ποτέ το άρθρο 2 της συμφωνίας της με το Ισραήλ για να απαιτήσει από αυτό το σεβασμό των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.
Η διαδικασία της Βαρκελώνης δίνει ταχέως ουσιαστικά οικονομικά αποτελέσματα σύμφωνα με τους κανόνες της δημοσιονομικής ορθοδοξίας. Οι ιδιωτικοποιήσεις γενικεύονται στους πιο προσοδοφόρους τομείς, ιδιαίτερα στις τηλεπικοινωνίες, οι τελωνειακοί δασμοί μειώνονται, και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) εγκαθίσταται με επιτυχία σχεδόν παντού, τα τοπικά χρηματιστήρια παίρνουν λίγο χρώμα, οι ακμάζοντες τραπεζικοί τομείς ανοίγονται στους ξένους επενδυτές, γίνεται καλύτερη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, η νομισματική διαχείριση των κεντρικών τραπεζών προσαρμόζεται στους διεθνείς κανόνες που ισχύουν στον τομέα αυτό.
Κενό ασφάλειας
Γιατί λοιπόν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίζει, το 2005, να δημιουργήσει ένα νέο εργαλείο για να αντικαταστήσει τη διαδικασία της Βαρκελώνης - την «πολιτική της γειτονίας», που συσπειρώνει τις τρίτες μεσογειακές χώρες και ορισμένες άλλες (Μολδαβία, Ρωσία, Γεωργία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία και Ουκρανία) ; Στο εξής, τα κεφάλαια για βοήθεια εγγράφονται σε αυτό το νέο σχήμα, και κάθε χώρα πρέπει να προσδιορίζει προτεραιότητες επικεντρωμένες στους τομείς που ενδιαφέρουν την Ένωση. Αυτή είναι κυρίως η περίπτωση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, με την ενίσχυση των δυνατοτήτων ελέγχου των συνόρων ώστε να καταστεί δυνατό να τιθασευτούν οι παράνομες μεταναστευτικές ροές που προέρχονται από τη νότια όχθη και το αφρικανικό περιβάλλον της, αλλά επίσης με μια καλύτερη πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας.
Πέρα από αυτό, η «πολιτική της γειτονίας» διαπιστώνει την αποτυχία της διαδικασίας της Βαρκελώνης στον πολιτικό τομέα: δεν πέτυχε ούτε το στόχο του κατευνασμού των συγκρούσεων, ούτε το στόχο της εξομάλυνσης ανάμεσα στο Ισραήλ και τους γείτονές του, κλειδί της ενσωμάτωσης του εβραϊκού κράτους, στο μεσογειακό περιβάλλον του. Στην πραγματικότητα η Ευρώπη εγκαταλείπει έτσι στις Ηνωμένες Πολιτείες την αποκλειστική διαχείριση - και τελείως μεροληπτική - της ισραηλο-αραβικής σύγκρουσης.
Το νέο γαλλικό σχέδιο έρχεται λιγότερο από τέσσερα χρόνια μετά τη διατύπωση αυτής της πολιτικής. Ωστόσο, πριν ακόμη δει το φως, προκάλεσε ήδη εντάσεις και ζωηρές διενέξεις, ιδιαίτερα σε δύο ζητήματα: τη θεσμική δομή η οποία θα εγκαθιδρυθεί και την κατανομή των εξουσιών ανάμεσα σε μεσογειακούς Ευρωπαίους και Άραβες. Ποιός μηχανισμός θα συντονίζει τη νέα δομή με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τη διεύθυνση που ασχολείται με τα προγράμματα που προορίζονται για τις μεσογειακές χώρες; Πώς θα κατανεμηθούν οι εξουσίες για τη λήψη αποφάσεων μέσα στη νέα δομή, ανάμεσα σε εκπροσώπους των μεσογειακών αραβικών κυβερνήσεων και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων; Χωρίς να υπολογίσουμε τις αντιζηλίες ανάμεσα σε Άραβες ηγέτες που διεκδικούν τις γραφειοκρατικές θέσεις κύρους....
Εσωτερικές διαφωνίες
Οι ενδοαραβικές και ενδοευρωπαϊκές διαφωνίες, όπως και οι διενέξεις των γραφειοκρατικών μηχανισμών μέσα στην ίδια την Ένωση, δημιουργούν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της νέας πρωτοβουλίας. Προφανώς δεν θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα της πραγματικής οικονομίας των χωρών του νότου της Μεσογείου και κατά μείζονα λόγο δεν θα επεξεργαστεί ένα σοβαρό και ορθά χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα σύγκλισης στα επίπεδα ζωής. Η εμπειρία των δεκαπέντε τελευταίων ετών ευρω-μεσογειακής συνεργασίας, δείχνει καθαρά ότι οι επιφανειακοί εκσυγχρονισμοί δεν επιφέρουν αναγκαστικά δυναμισμό στις οικονομίες του Νότου και δεν καταργούν τους τεράστιους θύλακες φτώχειας, ανεργίας, και σε ορισμένες χώρες, αναλφαβητισμού.
Αντίθετα, η εμπειρία των ασιατικών «τίγρεων» και οι οικονομικές όπως και πολιτικές επιτυχίες τους δείχνουν ότι η αναπτυξιακή βοήθεια δεν αποτελεί το κυριότερο κλειδί της ανάπτυξης. Η ανάπτυξη εξαρτάται κατά πρώτο λόγο από εσωτερικές δυναμικές και από τη συλλογική θέληση να σπάσει ο κύκλος της υπανάπτυξης. Από αυτή τη σκοπιά, η διαδικασία της Βαρκελώνης: Ένωση για τη Μεσόγειο δεν θα αλλάξει πολλά πράγματα. Τα εισοδηματικά θεμέλια των μεσογειακών οικονομιών δεν δημιουργούν τις συνθήκες για άλμα στην παραγωγική οικονομία (7).

(1) Στο Jacques Ould Aoudia, «Croissance et reformes dans les pays arabes méditerranéens», Agence française de développement, Παρίσι, 2006, σελ. 16-17.
(2) Μολονότι το 1980 στη Βενετία, η σύνοδος των αρχηγών κρατών των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης υιοθέτησε μια διακήρυξη που ζητούσε την εγκαθίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους, κανένα αποτέλεσμα δεν προέκυψε από αυτήν.
(3) Βλέπε Francis Ghiles, «Actualités du dialogue euro-méditerranéen», και Jean-Pierre Sereni, «Le sud de la Méditerranée oublie», «Le Monde diplomatique», αντιστοίχως Νοέμβριος 2000 και Μάρτιος 2003.
(4) Πολλά αραβικά κράτη θα εγκαθιδρύσουν πολιτικές σχέσεις διαφορετικών επιπέδων με το Ισραήλ. Στον οικονομικό τομέα, η Αίγυπτος και η Ιορδανία έχουν επίσημες σχέσεις ανταλλαγών. Η Ιορδανία έχει εγκαταστήσει μία ιορδανο-ισραηλινή ζώνη ελεύθερων ανταλλαγών, της οποίας τα προϊόντα εξάγονται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
(5) Οι πραγματικές εκταμιεύσεις θα είναι πολύ αργές για λόγους γραφειοκρατικού χαρακτήρα, τόσο στο επίπεδο της Επιτροπής όσο και των επωφελούμενων κρατών. Τα ποσοστά των καταβολών βελτιώθηκαν τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στο Μαρόκο και την Τυνησία.
(6) Οι συμφωνίες ένταξης στην ευρω-μεσογειακή ζώνη ελεύθερων ανταλλαγών έχουν υπογραφεί με την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Λίβανο, το Μαρόκο, την Τυνησία, την Αλγερία, τη Συρία. Με την τελευταία αυτή χώρα, η ευρωπαϊκή επικύρωση δεν έχει γίνει, για πολιτικούς λόγους. Η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία τελωνειακής ένωσης και, όπως γνωρίζουμε, ζητά να γίνει πλήρες μέλος στην Ένωση.
(7) Βλέπε Ahmed Henni, «Le Syndrome islamiste et les mutations du capitalisme», Παρίσι, 2008. Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 20 Ιουλίου 2008

Another Dam Threat

By Fred Burton and Scott Stewart

At the stroke of midnight July 8, the Denver Water Board closed the road over Dillon Dam in Summit County, Colorado, citing security concerns. The board’s decision, which was implemented without advance notice to local governments and citizens, has not been well-received. It has sparked protests by enraged residents and has even prompted officials from Summit County, three affected towns nearby and the local fire and rescue department to file suit in state district court in a bid to force Denver Water to reopen the road. 

The road is one of only a few traversing Summit County, so residents are understandably upset at the inconvenience caused by the closure. Local fire and rescue departments also say closing the road negatively affects emergency response times. This not the first time the road has been closed, however. The road was shut down for a week in January after a report of suspicious activity in the area — activity investigated by authorities and found to be nothing more than two men from Denver filming a music video. The Water Board has spent several million dollars to improve security for the mile-long dam road, and in May it even hired a private security company to conduct 24-hour armed patrols of the dam. 

Denver Water has said the decision to close the road was not made in response to a specific threat, and we tend to believe this. With the heat they’ve received over the issue, they surely would have cited evidence of a specific threat to assuage public anger if there had been such information. 

But the ruckus raised over the closure of the Dillon Dam road provides a prime opportunity to re-examine the ability of jihadist militants to operate inside the United States, and to look at the types of targets militants might be most likely to select for an attack. 
Assessing the Militant Threat

To assess a threat against a potential target like the Dillon Dam, several important tactical realities must be considered. The first is that as long as the ideology of jihadism exists and at least some jihadist militants embrace the philosophy of attacking the “far enemy” — aka the United States — there will be some threat of attacks against targets on U.S. soil. Indeed, there has not been a time since 1990 when some group of jihadists somewhere was not plotting such an attack. 

A second tactical reality is that the U.S. government and the American people simply cannot protect every potential target. There are simply far too many of them. While insights gained from al Qaeda’s targeting criteria can help authorities protect select high-value targets, there are just too many potential targets to protect them all. The federal government might instruct state and local authorities to protect every dam, bridge, power plant and mass-transit system in their respective jurisdictions, but the reality on the ground is that there are not nearly enough resources to protect all of these, much less to protect the far more plentiful array of potential soft targets.

Another tactical reality is that simple attacks against soft targets are very easy to conduct and very difficult to detect in advance and thwart. As an attack plan becomes larger and more complex, however, it requires more individuals, more materials and more infrastructure. This means that the bigger the attack plan is, the more difficult it is to conduct and the greater the chances it will be discovered and thwarted. 

That said, just because attacks are possible — and indeed likely — and because there are a large number of vulnerable targets does not mean that all the vulnerable targets will be attacked. The capabilities and targeting criteria of militants also must be considered. 
Capability

Let’s begin with the capability question first. When considering the capability of militants to strike in the United States, one must recognize that with regard to militant jihadists there are generally three different levels of actors to consider. First, there is the core al Qaeda organization; this is the small vanguard of jihadists led by Osama bin Laden attempting to lead a global rising of the Muslim masses. Second, there are al Qaeda’s regional franchises (such as al Qaeda in the Islamic Maghreb), which are local or regional jihadist groups that have aligned themselves with al Qaeda, hoping to capitalize on the group’s popular brand name. And third, there are the local, self-motivated grassroots jihadists who think globally and act locally. 

All three of these actors have different target selection criteria and different levels of capability. There is currently no al Qaeda franchise in the United States or even in the Western Hemisphere. This means that the main threat of an attack against a target in the United States will come from either the core al Qaeda group, a grassroots organization or a combination of the two, so we will focus our attention on those two actors. 

Grassroots actors lack sophisticated terrorist tradecraft in crucial areas like preoperational planning and bomb making. Recent cases such as the July 7, 2005, attacks in London, the failed July 21, 2005, attacks in London, and the June 2007 attacks in London and Glasgow demonstrate the limited abilities of grassroots militants. They can sometimes kill people, but they do not have the ability to conduct large, strategic strikes. 

Because of this, grassroots militants will often attempt to reach out for assistance if they desire to undertake a major attack. This is exactly what we saw in the early 1990s in New York. Grassroots operatives there were able to pull off a simple attack like the assassination of Rabbi Meir Kahane, but they needed assistance for their bigger, more complex plans. In the 1993 World Trade Center bombing, the local cell received assistance in the form of Abdel Basit (aka Ramzi Yousef), who helped them organize, plan their attack and construct a large truck-borne explosive device. In the second 1993 case, the local cell turned to an FBI informant for bomb-making expertise and were apprehended before they could strike.
The 2006 plot to bomb a series of airliners in the United Kingdom was likewise a case where a local grassroots cell received assistance from an al Qaeda operational commander but was thwarted before it could carry out its attack — mainly due to the complexity of the plan and the number of people involved.

Thus, without assistance the odds of a successful attack by a grassroots group against a target like a dam are low. Perhaps the greatest threat posed by a grassroots group is that one of its operatives could gain employment as an engineer at a dam — therefore gaining the opportunity to sabotage the equipment controlling the dam from the inside and turning the dam into a weapon against itself. This is similar to the threat posed by insiders at chemical plants. There have also been concerns previously that a savvy cyber-jihadist could assume control of the dam’s equipment via gaps in the information security of the entity running the dam. 

As for the al Qaeda core, while the group may theoretically have personnel with the expertise to undertake such an attack, they have been extremely limited in their operational ability since the U.S. response to 9/11. We came under widespread criticism last July when we wrote that the al Qaeda core was a spent force that did not pose a strategic threat to the U.S. homeland, but our assessment holds one year on. Indeed, the vast majority of attacks attributed to the al Qaeda brand name since September 2001 have been conducted by regional franchises like Jemaah Islamiyah, al Qaeda in Iraq or al Qaeda in the Islamic Maghreb, not core al Qaeda. In our assessment, the al Qaeda core might have some ability to attack, but it no longer has the ability to conduct a devastating strategic attack such as 9/11. 
The Dam as a Target

It is possible to destroy a dam. Indeed, the British Royal Air Force destroyed German dams during World War II, and aircraft from the United States and its U.N. allies destroyed a North Korean hydroelectric dam during the Korean War. In general, however, dams are very large structures designed and built to withstand powerful forces such as floods and earthquakes. Because of this, it would be very difficult to destroy one with an improvised explosive device, unless the attacker could strike at a strategic location that would cause a leak in the structure (as the British did in their attacks on German dams) or at a location that would allow the water to overtop the dam and erode it — in either case, using the power of the water behind the dam to cause the structure to fail catastrophically. 

Even with massive resources, however, it is not easy to destroy a large dam made of earth and rock. For proof, one need only to look at the massive efforts of the People’s Liberation Army (PLA) in China to unblock the Qingjiang River after it was dammed up by debris following the powerful May 12 earthquake. The PLA has used heavy machinery and massive amounts of explosives in their efforts. One July 2 blast on the Shibangou section of the river reportedly involved 6 tons of strategically placed explosives alone. It is very unlikely that militants would have the ability to carefully place that quantity of explosives on a dam in the United States without being detected. 

Obtaining explosives in Western countries is also becoming more difficult in the post-9/11 era. Even the 2006 airliner plot involved small amounts of improvised explosives rather than an attack with a huge device, and the 9/11 attacks involved no explosives at all. The grassroots militants involved in the London and Glasgow attacks in the summer of 2007 also had problems obtaining explosives, and they instead chose to try using improvised (and ill-designed) fuel-air explosive devices in those incidents.

If a militant group planned properly and somehow amassed a sufficient quantity of explosives, it would be possible for it to destroy a dam. But that does not mean a group like al Qaeda would target a dam. Even if the group had the ability to conduct such an attack, it probably would choose to use such a large quantity of explosives to attack a far more symbolic target than a dam in rural Colorado. 

While al Qaeda’s Taliban cousins have conducted several unsuccessful attacks against dams in southern Afghanistan, the situation on the ground in Afghanistan is far different than that in the United States. The Taliban in Afghanistan are a large, well-supplied insurgent force that regularly strikes at infrastructure such as roads, bridges and even schools. 

Conversely, there is no large jihadist element in the United States. There are only scattered grassroots operatives and perhaps a few transnational al Qaeda-types available to conduct attacks. To our mind, that means that these operatives will want to maximize their efforts and undertake the most meaningful and symbolic attacks possible. Rather than choosing targets based on military utility (like the Taliban in Afghanistan), al Qaeda generally chooses targets in the United States for their potential symbolic value so as to elicit the greatest political or psychological impact, which they then hope will translate into economic impact.

This is not intended as an insult to the people of Colorado, but the Dillon Dam simply does not strike us as the kind of target that will carry the type of symbolic or economic impact al Qaeda would seek in an U.S. attack. Symbolic targets need to be readily recognizable not only by the people who live close to them, but also by people looking at a photo in a Pakistani newspaper. The World Trade Center, the Pentagon, the U.S. Capitol, the United Nations, or even the Library Tower in Los Angeles, the Sears Tower in Chicago, the strip in Las Vegas or the Space Needle in Seattle are highly symbolic targets that would meet these requirements. The Dillon Dam does not. In fact, we are Americans and had not even heard of this specific dam until the reports of the controversy over the road closure emerged. 

Does this mean that jihadists will never strike in Denver? Not at all. Lone wolf or grassroots operatives could very well strike there. As seen in past cases in New Jersey, Florida and California, such people normally seek to strike in familiar territory close to where they live, and there might well be jihadists residing in Denver. But again, such a strike by grassroots operatives or lone wolves would likely be a smaller attack aimed at a soft target. We remain skeptical of the idea of al Qaeda dispatching a team from their headquarters in Pakistan to travel to the United States to destroy the Dillon Dam. The Democratic National Convention in Denver, maybe — but not the Dillon Dam.

source : www.stratfor.com Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 18 Ιουλίου 2008

Stephen Wall, A Stranger in Europe: Britain and the EU from Thatcher to Blair. Oxford University Press, 2008

Για διάστημα άνω των είκοσι ετών ο Sir Stephen Wall ήταν στο κέντρο του Whitehall, αφού εργαζόταν για τη διαδοχή των Βρετανών ηγετών που διαμόρφωσαν την πολιτική της Βρετανίας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ήταν εκεί πίσω από τις σκηνές, όταν η Margaret Thatcher σκλήρυνε τη στάση της εντός της ΕΟΚ. Ήταν με τον John Major στο Μάαστριχτ όπου το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα γεννήθηκε. Ήταν με τον Tony Blair ως διαπραγματευτής της ΕΕ για τις συνθήκες του Άμστερνταμ, της Νίκαιας καθώς επίσης και της Συνταγματικής Συνθήκης. Ως ανώτερος αξιωματούχος στο Λονδίνο, ως πρεσβευτής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ως βασικός σύμβουλος του Tony Blair για την Ευρώπη, είδε Πρωθυπουργούς και Υπουργούς Εξωτερικών να καθορίζουν, να προασπίζουν και να προωθούν τα συμφέροντα της Μ. Βρετανίας στην Ευρώπη. Αντλώντας από την εμπειρία αυτή, ο Stephen Wall ανιχνεύει την βρετανική πορεία από το 1982 έως σήμερα μέσα από τις διαφωνίες των διαδοχικών βρετανικών κυβερνήσεων με τους άλλους Ευρωπαίους εταίρους, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το βιβλίο πηγαίνει πίσω από τις σκηνές, εξηγώντας πως η Μάργκαρετ Θάτσερ και οι διάδοχες κυβερνήσεις είχαν επιδιώξει να συνδυάσουν τα εθνικά συμφέροντα της Βρετανίας με τα ευρύτερα ευρωπαϊκά. Αντλώντας από τα επίσημα έγγραφα της περιόδου, ο Stephen Wall δίνει μια μοναδική εικόνα για το πώς οι ηγέτες της Βρετανίας προσπαθούσαν να ισορροπήσουν μεταξύ της ΕΕ και των βρετανικών πολιτικών επιθυμιών, των πιέσεων του Τύπου και της βρετανικής κοινής γνώμης. Παραθέτει τα διλήμματα που αντιμετώπισαν κατά καιρούς οι πρωθυπουργοί της Βρετανίας στα μεγάλα θέματα που είχε να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Μέσα από την παράθεση των εμπειριών του Stephen Wall βλέπουμε τους βρετανούς πολιτικούς να αμφιταλαντεύονται μεταξύ από τη μια του ευρωατλαντικού προσανατολισμού και από την άλλη του ηπειρωτικού. 

Ο Stephen Wall αναλύει τόσο τις επιτυχίες της Βρετανίας όσο και τις αποτυχίες και δείχνει πώς, παρά τις διαφορές στους διακηρυγμένους στόχους, και τις τεράστιες διαφορές προσωπικότητας, οι Βρετανοί πολιτικοί ηγέτες έχουν στην πρακτική που ακολουθούν μεγάλες ομοιότητες. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Βρετανία είναι ένας δύσκολος εταίρος που βρίσκεται σε συχνή αντιπαράθεση με τους άλλους εταίρους της. Με άλλα λόγια είναι ένας ξένος στην Ευρώπη. Πιστεύει ότι η Βρετανία ταλάνισε μεν την μετεξέλιξη της ΕΕ αλλά λόγω της αποφασιστικότητας των ηγετών της έχει κάνει πολλά για να διαμορφώσει και να μεταρρυθμίσει την σύγχρονη Ευρώπη.

Ο Stephen Wall ήταν πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Διαβάστε περισσότερα...

Halford Mackinder, Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα και άλλες τρεις εισηγήσεις, Εκδόσεις Παπαζήση, 2006.

Το βιβλίο του Halford Mackinder, "Δημοκρατικά ιδεώδη και πραγματικότητα", αποτελεί μια δεξιοτεχνική ανάλυση των διαρκών στρατηγικών παραγόντων που διέπουν κάθε προσπάθεια για παγκόσμια κυριαρχία. Σήμερα, θεωρείται ένα από τα κλασικά συγγράμματα της αγγλοσαξωνικής σχολής της Γεωπολιτικής. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1919 ως προειδοποίηση προς όσους συμμετείχαν στην οικοδόμηση της ειρήνης στις Βερσαλλίες χωρίς να προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση στις χώρες της Δύσης έως το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Λίγους μήνες μετά το Περλ Χάρμπορ, το βιβλίο επανακυκλοφόρησε στις ΗΠΑ και έλαβε αμέσως τη θέση που του άρμοζε ως η πιο έγκυρη μελέτη παγκόσμιας στρατηγικής στην αγγλική γλώσσα. Από τότε οι περισσότερες μελέτες πολιτικής γεωγραφίας βασίζονται, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, στις θεωρίες του Mackinder. Η παρούσα έκδοση προσφέρει στη νέα γενιά μελετητών μια κλασσική ανάλυση διεθνών σχέσεων μαζί με τρεις εισηγήσεις και τα αυθεντικά σχέδια και τους χάρτες του Mackinder. Οι τρεις πρόσθετες εισηγήσεις αποτελούν ορόσημα στην εξέλιξη της σκέψης του Mackinder και αποδεικνύουν το εύρος των ενδιαφερόντων του και τη διεισδυτικότητα της ερευνάς του. Πρόκειται για "Το αντικείμενο και η μέθοδος της γεωγραφίας" που παρουσιάστηκε στη Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία το 1887, "Ο γεωγραφικός άξονας της ιστορίας" που παρουσιάστηκε στην ίδια εταιρεία το 1904 και εισάγει τον όρο Heartland στη θεωρία του Mackinder, και τέλος, "Η γήινη σφαίρα και η κατάκτηση της ειρήνης" που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Foreign Affairs το 1943. Το έργο αυτό του Mackinder συνοδεύει η μελέτη του καθηγητή Bryan Blowet για την πολυσχιδή προσωπικότητα και τις παράλληλες επαγγελματικές σταδιοδρομίες του βρετανού γεωγράφου, εκπαιδευτικού και πολιτικού.

Τίτλος πρωτοτύπου: Democratic Ideals and Reality (1919).  Διαβάστε περισσότερα...

Jeremy Suri, Henry Kissinger and the American Century. Harvard University Press, 2007



Τι έκανε τον Χένρι Κίσινγκερ το είδος του διπλωμάτη που υπήρξε; Τι εμπειρίες και τι επιρροές καθόρισαν την κοσμοθεωρία του και το πλαίσιο για την προσέγγιση και ερμηνεία των διεθνών σχέσεων; Ο Jeremi Suri προσφέρει μια αυθεντική και σε βάθος μελέτη μίας από τις πλέον σημαίνουσες και αμφιλεγόμενες πολιτικές προσωπικότητες του 20ου αιώνα. Αντλώντας πρωτογενές υλικό από επιστημονική έρευνα σε περισσότερες από έξι χώρες, πέρα από εκτεταμένες συνεντεύξεις με το ίδιο τον Κίσινγκερ και άλλους συνεργάτες του, ο Suri αναλύει τις πηγές των ιδεών και της δύναμης του Κίσινγκερ και εξηγεί τις πολιτικές επιλογές που έκανε την εποχή που διετέλεσε σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ. Η γερμανο-εβραϊκή καταγωγή του Κίσινγκερ, οι φόβοι για αποδυνάμωση της δημοκρατίας, η ισχυρή πίστη στην υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών έναντι της Ευρώπης, και η πεποίθηση ότι η Αμερική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, επηρέασαν την καριέρα του και την εξωτερική του πολιτική. Ο Suri δείχνει τον τρόπο με τον οποίο τα νεανικά χρόνια του Κίσινγκερ στη Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και στη ναζιστική Γερμανία, οι εμπειρίες του στον στρατό των ΗΠΑ και στο Πανεπιστήμιο του Harvard, και οι σχέσεις του με ισχυρούς προστάτες - συμπεριλαμβανομένων των Νέλσον Ροκφέλλερ και Ρίτσαρντ Νίξον – επηρέασαν την μετέπειτα πολιτική του καριέρα. Η πολιτική του πορεία ήταν ένα προϊόν των παγκόσμιων αλλαγών που έκανε τον Αμερικανικό Αιώνα. Η σκέψη του διαθέτει μέχρι σήμερα επιρροή διότι είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη χρήση της ισχύος και στις ηγεμονικές συμπεριφορές στις διεθνείς σχέσεις. Ο συγγραφέας είναι διαφωτιστικός σχετικά με την πολιτική παράδοση που δημιούργησε ο Κίσινγκερ στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, θεωρώντας την ως βάση για την ανάλυση της αμερικανική εξωτερικής πολιτικής στον 21ο αιώνα.

Ο Jeremy Suri είναι καθηγητής Ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Wisconsin. Διαβάστε περισσότερα...

Noam Chomsky, Failed States: The Abuse of Power and the Assault on Democracy. Metropolitan Books, 2006



Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απαιτήσει κατ’ επανάληψη το δικαίωμα να παρεμβαίνουν με στρατιωτική δράση εναντίον των "αποτυχημένων κρατών" σε όλη την υφήλιο. Αποτυχημένα κράτη, γράφει ο Τσόμσκυ, είναι εκείνα που χαρακτηρίζονται από "αδυναμία να προστατεύσουν τους πολίτες τους από τη βία, ίσως ακόμη και από την καταστροφή", και τα οποία "αδιαφορούν για το διεθνές δίκαιο ή για την εγχώρια νομοθεσία". Μπορεί να έχουν δημοκρατική μορφή, σημειώνει, αλλά πάσχουν από σοβαρό "έλλειμμα δημοκρατίας", καθώς οι τυπικά δημοκρατικοί θεσμοί τους στερούνται ουσίας και περιεχομένου. Διερευνώντας τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στην εξωτερική όσο και την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ο Τσόμσκυ αποκαλύπτει τα σχέδια της Ουάσινγκτον να στρατιωτικοποιήσει ακόμη περισσότερο τον πλανήτη, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός πυρηνικού πολέμου, και αποτιμά τις επικίνδυνες συνέπειες της κατοχής του Ιράκ, η οποία έχει προκαλέσει την οργή όλου του κόσμου κατά των ΗΠΑ. Επίσης, τεκμηριώνει την αυτοεξαίρεση της Ουάσινγκτον από τους διεθνείς κανονισμούς, όπως ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ και οι Συνθήκες της Γενεύης, που αποτελούν τα θεμέλια του σύγχρονου διεθνούς δικαίου, καθώς και από το Πρωτόκολλο του Κιότο και εξετάζει πώς το εκλογικό σύστημα στις ΗΠΑ είναι σχεδιασμένο με τρόπο ώστε να αποκλείει τις εναλλακτικές πολιτικές λύσεις, αναιρώντας έτσι την ουσία της δημοκρατίας. Στο βιβλίο αυτό, μια πολυαναμενόμενη συνέχεια του διεθνούς μπεστ σέλερ, Ηγεμονία ή Επιβίωση, ο Νόαμ Τσόμσκυ ανατρέπει τις γενικά παραδεκτές απόψεις, αποδεικνύοντας ότι αρκετά από τα γνωρίσματα των "αποτυχημένων κρατών" χαρακτηρίζουν και τις ίδιες τις ΗΠΑ – πράγμα που σημαίνει ότι η χώρα γίνεται ολοένα και περισσότερο επικίνδυνη, τόσο για τον δικό της λαό όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο


Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη (2007) με τίτλο: Αποτυχημένες Πολιτείες. Διαβάστε περισσότερα...

Τετάρτη 16 Ιουλίου 2008

Now for the Hard Part: From Iraq to Afghanistan

By George Friedman

The Bush administration let it be known last week that it is prepared to start reducing the number of troops in Iraq, indicating that three brigades out of 15 might be withdrawn before Inauguration Day in 2009. There are many dimensions to the announcements, some political and some strategic. But perhaps the single most important aspect of the development was the fairly casual way the report was greeted. It was neither praised nor derided. Instead, it was noted and ignored as the public focused on more immediate issues. 

In the public mind, Iraq is clearly no longer an immediate issue. The troops remain there, still fighting and taking casualties, and there is deep division over the wisdom of the invasion in the first place. But the urgency of the issue has passed. This doesn’t mean the issue isn’t urgent. It simply means the American public — and indeed most of the world — have moved on to other obsessions, as is their eccentric wont. The shift nevertheless warrants careful consideration. 

Obviously, there is a significant political dimension to the announcement. It occurred shortly after Sen. Barack Obama began to shift his position on Iraq from what appeared to be a demand for a rapid withdrawal to a more cautious, nuanced position. As we have pointed out on several occasions, while Obama’s public posture was for withdrawal with all due haste, his actual position as represented in his position papers was always more complex and ambiguous. He was for a withdrawal by the summer of 2010 unless circumstances dictated otherwise. Rhetorically, Obama aligned himself with the left wing of the Democratic Party, but his position on the record was actually much closer to Sen. John McCain’s than he would admit prior to his nomination. Therefore, his recent statements were not inconsistent with items written on his behalf before the nomination — they merely appeared s o. 

The Bush administration was undoubtedly delighted to take advantage of Obama’s apparent shift by flanking him. Consideration of the troop withdrawal has been under way for some time, but the timing of the leak to The New York Times detailing it must have been driven by Obama’s shift. As Obama became more cautious, the administration became more optimistic and less intransigent. The intent was clearly to cause disruption in Obama’s base. If so, it failed precisely because the public took the administration’s announcement so casually. To the extent that the announcement was political, it failed because even the Democratic left is now less concerned about the war in Iraq. Politically speaking, the move was a maneuver into a vacuum.

But the announcement was still significant in other, more important ways. Politics aside, the administration is planning withdrawals because the time has come. First, the politico-military situation on the ground in Iraq has stabilized dramatically. The reason for this is the troop surge — although not in the way it is normally thought of. It was not the military consequences of an additional 30,000 troops that made the difference, although the addition and changes in tactics undoubtedly made an impact. 

What was important about the surge is that it happened at all. In the fall of 2006, when the Democrats won both houses of Congress, it appeared a unilateral U.S. withdrawal from Iraq was inevitable. If Bush wouldn’t order it, Congress would force it. All of the factions in Iraq, as well as in neighboring states, calculated that the U.S. presence in Iraq would shortly start to decline and in due course disappear. Bush’s order to increase U.S. forces stunned all the regional players and forced a fundamental recalculation. The assumption had been that Bush’s hands were tied and that the United States was no longer a factor. What Bush did — and this was more important than numbers or tactics — was demonstrate that his hands were not tied and that the United States could not be discounted. 

The realization that the Americans were not going anywhere caused the Sunnis, for example, to reconsider their position. Trapped between foreign jihadists and the Shia, the Americans suddenly appeared to be a stable and long-term ally. The Sunni leadership turned on the jihadists and aligned with the United States, breaking the jihadists’ backs. Suddenly facing a U.S.-Sunni-Kurdish alliance, the Shia lashed out, hoping to break the alliance. But they also split between their own factions, with some afraid of being trapped as Iranian satellites and others viewing the Iranians as the solution to their problem. The result was a civil war not between the Sunnis and Shia, but among the Shia themselves. 

Tehran performed the most important recalculation. The Iranians’ expectation had been that the United States would withdraw from Iraq unilaterally, and that when it did, Iran would fill the vacuum it left. This would lead to the creation of an Iranian-dominated Iraqi Shiite government that would suppress the Sunnis and Kurds, allowing Iran to become the dominant power in the Persian Gulf region. It was a heady vision, and not an unreasonable one — if the United States had begun to withdraw in the winter of 2006-2007.

When the surge made it clear that the Americans weren’t leaving, the Iranians also recalculated. They understood that they were no longer going to be able to create a puppet government in Iraq, and the danger now was that the United States would somehow create a viable puppet government of its own. The Iranians understood that continued resistance, if it failed, might lead to this outcome. They lowered their sights from dominating Iraq to creating a neutral buffer state in which they had influence. As a result, Tehran acted to restrain the Shiite militias, focusing instead on maximizing its influence with the Shia participating in the Iraqi government, including Iraqi Prime Minister Nouri al-Maliki.

A space was created between the Americans and Iranians, and al-Maliki filled it. He is not simply a pawn of Iran — and he uses the Americans to prevent himself from being reduced to that — but neither is he a pawn of the Americans. Recent negotiations between the United States and the al-Maliki government on the status of U.S. forces have demonstrated this. In some sense, the United States has created what it said it wanted: a strong Iraqi government. But it has not achieved what it really wanted, which was a strong, pro-American Iraqi government. Like Iran, the United States has been forced to settle for less than it originally aimed for, but more than most expected it could achieve in 2006. 

This still leaves the question of what exactly the invasion of Iraq achieved. When the Americans invaded, they occupied what was clearly the most strategic country in the Middle East, bordering Kuwait, Saudi Arabia, Jordan, Syria, Turkey and Iran. Without resistance, the occupation would have provided the United States with a geopolitical platform from which to pressure and influence the region. The fact that there was resistance absorbed the United States, therefore negating the advantage. The United States was so busy hanging on in Iraq that it had no opportunity to take advantage of the terrain.

That is why the critical question for the United States is how many troops it can retain in Iraq, for how long and in what locations. This is a complex issue. From the Sunni standpoint, a continued U.S. presence is essential to protect Sunnis from the Shia. From the Shiite standpoint, the U.S. presence is needed to prevent Iran from overwhelming the Shia. From the standpoint of the Kurds, a U.S. presence guarantees Kurdish safety from everyone else. It is an oddity of history that no major faction in Iraq now wants a precipitous U.S. withdrawal — and some don’t want a withdrawal at all. 

For the United States, the historical moment for its geopolitical coup seems to have passed. Had there been no resistance after the fall of Baghdad in 2003, the U.S. occupation of Iraq would have made Washington a colossus astride the region. But after five years of fighting, the United States is exhausted and has little appetite for power projection in the region. For all its bravado against Iran, no one has ever suggested an invasion, only airstrikes. Therefore, the continued occupation of Iraq simply doesn’t have the same effect as it did in 2003.

But the United States can’t simply leave. The Iraqi government is not all that stable, and other regional powers, particularly the Saudis, don’t want to see a U.S. withdrawal. The reason is simple: If the United States withdraws before the Baghdad government is cohesive enough, strong enough and inclined enough to balance Iranian power, Iran could still fill the partial vacuum of Iraq, thereby posing a threat to Saudi Arabia. With oil at more than $140 a barrel, this is not something the Saudis want to see, nor something the United States wants to see. 

Internal Iraqi factions want the Americans to stay, and regional powers want the Americans to stay. The Iranians and pro-Iranian Iraqis are resigned to an ongoing presence, but they ultimately want the Americans to leave, sooner rather than later. Thus, the Americans won’t leave. The question now under negotiation is simply how many U.S. troops will remain, how long they will stay, where they will be based and what their mission will be. Given where the United States was in 2006, this is a remarkable evolution. The Americans have pulled something from the jaws of defeat, but what that something is and what they plan to do with it is not altogether clear.

The United States obviously does not want to leave a massive force in Iraq. First, its more ambitious mission has evaporated; that moment is gone. Second, the U.S. Army and Marines are exhausted from five years of multidivisional warfare with a force not substantially increased from peacetime status. The Bush administration’s decision not to dramatically increase the Army was rooted in a fundamental error: namely, the administration did not think the insurgency would be so sustained and effective. They kept believing the United States would turn a corner. The result is that Washington simply can’t maintain the current force in Iraq under any circumstances, and to do so would be strategically dangerous. The United States has no strategic ground reserve at present, opening itself to dangers outside of Iraq. Therefore, if the United States is not going to get to play colossus of the Middle East, it needs to reduce its forces dramatically to recreate a strategic reserv e. Its interests, the interests of the al-Maliki government — and interestingly, Iran’s interests — are not wildly out of sync. Washington wants to rapidly trim down to a residual force of a few brigades, and the other two players want that as well. 

The United States has another pressing reason to do this: It has another major war under way in Afghanistan, and it is not winning there. It remains unclear if the United States can win that war, with the Taliban operating widely in Afghanistan and controlling a great deal of the countryside. The Taliban are increasingly aggressive against a NATO force substantially smaller than the conceivable minimum needed to pacify Afghanistan. We know the Soviets couldn’t do it with nearly 120,000 troops. And we know the United States and NATO don’t have as many troops to deploy in Afghanistan as the Soviets did. It is also clear that, at the moment, there is no exit strategy. Forces in Iraq must be transferred to Afghanistan to stabilize the U.S. position while the new head of U.S. Central Command, Gen. David Petraeus — the architect of the political and military strategy in Iraq — f igures out what, if anything, is going to change. 

Interestingly, the Iranians want the Americans in Afghanistan. They supported the invasion in 2001 for the simple reason that they do not want to see an Afghanistan united under the Taliban. The Iranians almost went to war with Afghanistan in 1998 and were delighted to see the United States force the Taliban from the cities. The specter of a Taliban victory in Afghanistan unnerves the Iranians. Rhetoric aside, a drawdown of U.S. forces in Iraq and a transfer to Afghanistan is what the Iranians would like to see.

To complicate matters, the Taliban situation is not simply an Afghan issue — it is also a Pakistani issue. The Taliban draw supplies, recruits and support from Pakistan, where Taliban support stretches into the army and the intelligence service, which helped create the group in the 1990s while working with the Americans. There is no conceivable solution to the Taliban problem without a willing and effective government in Pakistan participating in the war, and that sort of government simply is not there. Indeed, the economic and security situation in Pakistan continues to deteriorate.

Therefore, the Bush administration’s desire to withdraw troops from Iraq makes sense on every level. It is a necessary and logical step. But it does not address what should now become the burning issue: What exactly is the U.S. strategy in Afghanistan? As in Iraq before the surge, the current strategy appears to be to hang on and hope for the best. Petraeus’ job is to craft a new strategy. But in Iraq, for better or worse, the United States faced an apparently implacable enemy — Iran — which in fact pursued a shrewd, rational and manageable policy. In Afghanistan, the United States is facing a state that appears friendly — Pakistan — but is actually confused, divided and unmanageable by itself or others. 

Petraeus’ success in Iraq had a great deal to do with Tehran’s calculations of its self-interest. In Pakistan, by contrast, it is unclear at the moment whether anyone is in a position to even define the national self-interest, let alone pursue it. And this means that every additional U.S. soldier sent to Afghanistan raises the stakes in Pakistan. It will be interesting to see how Afghanistan and Pakistan play out in the U.S. presidential election. This is not a theater of operations that lends itself to political soundbites.

source: www.stratfor.com 

Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 14 Ιουλίου 2008

Ίδρυση της Μεσογειακής Ένωσης


Η "Ένωση για τη Μεσόγειο" (UPM) ιδρύθηκε και επισήμως χθες στο Παρίσι στα πλαίσια συνόδου στην οποία συμμετείχαν ηγέτες 43 χωρών. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της νότιας ακτής της Μεσογείου έλαβαν τη θέση τους κυκλικά, δίπλα στον Γάλλο πρόεδρο, Νικολά Σαρκοζί και τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Χόσνι Μουμπάρακ, που συμπροεδρεύει της ιδρυτικής συνόδου. Η Λιβύη, η οποία έχει προσκληθεί, δεν εκπροσωπείται στη σύνοδο.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, απηύθυνε χαιρετισμό προς «όλες τις αραβικές χώρες που πήγαν στο Παρίσι για να λάβουν μέρος στη σύνοδο της 'Ένωσης για τη Μεσόγειο, προχωρώντας έτσι σε μια κίνηση ειρήνης», κατά την έναρξη στη γαλλική πρωτεύουσα της συνόδου, της οποίας συμπροεδρεύει με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Χόσνι Μουμπάρακ.
«Χαιρετίζω τους αρχηγούς των αραβικών χωρών που ήρθαν εδώ, που δέχθηκαν την ευθύνη αυτή, που προέβησαν έτσι σε μια κίνηση ειρήνης. Μαζί θα οικοδομήσουμε την ειρήνη στη Μεσόγειο, όπως χθες, οικοδομήσαμε την ειρήνη στην Ευρώπη», δήλωσε ο Σαρκοζί. Ο Σαρκοζί είπε ότι μια από τις μείζονες προκλήσεις της Ένωσης για τη Μεσόγειο είναι η «καταγραφή της Ιστορίας στη βάση της ισότητας Βορρά-Νότου».
Σκοπός της συνόδου ήταν η γέννηση μιας νέας Ένωσης 43 χωρών: των 27 μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,10 χωρών του Νότου-Αλγερία, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανος, Μαρόκο, Μαυριτανία, Συρία, Τυνησία και Τουρκία - της Παλαιστινιακής Αρχής, όπως επίσης της Αλβανίας, της Κροατίας, της Βοσνίας, του Μαυροβουνίου και του Μονακό. Στόχος της Ένωσης είναι - σε πρώτη φάση - η συνεργασία σε θέματα αντιμετώπισης της ρύπανσης, ηλιακής ενέργειας και πολιτικής ασφάλειας.

Αναδημοσίευση από http://www.strategy-geopolitics.blogspot.com/

Διαβάστε περισσότερα...

ΑΠΕΙΛΕΙ Η ΡΩΣΙΑ ΜΕ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΠΥΡΑΥΛΙΚΗ ΑΣΠΙΔΑ

Πηγή : ΤΑ ΝΕΑ
Αντιπυραυλική συμφωνία

Τσεχία: άναψε το πράσινο φως για την εγκατάσταση του αμερικανικού ραντάρ

Με σαμπάνιες γιόρτασαν η Κοντολίζα Ράις και ο Τσέχος ομόλογός της τη συμφωνία τους για την αντιπυραυλική ασπίδα που προτίθενται να εγκαταστήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Ανατολική Ευρώπη. Οι εορτασμοί πάντως επισκιάστηκαν από τις απειλές της Ρωσίας για «στρατιωτική απάντηση» σε περίπτωση που επικυρωθεί η συμφωνία από τη Βουλή της Τσεχίας.
Η συμφωνία που υπέγραψαν η Ράις και ο Τσέχος υπουργός Εξωτερικών Κάρελ Σβάρτσενμπεργκ προβλέπει την εγκατάσταση ενός χερσαίου σταθμού ραντάρ στη Νοτιοδυτική Τσεχία. Ουσιαστικά είναι το πρώτο βήμα της Ουάσιγκτον για να πραγματοποιήσει τον διακαή της πόθο και να εγκαταστήσει σύστημα αντιπυραυλικής προστασίας στην Ανατολική Ευρώπη, για την ολοκλήρωση του οποίου απαιτείται η εγκατάσταση δέκα πυραύλων στην Πολωνία. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι με το αξίας 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων σύστημα θα μπορούν να προστατεύουν το έδαφός τους και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους από επιθέσεις του «άξονα του κακού» και επικαλούνται πληροφορίες μυστικών υπηρεσιών ότι το Ιράν θα έχει κατασκευάσει έως το 2015 πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Το επόμενο καθοριστικό βήμα για την κυβέρνηση Μπους θα ήταν μια συμφωνία με την Πολωνία. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα ήθελε να ολοκληρωθεί η συμφωνία πριν από τη λήξη της θητείας του τον Ιανουάριο, ωστόσο οι Πολωνοί δεν βιάζονται αν δεν πάρουν τα ανταλλάγματα που θέλουν. Η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών συναντήθηκε προχθές με τον Πολωνό ομόλογό της. Όμως οι συνομιλίες «πάγωσαν» από τη δημόσια τοποθέτηση του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος χαρακτήρισε τη συμφωνία «απαράδεκτη» και απαίτησε περαιτέρω συνομιλίες.

Δεν πείθονται
Τα αμερικανικά επιχειρήματα πείθουν ελάχιστα τη Ρωσία, η οποία απειλεί με «στρατιωτική απάντηση», ενώ πρόσφατα είχε απειλήσει ότι θα στρέψει τους πυραύλους της προς τις εγκαταστάσεις του συστήματος. «Εάν η συμφωνία επικυρωθεί θα αναγκαστούμε να απαντήσουμε όχι με διπλωματικά μέσα, αλλά με στρατιωτικές- τεχνολογικές μεθόδους», ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας. Εξάλλου πηγές του υπουργείου δήλωναν ότι η συμφωνία περιπλέκει το ζήτημα της ασφάλειας και «ακυρώνει» τις διαβουλεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα για το σύστημα. Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων, οι ΗΠΑ είχαν προτείνει να παρευρίσκονται και Ρώσοι αξιωματικοί στις εγκαταστάσεις του συστήματος και κάθε δραστηριότητα να καταγράφεται σε βίντεο και να μεταδίδεται σε πραγματικό χρόνο στις ρωσικές υπηρεσίες. «Ακόμη κι αυτές οι μισές υποσχέσεις που μας έδωσαν οι Αμερικανοί εταίροι μας ακυρώνονται από τους ίδιους», τόνιζε στο ρωσικό πρακτορείο Ιντερφάξ αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 11 Ιουλίου 2008

Κέρδη Χριστόφια εντοπίζει αμερικανική εταιρεία στρατηγικών αναλύσεων

Στα χέρια των Ε/Κ όλα τα ατού

Αναγκαίο κάποιο αντάλλαγμα στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας για να συμφωνήσει σε επίλυση του Κυπριακού - Δεν αποκλείεται οι Τ/Κ να πάνε κόντρα στις τουρκικές θέσεις



Τη διαπίστωση ότι η συνάντηση της 1ης Ιουλίου «παρήγαγε συμφωνίες για κρίσιμα αιτήματα της ελληνοκυπριακής πλευράς, ανοίγοντας το δρόμο για μελλοντική πρόοδο στους ελληνικούς όρους», κάνει έκθεση της γνωστής αμερικανικής εταιρείας στρατηγικών αναλύσεων StratFor (Strategic Forecasting), με τίτλο «Κύπρος, σπάσιμο του αδιεξόδου για την ελληνική πλευρά», η οποία εκφράζει την εκτίμηση ότι αυτή τη στιγμή οι Ε/Κ είναι αυτοί που έχουν στα χέρια τους όλα τα ατού.
Η έκθεση αναφέρει ότι στη συνάντηση της 1ης Ιουλίου ο Πρόεδρος της Κύπρου Δημήτρης Χριστόφιας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ συμφώνησαν «σε μία μοναδική κυπριακή υπηκοότητα και κυριαρχία, κρίσιμα αιτήματα της ελληνοκυπριακής πλευράς. Οι Ε/κ, συνεχίζει, επιθυμούσαν διαβεβαιώσεις ότι η νέα ενιαία Κύπρος δεν θα ήταν συνομοσπονδιακό κράτος κι ότι θα τεθούν περιορισμοί στην υπηκοότητα των Τούρκων μεταναστών», όπως αποκαλεί τους έποικους. Η έκθεση αναφέρει ότι η συμφωνία άνοιξε το δρόμο για τη συνάντηση της 25ης Ιουλίου μεταξύ των δύο ηγετών, για να συζητήσουν περαιτέρω πρόοδο σε τεχνικά ζητήματα.
Ακόμη επισημαίνει ότι η επανένωση της Κύπρου «ακόμη εναπόκειται στη δυνατότητα των Τουρκοκυπρίων να ενδώσουν σΆ όλες τις απαιτήσεις των Ελλήνων ομολόγων τους», λέγοντας ότι οι Ελληνοκύπριοι κρατούν στα χέρια τους όλα τα ατού, από τη στιγμή που η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Λίγα τα περιθώρια
Παρότι, αναφέρει, η Τουρκία αποτελεί πολιτικό και οικονομικό υποστηρικτή των Τουρκοκυπρίων, δεν μπορεί να αντισταθμίσει τα οικονομικά οφέλη που θα δημιουργηθούν για «το βορρά» από την ΕΕ.
Αναλύοντας περαιτέρω τα πλεονεκτήματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως μέλους της Ένωσης, έναντι της Τουρκίας, αναφέρει ότι πέραν του βέτο της Κύπρου στις αποφάσεις της ΕΕ, η Κύπρος διαθέτει κι ένα ντε φάκτο βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, μέσω της Γαλλίας και της Βρετανίας που είναι μόνιμα μέλη του ΣΑ και που ως μέλη της ΕΕ έχουν υποχρέωση να σέβονται τα συμφέροντα των Ευρωπαίων εταίρων τους.
«Τα δύο θέματα που συμφωνήθηκαν στη συνάντηση της 1ης Ιουλίου μεταξύ των κ.κ. Χριστόφια και Ταλάτ», γράφει η έκθεση της StratFor, «απεικονίζουν πόσο λίγα περιθώρια ελιγμών έχουν οι Τ/Κ του βορρά. Πρώτον, γράφει, η τουρκική θέση η Κύπρος να γίνει συνομοσπονδία με δύο πολιτικές οντότητες έχει διαγραφεί πλήρως».
Παράλληλα εκτιμά ότι από τη μία και μόνη υπηκοότητα, οι περί τους 100.000 Τούρκοι έποικοι, θα εξαιρεθούν.

Ο Ταλάτ
Η έκθεση καταγράφει την κριτική που αρχίζει να δέχεται από τον τουρκοκυπριακό Τύπο ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ για την αποδοχή της συμφωνίας, λέγοντας ότι δεν υπάρχει διαβεβαίωση πως η Άγκυρα θα συμφωνήσει με αυτή.
«Στο τέλος, η Τουρκία θα βρεθεί σε καλή διάθεση για συμφωνία, μόνον αν λάβει κάτι σε αντάλλαγμα, ήτοι μια ευνοϊκότερη διαπραγματευτική θέση σε σχέση με την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Παράλληλα δεν αποκλείει την πιθανότητα «οι Τουρκοκύπριοι να πάνε αντίθετα από τα συμφέροντα της Τουρκίας και να καταλήξουν σε συμφωνία με τους «Έλληνες ομολόγους τους», χωρίς να υπολογίζουν τα συμφέροντα της Άγκυρας». Ωστόσο, εκτιμά ότι κάτι τέτοιο θα επιδεινώσει τις σχέσεις τους με την Τουρκία κι αυτό θα τους βάλει σε μειονεκτική θέση έναντι των Ελληνοκυπρίων.

 



Ψήφισμα για την Κύπρο αναμένεται να εγκρίνει σήμερα η ολομέλεια του Βελγικού Κοινοβουλίου. Το προσχέδιο του ψηφίσματος εγκρίθηκε χωρίς συζήτηση από την αρμόδια Επιτροπή Εξωτερικών, μετά από ενημέρωση που έκαναν πριν λίγο καιρό, τόσο ο πρέσβης της Κύπρου όσο και ο πρέσβης της Τουρκίας. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν τότε, ο Τούρκος πρέσβης είχε προκαλέσει κακή εντύπωση στους Βέλγους βουλευτές με τα όσα υποστήριξε και τον τρόπο που αναφέρθηκε στο πρόβλημα.
Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα «Χουρριέτ», στην έκθεση που θα συζητηθεί σήμερα, θα καλούνται, ανάμεσα σΆ άλλα, οι δύο πλευρές στην Κύπρο να εργαστούν για την επανένωση. Στην έκθεση, η οποία φέρει τον τίτλο «Ενθάρρυνση των νέων συνομιλιών στην Κύπρο με στόχο την ενανένωση του νησιού», σημειώνεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το μόνο νόμιμο και κυρίαρχο κράτος στο νησί. Επιρρίπτει δε ευθύνες στην Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους για τη μη επίτευξη λύσης μέχρι σήμερα στο Κυπριακό, ενώ καλεί όλες τις ξένες δυνάμεις να μείνουν έξω από το πρόβλημα και να αφήσουν την πρωτοβουλία των κινήσεων στους Κύπριους.
Γίνεται επίσης αναφορά στο σχέδιο Ανάν, υποδεικνύοντας ότι η απόρριψή του από μέρους των Ελληνοκυπρίων δεν συνιστά απόρριψη της λύσης. Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι τουρκικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις του Βελγίου απέστειλαν επιστολή στους ηγέτες των πολιτικών κομμάτων, θεωρώντας ότι το ψήφισμα υποστηρίζει καθαρά τις ελληνοκυπριακές θέσεις και παραγνωρίζει αυτές των Τουρκοκυπρίων.

 



Τζόαν Ράιαν
Δεν έχουμε σχέδιο
Η ειδική αντιπρόσωπος της Βρετανίας στο Κυπριακό, Τζόαν Ράιαν, μιλώντας σε εκδήλωση στο Λονδίνο, χαιρέτισε τις εξελίξεις στο Κυπριακό και εξέφρασε την ελπίδα ότι σύντομα θα αρχίσουν απευθείας συνομιλίες.
«Ο ρόλος μας είναι να υποστηρίξουμε και να ενθαρρύνουμε. Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να βοηθήσουμε αυτή τη διαδικασία, δεν θα κάνουμε οτιδήποτε που μπορεί να παρεμβάλει εμπόδια. Δεν έχουμε εμείς οποιοδήποτε σχέδιο. Αυτό είναι θέμα για τους Κύπριους από τους Κύπριους. Ξέρουμε ότι είναι μακρύς ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί, αλλά οι δυο ηγέτες έχουν την πλήρη υποστήριξή μας. Είναι κάτι δύσκολο αλλά δυνατό», είπε.

Κωδικός άρθρου: 805853

ΠΟΛΙΤΗΣ - 10/07/2008, Σελίδα: 5 Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 7 Ιουλίου 2008

Πραιτοριανό κράτος και παρακράτος

Από την Gladio στην Ergenekon

Χρήστος Ιακώβου

Ο όρος «πραιτοριανό κράτος» εισήχθη για πρώτη φορά στην Πολιτική Επιστήμη από τον αμερικανό καθηγητή Amos Perlmutter το 1974 προκειμένου να προσδιορίσει μία συγκεκριμένη τυπολογία κρατών του Τρίτου Κόσμου. Σύμφωνα με την θεωρητική προσέγγιση αυτή «πραιτοριανό» είναι το κράτος το οποίο αποτελεί όργανο εξουσίας ενός στρατού που η πραγματική του δύναμη ευρίσκεται πίσω από τους πολιτικούς θεσμούς. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για το καθεστώς όπου μια στρατογραφειοκρατεία, η οποία αποτελεί το επίκεντρο του συστήματος υπαγορεύει τους κανόνες συνοχής και επιβίωσης του κράτους. Σε τέτοια καθεστώτα είναι απαραίτητα η ύπαρξη μίας πραιτοριανής κλίκας η οποία δρα υπογείως και αποτελεί προέκταση της πραιτοριανής εξουσίας. Εντός αυτής της κλίκας υπάρχει στρατιωτική δύναμη, η οποία εγγυάται την υπαγόρευση, την καθοδήγηση και τον περιορισμό δράσεων για δυνάμεις που εισέρχονται απειλητικά στο πολιτικό παιγνίδι σε κρίσιμες περιόδους ή εσωτερικεύονται από διάφορους κοινωνικούς δρώντες. Αυτή, η κλίκα στα πραιτοριανά καθεστώτα παίζει το ρόλο του παρακράτους. Στα «πραιτοριανά κράτη» η κοινωνία είναι, εκ των πραγμάτων, διαχωρισμένη από το κράτος, η ύπαρξη του οποίου ανάγεται σε αυτοσκοπό. Τα άτομα και οι θεσμοί που αποτελούν το «πραιτοριανό κράτος» είναι επιφορτισμένα με την αναπαραγωγή του. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λειτουργεί και το «πραιτοριανό παρακράτος». Αυτό το θεωρητικό μοντέλο έλκει την προέλευσή του από την ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο. 

Αρχικά, οι πραιτοριανοί φρουροί (cohors praetoria) συγκροτήθηκαν με σκοπό την προστασία υψηλόβαθμων αξιωματικών. Κατά την εποχή του αυτοκράτορα Αυγούστου, οι πραιτοριανοί φρουροί απέκτησαν το δικαίωμα να εισέρχονται ενόπλως στους ιερούς χώρους του ρωμαϊκού κράτους και με αυτό τον τρόπο έγιναν αυτοκρατορικοί φρουροί. Σταδιακώς, απετέλεσαν μία τάξη με δύναμη και επιρροή στην επιλογή δημοσίων πολιτικών και αυτοκρατόρων καθώς επίσης και στις αποφάσεις της Συγκλήτου. Στο τέλος, έφθασαν να ενισχύουν και να υποστηρίζουν εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις οι οποίες υπηρετούσαν περισσότερο τα συμφέροντά τους με αποτέλεσμα να μετασχηματίσουν και να ταυτίσουν το δικό τους συμφέρον με αυτό του κράτους. Αυτός είναι, εν συντομία, ο αρχαϊκός τύπος πραιτοριανής εξουσίας. 

Κατά το 19ο αιώνα, ο όρος «πραιτοριανός» χρησιμοποιήθηκε για να προσδιορίσει τον τύπο του κυρίαρχου πολιτικού σώματος ο οποίος παραβιάζει τις αρχές της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας αφήνοντας ταυτόχρονα κάποιο πολιτικό χώρο στο κοινοβούλιο να εφαρμόζει τις εξουσίες του. Κυρίως, χρησιμοποιήθηκε από τον Μαρξ για να χαρακτηρίσει το καθεστώς του Ναπολέοντος ΙΙΙ. 

Μέσα στον ορισμό του Perlmutter εμπίπτει και το κεμαλικό κράτος. Πιο συγκεκριμένα, η πτυχή που αφορά τη δημιουργία και δράση του τουρκικού παρακράτους και η σχέση της με την πραιτοριανή εξουσία ανιχνεύεται στην εποχή του ψυχρού πολέμου. Η είσοδος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952 αύξησε τις ανάγκες των αμερικανικών υπηρεσιών για επαρκή μέτρα ασφαλείας στο εσωτερικό της χώρας. Η παρουσία αμερικανικών βάσεων στην Τουρκία, η χορήγηση υψηλής τεχνολογίας αμερικανικών όπλων, η ένταξη των τουρκικών δυνάμεων στον αμυντικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, η ανταλλαγή πληροφοριών καθώς και η χρήση κοινών κωδίκων και συσκευών ασφαλούς επικοινωνίας έθεταν ουσιαστικά προβλήματα ασφαλείας για ολόκληρη τη βορειοατλαντική συμμαχία και εξαρτώντο, σε μεγάλο βαθμό, από την πολιτική σταθερότητα και επιβίωση του κεμαλικού συστήματος, το οποίο εγγυάτο την ομαλή συνέχιση των τουρκοαμερικανικών σχέσεων. Επιπλέον, η στρατηγική επιλογή της Τουρκίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ κατέστησε, όπως ήταν φυσικό, ακόμη πιο έντονο το σοβιετικό ενδιαφέρον για τη χώρα αυτή, η οποία έγινε στόχος αυξημένων δραστηριοτήτων φιλοσοβιετικών κομμουνιστικών οργανώσεων. Έτσι, το 1952 ιδρύεται από τη Βορειοατλαντική συμμαχία μια ειδική οργάνωση με την ονομασία «Ελεγκτική Επιτροπή Επιστράτευσης». Επρόκειτο για μία γενική υπηρεσία που δημιουργήθηκε στα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και είχε το χαρακτήρα δικτύου Ανορθόδοξου Πολέμου, γνωστής ως GLADIO. Το παρακρατικό αυτό δίκτυο πραγματοποίησε, υπό το πρόσχημα της αντιμετώπισης του κομμουνιστικού κινδύνου, σωρεία εγκληματικών ενεργειών σε βάρος πολιτών στην πορεία του ψυχρού πολέμου. Στην Τουρκία, το 1965, η Ελεγκτική Επιτροπή Επιστράτευσης μετωνομάσθη σε «Διεύθυνση Ειδικού Πολέμου» (ΔΕΠ) η οποία υπήχθη στον υπαρχηγό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. 

Σταδιακά, η ΔΕΠ έπαψε να είναι μόνο μία μυστική ειδική στρατιωτική οργάνωση και μετασχηματίστηκε σε οικονομική, πολιτική και πληροφοριακή δύναμη. Έγινε δηλαδή μία άρτια οργανωμένη παρακρατική οργάνωση. Μετά το 1985, οπότε άρχισε να αποδυναμώνεται το δίκτυο GLADIO και διεκόπη η χρηματοδότηση του από τις ΗΠΑ, εθνικοποίησε πλήρως τους στόχους της ενσωματώνοντας ολοκληρωτικά την παραδοσιακή ιστορική πρακτική του κεμαλικού κατεστημένου σχετικά με την αυταρχική αντιμετώπιση των εθνικών μειονοτήτων (Κούρδοι) και των πολιτικών ομάδων που δεν κινούνται στις συντεταγμένες της κεμαλικής ιδεολογίας (ισλαμιστές). Σε αυτό το στάδιο ανιχνεύεται η μετάβαση από την GLADIO στην Ergenekon*. 

Όπως αποδεικνύεται, τον τελευταίο χρόνο, με τις διάφορες συλλήψεις στην Τουρκία, η Ergenekon για να επιτύχει τους στόχους της διείσδυσε και οργανώθηκε στα πολιτικά κόμματα, στην υπηρεσία πληροφοριών, στην κρατική ασφάλεια, στο χώρο της Παιδείας, του Τύπου, των θρησκευτικών ιδρυμάτων, και της Δικαιοσύνης. Με υπόγεια δράση επιδιώκει να καθορίσει τις αναγκαίες αναθεωρήσεις νόμων συμπεριλαμβανομένων και του Συντάγματος επιζητώντας να ρυθμίζει τους νόμους ανάλογα με τις δικές τις επιλογές. Αυτή η τεραστία οργάνωση που διείσδυσε και ελέγχει πολλές κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, πολιτιστικές ακόμη και αθλητικές δραστηριότητες της τουρκικής κοινωνίας, για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της χρηματοδότησης της ανέπτυξε δραστηριότητες στο χώρο του οικονομικού εγκλήματος (εμπόριο ναρκωτικών, λαθρεμπόριο όπλων, λαθρομετανάστευση κ.λπ.) εντός της Τουρκίας (πρβλ. το σκάνδαλο Σουσουρλούκ το 1996) και της κατεχομένης Κύπρου. 

Σύμφωνα με την λογική του τουρκικού «πραιτοριανού κράτους» τα μέλη της οργάνωσης είναι πατριώτες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην ιδέα της διάσωσης και επικράτησης του τουρκικού έθνους. Τα κριτήρια με τα οποία αξιολογείται ο πατριωτισμός τους προσμετρούνται ανάλογα με τις δολιοφθορές και τις δολοφονίες εναντίον των εχθρών του τουρκικού έθνους, είτε κομμουνιστών κατά το παρελθόν είτε Κούρδων και ισλαμιστών σήμερα. Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουν δολοφονηθεί χιλιάδες Κούρδοι και δεν προσήχθη κανένας αστυνομικός και κανένας στρατιωτικός σε δίκη για δολοφονία, αποδεικνύει ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι καθόλου υπερβολικός.  

Παρά την προσπάθεια του Ερντογάν για εκσυγχρονισμό, ο οποίος είναι ταυτισμένος με την πολιτική του επιβίωση, ο ρόλος του παρακράτους είναι άμεσα συνυφασμένος με το μέλλον του κεμαλικού «πραιτοριανού κράτους». Το παρακράτος συνεχίζει να παραμένει ένα δίκτυο υπόλογο μόνο στον εαυτό του, ειδικά σε ό,τι αφορά τον σεβασμό της νομιμότητας από τα μέλη του. Ταυτοχρόνως, το παρακράτος είναι συνυφασμένο με τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας που μπορεί να επέλθει μόνο όταν η κεμαλική στρατογραφειοκρατεία σπάσει τον επαναλαμβανόμενο κύκλο αυτοσυντήρησής της. 

Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 4 Ιουλίου 2008

Η Τουρκία σε αναζήτηση πορείας


The International Herald Tribune

Επιμέλεια Χρήστος Ιακώβου

Η αναμονή της εκδίκασης της προσφυγής εναντίον του κυβερνώντος κόμματος της Τουρκίας από το Συνταγματικό Δικαστήριο, έχει παραλύσει την πολιτική ζωή της χώρας, από τον περασμένο Μάρτιο. Αφορμή για την προσφυγή στάθηκε η άρση της απαγόρευσης της μαντίλας στα πανεπιστήμια, η οποία, σύμφωνα με τους ενάγοντες, στοχεύει στη μετατροπή της Τουρκίας σε ισλαμικό κράτος. Ο πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντιτείνει ότι το ζήτημα είναι πολιτικό και όχι νομικό και επομένως το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι αναρμόδιο να αποφανθεί. Μαζί του συμφωνούν και οι περισσότεροι Τούρκοι φιλελεύθεροι, παρά το γεγονός ότι διαφωνούν με το θρησκευτικό ακτιβισμό του κόμματος "Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης".


Οι στρατηγοί... στο βάθος
Δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι η προσφυγή αποτελεί απέλπιδα προσπάθεια των στρατηγών και του κοσμικού κατεστημένου να διατηρήσουν τον έλεγχο της χώρας. Η προηγούμενη προσπάθεια του στρατού να απομακρύνει τον Ερντογάν, συσπείρωσε τους οπαδούς του και οδήγησε σε σαρωτική του επικράτηση στις εκλογές. Ελλείψει εναλλακτικής λύσης, λοιπόν, ο στρατός κατέφυγε τώρα στους δικαστές, αφού η παλιά του τακτική, αυτή των πραξικοπημάτων, δεν φαίνεται πλέον εφικτή. Το δικαστήριο αναμένεται να αποφανθεί τους αμέσως προσεχείς μήνες.
Το περασμένο Σάββατο, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στην Κωνσταντινούπολη, υπό τους ήχους ταμπούρλων και άλλων οργάνων, με κεντρικό σύνθημα "Κάντε θόρυβο Ενάντια στα Πραξικοπήματα". Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη τουρκική ιστορία που οι άνθρωποι διαμαρτύρονται ανοικτά εναντίον του στρατού, γεγονός που αντικατοπτρίζει την οργή και την ένταση που επικρατούν αυτή τη στιγμή.
Οι ρίζες της εν λόγω διαμάχης βρίσκονται στη δεκαετία του 1920, όταν ο Ατατούρκ επιχείρησε να διαρρήξει όλες τις σχέσεις τις Τουρκίας με την Ανατολή και να τη μετατρέψει σε μία αμιγώς ευρωπαϊκή χώρα. Το αλφάβητο άλλαξε και μετατράπηκε σε λατινικό, η θρησκευτική ιεραρχία ξηλώθηκε και τα τζαμιά περιήλθαν στον κρατικό έλεγχο. Επιβλήθηκε μέχρι και η αλλαγή τρόπου ντυσίματος.
Ο Ντενγκίρ Φιράτ, αντιπρόεδρος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, επισημαίνει ότι οι βίαιες αυτές αλλαγές αποτέλεσαν τραύμα για την τουρκική κοινωνία. Ένα ακόμη παρεπόμενο του κεμαλισμού ήταν το -μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο- πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, το οποίο επιτρέπει στον στρατό και τη Δικαιοσύνη να ελέγχουν τους πολιτικούς. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι από το 1960 μέχρι σήμερα έχουν γίνει τέσσερα πραξικοπήματα.


Οι κινήσεις Ερντογάν
Η υποψηφιότητα της Τουρκίας για ένταξη στην Ε.Ε. επέβαλε την αποδυνάμωση όλων εκείνων των θεσμών που επέτρεπαν την παρέμβαση του στρατού στην πολιτική. Ωστόσο, πολλοί φοβούνται ότι ο Ερντογάν απλώς αντικαθιστά την παλιά άρχουσα τάξη με τους δικούς του ανθρώπους. Παρά την ευρεία λαϊκή απήχηση του κόμματός του, δεν φαίνεται διατεθειμένος να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις εκείνες που θα δρομολογήσουν τη δημοκρατική ανασυγκρότηση του κράτους. Εν ολίγοις, πιθανή νίκη του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης δεν σημαίνει απαραιτήτως και νίκη για τη δημοκρατία. Αν χάσει όμως, τότε σίγουρα θα χάσει και η δημοκρατία.


Κωδικός άρθρου: 802619

ΠΟΛΙΤΗΣ - 29/06/2008, Σελίδα: 81 Διαβάστε περισσότερα...