Τετάρτη 2 Ιουλίου 2008

Υπόθεση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ»: Η Τουρκία ανάμεσα στη δημοκρατία και τον κεμαλικό φασισμό

Του Σάββα Καλεντερίδη

Πηγή http://strategy-geopolitics.blogspot.com 23/5/08

Το λεγόμενο «βαθύ κράτος» αποτελεί ίσως το πιο πολυσυζητημένο πράγμα στην πολιτική ιστορία της σύγχρονης Τουρκίας. Έχουν ειπωθεί πολλά και έχουν γραφτεί αρκετές αναλύσεις και μελέτες για το θέμα, οι οποίες τις περισσότερες φορές καταλήγουν σε συμπεράσματα που μπορούν να χαρακτηριστούν και αυθαίρετα, αφού στηρίζονται σε εκτιμήσεις γύρω από γεγονότα. Δηλαδή, δεν υπήρχαν μέχρι σήμερα αποδείξεις για ύπαρξη «θεσμοθετημένων» παρακρατικών και παραστρατιωτικών μηχανισμών, με συγκεκριμένη ιεραρχική δομή η οποία διασυνδέεται οργανικά με το στρατό και άλλους φορείς διαχείρισης της κρατικής εξουσίας, οι οποίοι αυτοί μηχανισμοί είναι σε θέση να ελέγχουν τις εκλεγμένες κυβερνήσεις και να παρεμβαίνουν καθοριστικά, ακόμη και με χρήση ένοπλης βίας, όταν οι κυβερνήσεις δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις του βαθέως κράτους. Δηλαδή, μέχρι σήμερα, βλέπαμε το αποτέλεσμα, υποπτευόμασταν ότι πίσω από αυτό είναι το βαθύ κράτος, πλην όμως δεν υπήρχαν οι αποδείξεις, ούτε άλλες πληροφορίες που θα καθιστούσαν έστω και κάπως ορατό το περιβόητο «βαθύ κράτος» της Τουρκίας. Αυτά μέχρι πέρυσι, που άρχισε να αναπτύσσεται η φιλολογία περί της κεμαλικής-φασιστικής οργάνωσης«ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», φιλολογία που σταδιακά εξελίχθηκε σε χειροπιαστή πραγματικότητα, μετά την επιχείρηση σύλληψης δεκάδων μελών της, τον Ιανουάριο του 2008. Ας δούμε παρακάτω το ιστορικό της υπόθεσης, η εξέλιξη της οποίας αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά το πολιτικό σκηνικό στην Τουρκία και μαζί με αυτό μια σειρά από άλλα κρίσιμα ζητήματα, με κυρίαρχο -για μας τους Έλληνες- την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Οι πρώτες αποδείξεις για την κεμαλική-φασιστική οργάνωση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ»
Στις 2 Μαρτίου του έτους 2001, μια ομάδα του Τμήματος Λαθρεμπορίου και Οργανωμένου Εγκλήματος της Διεύθυνσης Ασφάλειας Κωνσταντινούπολης, με επικεφαλής τον αστυνομικό διευθυντή Αντίλ Σερντάρ Σατσάν (Adil Serdar SaçanΤσατσάν), μετά από καταγγελία για εκβίαση, εισέβαλε στο διαμέρισμα που στεγαζόταν το γραφείο του δημοσιογράφου Τουντζάι Γκιουνέι (Tuncay Güney). Κατά τη διάρκεια του τυπικού ελέγχου στο γραφείο, οι άνδρες της ασφάλειας έπιασαν «λαβράκι». Ανακάλυψαν και κατάσχεσαν φακέλους με ντοκουμέντα από μια μυστική φασιστική-παρακρατική-παραστρατιωτική οργάνωση, την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», για την οποία, μέχρι τότε, όλοι μιλούσαν, αλλά κανείς δεν είχε στοιχεία, για τους σκοπούς, τη δομή, την επάνδρωση και τη σχέση της με το τουρκικό κράτος και τις δομές εξουσίας γενικότερα.Σύμφωνα με τα στοιχεία που βρέθηκαν στο γραφείο του Γκιουνέι, η οργάνωση είχε σχέσεις με το στρατό και συγκεκριμένα με την στρατοχωροφυλακή, που -εκ του νόμου- έχει εκτεταμένο δίκτυο μονάδων, σταθμών και φυλακίων σε όλη την τουρκική επικράτεια. Η πάλη ανάμεσα στο στρατό, τη ΜΙΤ και την αστυνομία για τον έλεγχο τέτοιων μηχανισμών που, σημειωτέον, ελέγχουν-διαχειρίζονται και τεράστια κεφάλαια προερχόμενα από την ελεγχόμενη και προστατευόμενη από τις αρχές παράνομη δράση ομάδων και συμμοριών, είναι διαχρονική και γνωστή σε όσους παρατηρούν εκ του σύνεγγυς την ιστορική εξέλιξη της σύγχρονης Τουρκίας. Ο αστυνομικός διευθυντής Σατσάν, εκπροσωπώντας τα συντεχνιακά συμφέροντα της αστυνομίας, άρπαξε την ευκαιρία από τα μαλλιά, για να στριμώξει και να ξεσκεπάσει τους μηχανισμούς της στρατοχωροφυλακής. Έβαλε τον συλληφθέντα Γκιουνέι να καταθέσει επί τρίωρο ό,τι γνώριζε για την ιστορία της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Ο Γκιουνέι, για να εξασφαλίσει τα ευεργετήματα του μάρτυρα που παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τέτοιου είδους υποθέσεις, …τα είπε όλα. Σε εκείνη την τρίωρη κατάθεση ο συλληφθείς δημοσιογράφος έδωσε διευθύνσεις και ονόματα για άτομα που επάνδρωναν τα διάφορα τμήματα της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» και για τους προστάτες τους στις τάξεις των ανωτάτων αξιωματικών, εν ενεργεία ή αποστράτων. Ο αστυνομικός διευθυντής Τσατσάν, κράτησε μια κόπια από τα ντοκουμέντα και από την βιντεοκασέτα της κατάθεσης του Γκιουνέι και παρέπεμψε την υπόθεση αρμοδίως. Φυσικά, η τότε κυβέρνηση του Μπουλέντ Ετζεβίτ (Bülent Ecevit), «προϊόν και αποτέλεσμα» η ίδια της δράσης της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», αφού βρισκόταν στην εξουσία μετά από το μεταμοντέρνο πραξικόπημα που έκαναν οι Τούρκοι στρατηγοί, στις 28 Φεβρουαρίου 1997, που οδήγησε στην ανατροπή του Νετζμετίν Ερμπακάν (Necmetin Erbakan), κουκούλωσε το θέμα, όπως κουκούλωσε το περίφημο «Σκάνδαλο ΣΟΥΣΟΥΡΛΟΥΚ» η κυβέρνηση Ερμπακάν-Τσιλέρ, το 1996, κάτω από την αφόρητη πίεση της Τσιλέρ, το κόμμα της οποίας (Κόμμα του Ορθού Δρόμου), ήταν βαθειά χωμένο στο βαθύ κράτος και την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Πάντως από τα ντοκουμέντα που βρέθηκαν στο γραφείο του Γκιουνέι, προέκυπτε ότι το βαθύ κράτος προχωρούσε στην αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό των δομών και των μηχανισμών ελέγχου και χειραγώγησης του συστήματος εξουσίας στην Τουρκία, κάτω από το βάρος των αλλαγών που είχαν προκύψει στη διεθνή πολιτική σκηνή, στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, όπου το πολιτικό ισλάμ και το Κουρδικό Ζήτημα απειλούσαν τις δομές του κεμαλικού και του βαθέως κράτους και την ενότητα του τουρκικού έθνους και κράτους. Ένας άλλος παράγοντας που επέβαλε τον «εκσυγχρονισμό» του βαθέως κράτους ήταν και οι εξελίξεις στον τομέα της τεχνολογίας, που άνοιγαν νέους και επικίνδυνους -κατά την άποψη των ηγετικών στελεχών του βαθέως κράτους- δρόμους στην ενημέρωση της τουρκικής κοινής γνώμης.
Το πρώτο πραξικόπημα της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ»
Ενώ η κυβέρνηση και το κράτος δεν προχώρησαν σε βαθύτερες έρευνες, που θα οδηγούσαν ίσως στην αποκάλυψη της μυστικής οργάνωσης και στην άσκηση διώξεων, η οργάνωση προβαίνει στην πρώτη απόπειρα κεκαλυμμένου πραξικοπήματος, όταν, το Φθινόπωρο του 2001, μεθόδευσε την αντικατάσταση του ασθενούντος τότε πρωθυπουργού Μπουλέντ Ετζεβίτ από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Χουσαμετίν Οζκάν (Hüsamettin Özkan). Με βάση το σκεπτικό της οργάνωσης, ο Ετζεβίτ ήταν ασθενής και αδυνατούσε να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας, εν όψει μάλιστα κρίσιμων εξελίξεων που κυοφορούνταν στο Βόρειο Ιράκ (Νότιο Κουρδιστάν), όπου οι ΗΠΑ προετοίμαζαν ένα κουρδικό κράτος, που θεωρούνταν νάρκη στην ενότητα όχι μόνον του Ιράκ, αλλά και της ίδιας της Τουρκίας. Η άρνηση του Ετζεβίτ να παραδώσει την πρωθυπουργική καρέκλα, οδήγησε σε μια μίνι πολιτική αποσταθεροποίηση με την αποχώρηση του Οζκάν από την κυβέρνηση και το κόμμα. Σημειώνεται ότι ο Οζκάν φεύγοντας «πήρε» μαζί του και 90 βουλευτές του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (DSP) του Ετζεβίτ, πιθανότατα άτομα που διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς με το βαθύ κράτος.Στη συνέχεια η οργάνωση προσπαθεί, ανεπιτυχώς, να αποτρέψει την τοποθέτηση του μετριοπαθούς στρατηγού Οζκιόκ στη θέση του σκληρού κεμαλιστή και φερόμενου ως ηγετικού στελέχους της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» αρχηγού ΓΕΕΘΑ Χουσεΐν Κιβρίκογλου (Kıvrıkoğlu), ο οποίος αποχωρούσε λόγω ορίου ηλικίας. Ο Κιβρίκογλου, πριν αποχωρήσει από τη θέση του, ανέτρεψε τον προγραμματισμό, που τηρείται με ευλάβεια στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και για να εξασφαλίσει την άμεση πρόσβαση της οργάνωσης στη διαχείριση της εξουσίας, τοποθέτησε σε κρίσιμες και ανώτατες θέσεις δυο σκληροπυρηνικά μέλη της οργάνωσης: τον στρατηγό Αϊτάτς Γιαλμάν (Aytaç Yalman) στη θέση του αρχηγού του στρατού ξηράς και το στρατηγό Σενέρ Έρουιγκουρ (Şener Eruygur) στη θέση του αρχηγού της στρατοχωροφυλακής, η οποία σημειωτέον διαθέτει μια πολυμελή και αρκετά αποτελεσματική υπηρεσίας πληροφοριών εσωτερικού. Ο πρωθυπουργός Ετζεβίτ και ο πρόεδρος της δημοκρατίας Σεζέρ αρνούνται μέχρι τελευταίας στιγμής, αλλά τελικά, κάτω από πιέσεις, υποχρεούνται να υπογράψουν το διάταγμα της τοποθέτησης των στελεχών της οργάνωσης «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στις κρίσιμες αυτές θέσεις. Τα δυο αυτά άτομα θα παίξουν καθοριστικό ρόλο τα επόμενα χρόνια. Το δεύτερο πραξικόπημα και το βαθύ ρήγμα στις αμερικανοτουρκικές σχέσειςΜετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2002 έχουμε την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού στην Τουρκία, με το Κόμμα Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης (ΑΚΡ) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan) να παίρνει το 34% των ψήφων και να σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση πρώτα υπό τον Αμπντουλλάχ Γκιούλ (Abdullah Gül) και στη συνέχεια υπό τον ίδιο τον Ερντογάν. Η νεοφώτιστη κυβέρνηση του Κόμματος Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης, το Χειμώνα του 2003 καλείται να διαχειριστεί τον επερχόμενο πόλεμο στο Ιράκ, για τη διεξαγωγή του οποίου οι ΗΠΑ ζητούν πολύ συγκεκριμένες διευκολύνσεις από την Τουρκία: μια σειρά από αεροπορικές βάσεις και λιμάνια και έναν διάδρομο ξηράς, για τη διακίνηση μονάδων, οπλικών συστημάτων και εφοδίων από τα λιμάνια της Μερσίνας και της Αλεξανδρέττας στο Βόρειο Ιράκ (Νότιο Κουρδιστάν), όπου ήταν σχεδιασμένο να ανοίξει το λεγόμενο «Βόρειο Μέτωπο» για την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν. Οι ΗΠΑ, που θεωρούσαν δεδομένη την αποδοχή των αιτημάτων τους από την Τουρκία, είχαν μεταφέρει ήδη τα στρατεύματα του «Βορείου Μετώπου» με πλοία, τα οποία είχαν αγκυροβολήσει από τον Ιανουάριο στα ανοικτά της Κύπρου και της Μερσίνας. Η τουρκική κυβέρνηση, που φέρεται να είχε δώσει πολιτικές διαβεβαιώσεις για την αποδοχή των αμερικανικών αιτημάτων, αντιμετώπισε την ψυχρότητα και την αντίθεση των εθνικιστών-κεμαλιστών και των στρατηγών, του βαθέως κράτους δηλαδή, στην ικανοποίηση των αιτημάτων αυτών. Μετά από διεργασίες που κράτησαν 60 ολόκληρες ημέρες και με τα αμερικανικά στρατεύματα να βρίσκονται ήδη μέσα στα αγκυροβολημένα μεταξύ Μερσίνας και Κύπρου πλοία, η τουρκική κυβέρνηση ετοίμασε ένα νομοσχέδιο με το οποίο ικανοποιούνταν τα αιτήματα των ΗΠΑ, και το οποίο έφερε προς ψήφιση στην τουρκική εθνοσυνέλευση, στις 3 Μαρτίου 2003. Για την περίπτωση που η κυβέρνηση και ο πολιτικός κόσμος στο σύνολό του δεν είχαν λάβει το μήνυμα του βαθέως κράτους, ο αρχηγός του στρατού ξηράς Αϊτάτς Γιαλμάν (Aytaç Yalman) -τοποτηρητής της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στις ένοπλες δυνάμεις- την προηγούμενη ημέρα έκανε δηλώσεις στον κεντρικό δημοσιογράφο-σχολιαστή της Μιλλιέτ Φικρέτ Μπιλά (Fikret Bila), λέγοντας ότι τουρκικές οι ένοπλες δυνάμεις θεωρούν ότι το νομοσχέδιο δεν έπρεπε να εγκριθεί από την τουρκική εθνοσυνέλευση. Ο δημοσιογράφος δημοσίευσε τη «γραμμή» του βαθέως κράτους στην εφημερίδα, φωτογραφίζοντας τον Γιαλμάν, χωρίς όμως να γράψει ανοικτά το όνομά του. Και φυσικά την επομένη ημέρα το νομοσχέδιο απορρίφθηκε, προκαλώντας σοκ και ένα βαθύ ρήγμα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Η ανάμειξη της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στο Κυπριακό και στο Σχέδιο Αννάν
Η άμεση εμπλοκή και ανάμειξη της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στην άσκηση της κυβερνητικής εξουσίας και του κυβερνητικού έργου δεν σταματάει εδώ. Το ίδιο διάστημα (Άνοιξη 2003) ήταν σε εξέλιξη οι διαδικασίες για τη σύνταξη και την αποδοχή του Σχεδίου Αννάν ως βάσης διαπραγμάτευσης για την «επίλυση» του Κυπριακού. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Αμπντουλλάχ Γκιούλ έδωσε εντολή στον τότε πρόεδρο του ψευδοκράτους, Ραούφ Ντενκτάς (Rauf Denktaş), να αποδεχτεί το ως άνω σχέδιο ως βάση διαπραγμάτευσης. Παρά την εντολή του Τούρκου πρωθυπουργού, ο Ντενκτάς, κατερχόμενος από το αεροπλάνο στο αεροδρόμιο της Χάγης, όπου είχε μεταβεί για συνομιλίες, δήλωνε: «Ήλθα για να πω όχι στο σχέδιο Αννάν». Ήταν φανερό ότι είχε λάβει εντολή από το βαθύ κράτος για την στάση του αυτή, όπως επίσης ήταν φανερό το ότι η εκλεγμένη κυβέρνηση δεν μπορούσε να υλοποιήσει την πολιτική της και τελικά «περνούσε» η πολιτική του βαθέως κράτους.Τις αρχές του 2004 ο Ερντογάν, πιεζόμενος από τα πράγματα, προσπάθησε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, σε σχέση με την επίλυση του Κυπριακού. Τον Ιανουάριο του 2004 συναντήθηκε στο Νταβός με τον Γ.Γ. του ΟΗΕ Κόφι Αννάν και του ανακοίνωσε ότι η Τουρκία δέχεται την επιδιαιτησία του για την εξεύρεση λύσης, φέρνοντας έτσι το Σχέδιο Αννάν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Κόφι Αννάν κάλεσε τα δυο μέρη στη Νέα Υόρκη για διαπραγματεύσεις. Ο Ντενκτάς δέχτηκε πιέσεις από την κυβέρνηση και υποχρεώθηκε να συμπεριλάβει στην αποστολή τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ (Mehmet Ali Talat), που είχε κερδίσει τις εκλογές. Ο Ραούφ Ντενκτάς, σύμφωνα με τις διαβεβαιώσεις που είχε λάβει από την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», περίμενε τη δημοσιοποίηση ανακοίνωσης του τουρκικού ΓΕΕΘΑ για το Κυπριακό, με βάση την οποία θα καθόριζε τη στάση του στις διαπραγματεύσεις. Η ανακοίνωση δεν έβγαινε και -κυριολεκτικά στο παρά πέντε- ο Ντενκτάς αναγκάστηκε να επικοινωνήσει με τον μετριοπαθή αρχηγό ΓΕΕΘΑ Χιλμί Όζκιόκ. Ο Οζκιόκ δεν δέχτηκε να βγάλει την ανακοίνωση και είπε στον Ντενκτάς: «Εγώ κινούμαι στα όρια που ορίζει το Σύνταγμα». Την ίδια στιγμή που ο Οζκιόκ έλεγε «όχι», ο αρχηγός του στρατού ξηράς Γιαλμάν και ο αρχηγός της στρατοχωροφυλάκης Ερουιγκούρ έκαναν μυστικές επαφές στην Άγκυρα με επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες ΜΜΕ, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν στήριξη για την διενέργεια πραξικοπήματος τύπου 28ης Φεβρουαρίου. Το βαθύ κράτος θεωρούσε καταστροφικό για τους σχεδιασμούς και τα συμφέροντα της Άγκυρας και του τουρκισμού το Σχέδιο Αννάν, αφού θα έχανε η Τουρκία το στρατηγικό έλεγχο πάνω στο νησί, έλεγχος που εξασφαλίζεται με την ύπαρξη των δυνάμεων κατοχής. Για να αποτραπεί δε τέτοια εξέλιξη, υπήρχε έτοιμο ένα σχέδιο: το «Σχέδιο Σαρίκουζ», το οποίο δεν ήταν τίποτε άλλο από την σχεδιαζόμενη ανατροπή της κυβέρνησης Ερντογάν, σε περίπτωση που ψηφίζονταν από τα δυο μέρη στην Κύπρο το Σχέδιο Αννάν. Τελικά το Σχέδιο Αννάν δεν πέρασε και το «Σχέδιο Σαρίκουζ» έμεινε στα συρτάρια ή μάλλον στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές στων εμπνευστών του. Από έναν τέτοιον, από τον υπολογιστή του τότε αρχηγού του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, Οζντέν Ορνέκ (Özden Örnek), κάποιος υπέκλεψε και διέρρευσε το σχέδιο του πραξικοπήματος, το οποίο δημοσίευσε το περιοδικό ΝΟΚΤΑ, στο φύλλο της 29ης Μαρτίου του 2007. Φυσικά, το συγκεκριμένο φύλλο του περιοδικού ήταν και το τελευταίο. 
Η «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» αντιτίθεται στην Ευρωπαϊκή Προοπτική της Τουρκίας
Ο Ερντογάν, εκτός από την επίλυση του Κυπριακού, ήταν αποφασισμένος να προχωρήσει και το ζήτημα της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το βαθύ κράτος θεωρούσε από την πλευρά του ότι η ευρωπαϊκή προοπτική είναι ασύμβατη με την κεμαλική Τουρκία, ενώ ήταν προφανές ότι σε μια ευρωπαϊκή Τουρκία δεν είχαν θέση μηχανισμοί ούτε φασιστικές οργανώσεις τύπου «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Έτσι το βαθύ κράτος οργάνωσε την άμυνά του μπροστά σε αυτό το ενδεχόμενο. Παρά τις αντιδράσεις του βαθέως κράτους, η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης προσπαθούσε να χαράξει το δρόμο προς τον εκδημοκρατισμό της χώρας του, όπως άλλωστε επιβάλλεται από τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης και από τις άλλες υποχρεώσεις που απορρέουν από την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Εν τω μεταξύ, το κόμμα και ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αυξάνουν την επιρροή τους στη λαϊκή βάση της Τουρκίας και μέσα από τη διαχείριση της κυβερνητικής εξουσίας ενισχύουν τη θέση τους στη διαπάλη τους με το βαθύ κράτος. Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις το βαθύ κράτος δεν κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Ανώτατοι αξιωματικοί, δικαστές, καθηγητές πανεπιστημίου, πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες, διάφορες ομάδες και συμμορίες προσπαθούν να αντιπαρατεθούν ο καθένας στον τομέα του τη νόμιμη κυβέρνηση και να ακυρώσουν στην πράξη τις όποιες μεταρρυθμίσεις.
Η εγκληματική δράση της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ»
Ως αποτέλεσμα της δράσης των μηχανισμών, το διάστημα αυτό, εξαπλώνεται στην Τουρκία ένα κύμα εθνικιστικής υστερίας, που υποστηρίζεται από ένα δίκτυο εθνικιστικών-πατριωτικών οργανώσεων και προπαγανδίζεται από εφημερίδες, περιοδικά, τηλεοπτικά κανάλια, ιστοσελίδες κλπ. Εκδίδονται βιβλία τα οποία στηρίζονται σε πληροφορίες και σενάρια που επεξεργάζονται οι υπηρεσίες του κράτους, τα οποία, εκτός των άλλων, καταγγέλλουν των πρωθυπουργό Ερντογάν και το κόμμα του ως όργανο της Νέας Τάξης Πραγμάτων και του διεθνούς σιωνισμού. Ομάδες νομικών και δικηγόρων που είναι διασυνδεδεμένοι με αυτό το εκτεταμένο δίκτυο πολυποίκιλης δράσης στην τουρκική κοινωνία, με βάση το περίφημο άρθρο 301, καταγγέλλουν και μηνύουν όποιον ενοχλεί το βαθύ κράτος και τον τουρκισμό. Στις προανακριτικές διαδικασίες και στις δίκες που γίνονται, ομάδες εθνικιστών τρομοκρατούν και διαπομπεύουν τους κατηγορουμένους, τους συγγενείς και τους δικηγόρους που τολμούν να τους υπερασπίζονται. Ανάμεσα σε εκείνους που στοχοποιούνται είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο βραβευμένος με Νόμπελ λογοτεχνίας Ορχάν Παμούκ και ο Αρμένιος δημοσιογράφος Χραντ Ντινκ. Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, λαμβάνουν χώρα μια σειρά από βίαιες και εγκληματικές ενέργειες, μερικές από τις οποίες είναι οι εξής: Στις 5 Φεβρουαρίου 2006, νεαρός εθνικιστής σκότωσε τον καθολικό ιερέα της Τραπεζούντας, πατέρα Σαντόρο, ο οποίος, σύμφωνα με το έγγραφο που έστειλε η αστυνομική διεύθυνση Τραπεζούντας στον εισαγγελέα του Ερζουρούμ, ζητώντας την παρακολούθηση των τηλεφώνων του, «ανέπτυσσε δράση υπέρ των σχεδίων της Ελλάδας για την αναβίωση της ποντιακής ιδέας στην περιοχή». Ένα χρόνο μετά, στις 19 Ιανουαρίου 2007, νεαρός εθνικιστής από την Τραπεζούντα δολοφονούσε στην Κωνσταντινούπολη τον στοχοποιηθέντα από τους μηχανισμούς του βαθέως κράτους Αρμένιο δημοσιογράφο Χραντ Ντινκ, εκδότη της εφημερίδας Άγκος. Τρεις μήνες μετά, στις 18 Απριλίου 2007, πέντε ισλαμιστές-εθνικιστές κατακρεούργησαν τρεις χριστιανούς στην πόλη Μαλάτεια της Τουρκίας, ενώ τους προηγούμενους μήνες είδαν το φως της δημοσιότητας εκατοντάδες άρθρα για την «επικίνδυνη δράση των ιεραποστολών στην Τουρκία, οι οποίες με τη δράση τους απεργάζονται την ενότητα του έθνους και κράτους». Σημειώνεται ότι πάνω στους δράστες βρέθηκαν περίπου εκατό (100) κάρτες sim, από την εξέταση των οποίων διαπιστώθηκε ότι οι δράστες είχαν εκατοντάδες τηλεφωνικές επαφές με στελέχη της Διοίκησης Ειδικών Δυνάμεων που υπηρετούσαν στην 2η και την 1η Στρατιά, στη Μαλάτεια και την Κωνσταντινούπολη αντίστοιχα. Εν τω μεταξύ, το διάστημα που γίνονται τα παραπάνω, εκατοντάδες βόμβες εκρήγνυνται σε διάφορες πόλεις του τουρκικού Κουρδιστάν, για να δικαιολογούν κάθε φορά την επέμβαση και τη δράση του τουρκικού στρατού και της στρατοχωροφυλακής στο κουρδικό κίνημα.
Η επέμβαση της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στην εκλογή προέδρου της δημοκρατίας
Ενώ το βαθύ κράτος, δια της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», σπέρνει το θάνατο και κατατρομοκρατεί τους εχθρούς του τουρκισμού, συνεχίζεται η πάλη ανάμεσα στις κεμαλικές-φασιστικές δυνάμεις και την κυβέρνηση. Ο πάλη εντείνεται με τη λήξη της θητείας του προέδρου Σεζέρ (Μάιος 2007), ενώ προβάλλει το ενδεχόμενο να καθίσει στη θέση του προέδρου της δημοκρατίας ο ίδιος ο Ερντογάν. Δεκάδες μαζικές οργανώσεις, οι οποίες εκ των υστέρων αποδείχτηκε ότι είτε είχαν οργανική σχέση είτε υποκινούνταν από το βαθύ κράτος και την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», διοργάνωσαν συλλαλητήρια, διαδηλώνοντας την αντίθεσή τους στην εκλογή ισλαμιστή προέδρου της δημοκρατίας. Συντονιστής στις συγκεντρώσεις αυτές ήταν ο απόστρατος στρατηγός Σενέρ Ερουιγκούρ, πρόεδρος των Συλλόγων Κεμαλιστικής Σκέψης σε παντουρκικό επίπεδο. Ποτέ δεν έγινε γνωστό πού βρέθηκαν τα κεφάλαια για τις τεράστιες εκείνες συγκεντρώσεις. Στις 14 Απριλίου 2007, νέος αρχηγός ΓΕΕΘΑ, ο σκληροπυρηνικός κεμαλιστής και μέλος της οργάνωσης «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», Γιασάρ Μπουγιούκανιτ (Yaşar Büyükanıt), έκανε ανοικτή παρέμβαση, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι: «ο νέος πρόεδρος δεν θα πρέπει να είναι μόνο λόγοις, αλλά έργοις πιστός στο κοσμικό καθεστώς». Ο Ερντογάν, δεχόμενος εισηγήσεις συνεργατών του, τελικά δεν θέτει ο ίδιος υποψηφιότητα και στις 24 Απριλίου 2007 ανακοινώνει την υποψηφιότητα του μέχρι τότε υπουργού εξωτερικών Αμπντουλλάχ Γκιούλ. Ήδη φαίνεται ότι η Τουρκία θα αποκτήσει τον πρώτο ισλαμιστή πρόεδρο. Μπροστά σε αυτή την προοπτική το βαθύ κράτος ανασυντάσσεται και θέτει στην πρώτη γραμμή του «αγώνα» το ΓΕΕΘΑ. Το βράδυ της 27ης Απριλίου 2007, και ενώ όλα δείχνουν ότι ο Ερντογάν θα ανακοινώσει την υποψηφιότητά του για τη θέση του προέδρου της δημοκρατίας, στην επίσημη ιστοσελίδα του τουρκικού ΓΕΕΘΑ αναρτάται μια ανακοίνωση που ανατρέπει τα δεδομένα. Στην ουσία ο στρατός και το ΓΕΕΘΑ, ως θεσμός, προειδοποιούν ανοιχτά ότι: «…ο νέος πρόεδρος δεν θα πρέπει να είναι μόνο λόγοις, αλλά έργοις πιστός στο κοσμικό καθεστώς… οι συζητήσεις που γίνονται τις τελευταίες για το θέμα της εκλογής του προέδρου της δημοκρατίας έχουν θέσει υπό διαπραγμάτευση τον ίδιο τον κοσμικό χαρακτήρα του τουρκικού κράτους. Η κατάσταση αυτή παρακολουθείται με ανησυχία από τις Τ.Ε.Δ. Δεν θα πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι σε αυτές τις συζητήσεις και τις διαπραγματεύσεις οι Τ.Ε.Δ. δηλώνουν ενεργό παρόν, ξεκαθαρίζοντας ότι θα υπεραμυνθούν του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους. Επί πλέον οι Τ.Ε.Δ. δηλώνουν ότι είναι κατηγορηματικά αντίθετες με αρνητικές κρίσεις και σχόλια που γίνονται με αφορμή αυτές τις συζητήσεις και ότι αν χρειαστεί θα δέιξουν την αντίδρασή τους ενεργά και με ξεκάθαρο τρόπο. Κανείς να μην έχει την παραμικρή αμφιβολία γι’ αυτό...» 
Η Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων και η σχεδιαζόμενη απόπειρα δολοφονίας του Ερντογάν
Στις 18 Μαΐου 2007 ένα πρωτοφανές γεγονός έρχεται να συνταράξει την κοινή γνώμη στην Τουρκία. Μετά από τηλεφωνική καταγγελία για ύπαρξη μιας ομάδας που σχεδιάζει τη δολοφονία του πρωθυπουργού Ερντογάν και του συμβούλου του Τζουνεΐτ Ζάπσου (Cüneyd Zapsu), η αστυνομία εισβάλλει σε ένα διαμέρισμα στη συνοικία Έργιαμαν (Eryaman) της Άγκυρας και συλλαμβάνει το λοχαγό Μουράτ Ερέν (Murat Eren), της Διοίκησης Ειδικών Δυνάμεων (Özel Kuvvetler Komutanlığı), τον υπολοχαγό Γιακούπ Γιαϊλά (Yakup Yayla) και τους μονίμους υπαξιωματικούς Ερκούτ Τάς (Erkut Taş) και Γιασίν Γιαμάν (Yasin Yaman), εξειδικευμένοι στην κατασκευή βομβών. Μαζί με τους στρατιωτικούς συνελήφθησαν και επτά πολίτες, ενώ στο διαμέρισμα βρέθηκε μεγάλος αριθμός πυρομαχικών του στρατού, ΤΝΤ, ρολόγια που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή βομβών, στρατιωτικά έγγραφα με σχέδια για τον έλεγχο όλων των συνοικιών της πόλης σε περίπτωση πραξικοπήματος, καθώς και ανάλογα έγγραφα που βρέθηκαν στο γραφείο του Γκιουνέι, το 2001. Το τουρκικό γενικό επιτελείο απαγόρευσε την έρευνα της υπόθεσης από τακτικό ανακριτή και την υπόθεση ανέλαβε η στρατιωτική δικαιοσύνη, η οποία φυσικά υποβάθμισε την υπόθεση σε ένα θέμα παράβασης καθήκοντος σε σχέση με τα πυρομαχικά που βρέθηκαν στο διαμέρισμα και μόνον.
Σε ένα ταβάνι κρίνεται η πολιτική πορεία της Τουρκίας
Εν τω μεταξύ, και ενώ η αντιπαράθεση μεταξύ της κυβέρνησης Ερντογάν και του βαθέως κράτους συνεχίζεται κυρίως στο παρασκήνιο, στις 12 Ιουνίου 2007 συμβαίνει ένα γεγονός, που έμελλε να σημαδέψει τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Τουρκίας. Οι ενοικιαστές ενός αυθαιρέτου σπιτιού, στη συνοικία Ουμράνιγιε 12 (Ümraniye) της Κωνσταντινούπολης, βρήκαν τυχαία στο ταβάνι του σπιτιού που διέμεναν ένα κιβώτιο στο οποίο υπήρχαν 27 χειροβομβίδες και φάκελοι με διάφορα έγγραφα. Ανέφεραν το γεγονός στην αστυνομία, η οποία με έκπληξη διαπίστωσε ότι οι χειροβομβίδες ήταν ίδιες με αυτές που χρησιμοποιεί ο τουρκικός στρατός, ενώ τα έγγραφα που υπήρχαν στους φακέλους παρέπεμπαν στην μυστική-φασιστική οργάνωση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Προχωρώντας ακόμη περισσότερο τις έρευνες η αστυνομία βρέθηκε μπροστά σε μια ένοπλη επιχειρησιακή ομάδα της μυστικής οργάνωσης, η οποία ήταν υπεύθυνη για την ένοπλη επίθεση εναντίον των μελών του Αρείου Πάγου στην Άγκυρα (17 Μαΐου 2006), στην οποία ο δικηγόρος Αρπασλάν Ασλάν (Alparslan Arslan), υποκινούμενος από την οργάνωση, σκότωσε έναν και τραυμάτισε τέσσερις αρεοπαγίτες. Ο Ασλάν δήλωσε δημόσια ότι προέβη στη συγκεκριμένη πράξη ωθούμενος από τα ισλαμικά του αισθήματα, θεωρώντας ότι ο Άρειος Πάγος είναι ένα από τα κέντρα του κεμαλισμού, που καταπιέζουν τους ισλαμιστές στην Τουρκία. Στην κηδεία του αρεοπαγίτη συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι και η τελετή μετατράπηκε σε αντικυβερνητική διαδήλωση. Ο Ερντογάν γιουχαΐστηκε, ο υπουργός δικαιοσύνης προπηλακίστηκε, ενώ ο Μπουγιουκανίτ και οι άλλοι στρατηγοί καταχειροκροτήθηκαν. Μια προβοκάτσια που πρέπει να διδάσκεται στις σχολές διπλωματίασκαι πολιτικών επιστημών. Η πράξη αυτή, μαζί με άλλες που θα ακολουθούσαν, προετοίμαζε το σκηνικό για τη δυναμική επέμβαση των δυνάμεων του βαθέως κράτους και του ίδιου του στρατού εναντίον του «ισλαμικού κινδύνου», που εκφραζόταν από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και από την κυβέρνηση Ερντογάν. Από την έρευνα της αστυνομίας προέκυψε επίσης ότι οι δυο βομβιστικές επιθέσεις που έγιναν εναντίον των γραφείων της εφημερίδας Τζουμχουριέτ (προπύργιο του κεμαλισμού), στην Κωνσταντινούπολη, επιθέσεις που αποδόθηκαν σε ισλαμιστές, έγιναν με χειροβομβίδες που είχαν τον ίδιο αριθμό μερίδας με τις χειροβομβίδες που βρέθηκαν στο κιβώτιο, στο ταβάνι του αυθαίρετου σπιτιού στο Ουμράνιγιε. Οι βομβιστικές επιθέσεις εναντίον της Τζουμχουριέτ έγιναν για να συμπληρωθεί το σκηνικό του «ισλαμικού κινδύνου». Μετά από την εξέταση των στοιχείων, η αστυνομία προχώρησε σε συλλήψεις 14 ατόμων, στην πλειοψηφία τους απόστρατοι αξιωματικοί, οι οποίοι παραπέμφθηκαν να δικαστούν με την κατηγορία της σύστασης τρομοκρατικής οργάνωσης.
Οι εκλογές του Νοεμβρίου 2007
Ενώ η έρευνα για την υπόθεση αυτή προχωρούσε με βραδείς ρυθμούς, αφού οι διωκτικές και δικαστικές αρχές βρήκαν μπροστά τους τις υπηρεσίες του κράτους, δηλαδή τον ίδιο το στρατό και την περιβόητη Διεύθυνση Ανορθοδόξου Πολέμου (Özel Harp Dairesi), τη μετονομασθείσα σε Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων (Özel Kuvvetler Komutanlığı), στις εκλογές του Νοεμβρίου του 2007 το κόμμα του Ερντογάν κατήγαγε λαμπρή νίκη, λαμβάνοντας το 47% των ψήφων, ποσοστό εξαιρετικά υψηλό για τα δεδομένα της Τουρκίας. Με τη συγκεκριμένη νίκη η κυβέρνηση Ερντογάν ένοιωσε ότι ισχυροποιεί τη θέση της απέναντι στο βαθύ κράτος και προχώρησε σε αθόρυβη -αλλά στενή- παρακολούθηση των ηγετικών στελεχών της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» και των επικεφαλής των διαφόρων ομάδων παράνομης, αλλά και νόμιμης δράσης. Τα στοιχεία που συλλέγονται, κυρίως από τηλεφωνικές παρακολουθήσεις και από παρακολουθήσεις ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και από παγιδεύσεις χώρων όπου συσκέπτονταν τα ανώτερα στελέχη ενός επιχειρησιακού σκέλους της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», οδηγούν στην επιχείρηση μαζικής σύλληψης 33 μελών της οργάνωσης. Στη συνέχεια ο εισαγγελέας Κωνσταντινούπολης, με βάση τα στοιχεία που βρέθηκαν στα σπίτια των συλληφθέντων και τα στοιχεία που προκύπτουν από την εξέτασή τους, διατάσσει τη σύλληψη δεκάδων άλλων ατόμων και αποφασίζει τελικά την προφυλάκιση 44 εξ αυτών. Να σημειωθεί ότι ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι ο υποστράτηγος ε.α. Βελί Κιουτσούκ (Veli Küçük), με πολυσχιδή δράση σε διάφορους τομείς και σοβαρό ρόλο στην «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Όταν στις 4:00 το πρωί της 18ης Ιανουαρίου 2008 η αστυνομία, συνοδεία εισαγγελέα, κτύπησε την πόρτα και τού ανακοίνωσε το ένταλμα σύλληψής του, ο Κιουτσούκ ζήτησε την άδεια να βγάλει τις πυτζάμες του και να ντυθεί. Ο εισαγγελέας του έδωσε την άδεια. Ο Κιουτσούκ πήγε στο δωμάτιό του και έκανε από το κινητό του -που υποκλέπτονταν από την αστυνομία- οκτώ τηλέφωνα. Ανάμεσα σε αυτούς που κάλεσε ήταν εν ενεργεία ανώτατοι αξιωματικοί, ένας-δύο ανώτατοι απόστρατοι και ένας εν ενεργεία ανώτατος δικαστικός. Από όλους ζήτησε βοήθεια, προσπαθώντας να αποτρέψει τη σύλληψή του, χωρίς να το καταφέρει. Οδηγήθηκε στο τμήμα και αργότερα στις φυλακές, όπου παραμένει μέχρι σήμερα. Στο γραφείο του και τον υπολογιστή του η αστυνομία βρήκε ένα ολόκληρο επιτελείο. Αρχειοθετημένα άκρως απόρρητα έγραφα των αρχών ασφαλείας και των μυστικών υπηρεσιών, φακέλους με πληροφορίες για διάφορα άτομα, ανάμεσα στα οποία και Οικουμενικός Πατριάρχης, στοιχεία για διάφορες ένοπλες επιχειρήσεις της οργάνωσης και, φυσικά, τα ίδια έγγραφα που βρέθηκαν το 2001 στο γραφείο του δημοσιογράφου Γκιουνέι, για την αναδιάρθρωση της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» και των άλλων μηχανισμών του βαθέως κράτους. Η εντύπωση που δόθηκε στις διωκτικές αρχές είναι ότι ο Κιουτσούκ ήταν άτυπος αποδέκτης επίσημων έγγραφων του στρατού και διαφόρων άλλων υπηρεσιών του τουρκικού κράτους. Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι επίσης η Σεβγκί Ερενερόλ (Sevgi Erenerol), εκπρόσωπος τύπου του τουρκορθόδοξου πατριαρχείου. Να σημειωθεί ότι η Ερενερόλ και η οργάνωση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη στοχοποίηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου καθώς και του ίδιου του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, τα γραφεία του τουρκορθόδοξου πατριαρχείου χρησιμοποιούνταν ως επιτελείο της επιχειρησιακής ομάδας της οργάνωσης, η οποία συσκέπτονταν εδώ μια φορά την εβδομάδα. Μερικές συνεδριάσεις έχει καταγράψει σε βίντεο η αστυνομία, που είχε παγιδέψει το χώρο. Ένας άλλος προφυλακισθείς είναι ο Μουαμέρ Καράμπουλουτ (Muammer Karabulut), πρόεδρος του Ιδρύματος Αγίου Νικολάου (Noel Baba Vakfı) και του Συμβουλίου Ειρήνης Άγιος Νικόλαος (Noel Baba Barış Konseyi), οργανώσεις που ίδρυσε το βαθύ κράτος για να ακυρώσει τις προσπάθειες που κάνει από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 το Οικουμενικό Πατριαρχείο για να αναδείξει το έργο, την προσωπικότητα του Αγίου Νικολάου, προσπάθειες που κορυφώνονται κάθε χρόνο στις 6 Δεκεμβρίου, στα πλαίσια εορταστικών δραστηριοτήτων που γίνονται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, στα Μύρα της Λυκίας. Υπάρχουν και άλλες ενδιαφέρουσες προσωπικότητες ανάμεσα στους συλληφθέντες, αυτό όμως είναι αντικείμενο συγγραφής ξεχωριστής μελέτης.
Το δικαστικό πραξικόπημα κατά του ΑΚΡ και του Ερντογάν
Ενώ λοιπόν ο εισαγγελέας Κωνσταντινούπολης Ζεκερία Όζ (Zekeriya Öz) συνέχιζε την ανακριτική διαδικασία, ορισμένοι από τους συλληφθέντες, θεωρώντας ότι η πανίσχυρη οργάνωση δεν είναι σε θέση πλέον να τους υποστηρίξει, άρχισαν να ομολογούν, γεγονός που έθεσε σε κίνδυνο και σημαντικά πρόσωπα του στρατού, της δικαιοσύνης, του ακαδημαϊκού κόσμου, της πολιτικής, της δημοσιογραφίας, του επιχειρηματικού κόσμου, των υπηρεσιών του κράτους κλπ. Δηλαδή, με άλλα λόγια, άρχισε να κινδυνεύει με αποκάλυψη και ξήλωμα ο κεντρικός κορμός και οι κεντρικοί μηχανισμοί του τουρκικού βαθέως κράτους. Το διάστημα αυτό, που οι μηχανισμοί του βαθέως κράτους ένοιωσαν να στενεύουν τα περιθώρια δράσης τους, και ενώ η ανακριτική διαδικασία για την υπόθεση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» βρίσκεται στο πιο κρίσιμο σημείο, έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία η είδηση της άσκηση δίωξης εναντίον του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, εναντίον του ιδίου του πρωθυπουργού Ερντογάν και 70 άλλων στελεχών του κόμματός του, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο πρόεδρος της δημοκρατίας Γκιούλ από τον αρχιεισαγγελέα του Συμβουλίου Επικρατείας, Γιαλτσίνκαγια (Yalçınkaya). Την ώρα δε που οι δυο διαδικασίες -η μια της εξουδετέρωσης του βαθέως κράτους από τη δικαιοσύνη, που υποστηρίζεται από την κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και η άλλη της εξουδετέρωσης της κυβέρνησης και του κόμματος ΑΚΡ από το βαθύ κράτος- κινούνται εν παραλλήλω, αναθάρρησαν οι μηχανισμοί του βαθέως κράτους και ...ξαναβρήκε τη μιλιά του ο αρχηγός του τουρκικού γενικού επιτελείου Γιασάρ Μπουγιούκανιτ (Yaşar Büyükanıt), φερόμενος ως ένας από τους επικεφαλής της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Ήδη έδωσε συνέντευξη στην τελευταία έκδοση του περιοδικού «Άμυνα και Αεροναυπηγική» (SAVUNMA VE HAVACILIK), επαναφέροντας μετά από αρκετό καιρό ζητήματα ισλαμικού και κουρδικού κίνδυνου και μια σειρά από άλλες αιτιάσεις που απηχούν τις απόψεις της φασιστικής οργάνωσης «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Να σημειωθεί ότι ο στρατηγός Μπουγιούκανιτ, από τις κεφαλές του βαθέως κράτους, όσο διαρκούσε ο υπόγειος πόλεμος μεταξύ του βαθέως κράτους και της κυβέρνησης Ερντογάν, βρήκε έναν απρόσμενο σύμμαχο, την Ελλάδα, η οποία του πρόσφερε νομιμοποίηση, καλώντας τον μάλιστα να επισκεφθεί επίσημα την Ελλάδα δυο φορές, τη μια ως αρχηγός του στρατού ξηράς και την άλλη ως αρχηγός του γενικού επιτελείου. Το θέμα ότι ελληνικό στρατιωτικό άγημα απέδωσε τιμές στον φυσικό ηγέτη των δυνάμεων κατοχής στην Κύπρο και των Τούρκων αεροπόρων που παραβιάζουν καθημερινά τον εθνικό εναέριο χώρο της Ελλάδος στο Αιγαίο, είναι μιας άλλης μορφής ζήτημα.
Επιμύθιον
Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν μόνιμο χαρακτηριστικό της τουρκικής πολιτικής πραγματικότητας και, τέλος πάντων, αποτελούν εσωτερικά θέματα της Τουρκίας, αν δεν υπήρχε η πολιτική «επένδυση» που έκαναν οι ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως η Ελλάδα στην υπόθεση ότι ο Ερντογάν θα επικρατήσει σε αυτή την ιδιότυπη μάχη εξουσίας και τελικά η Τουρκία θα εκδημοκρατιστεί και θα υποχρεωθεί να συμπεριφερθεί ως μία χώρα που σέβεται το διεθνές δίκαιο και θα προσαρμοστεί σε αυτά που επιβάλλουν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και η ευρωπαϊκή της προοπτική εν γένει. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το τέλος του «αγώνα» δημοκρατικών-φασιστικών δυνάμεων -γιατί περί αυτού πρόκειται- στην Τουρκία. Πάντως, για την Ελλάδα το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί οι μηχανισμοί του βαθέως κράτους είναι αυτοί που κινούν τα νήματα στα κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν τον Ελληνισμό στην Κύπρο, το Αιγαίο, τη Θράκη και το Πατριαρχείο, χωρίς να σημαίνει βέβαια ότι η ενδεχόμενη επικράτηση του Ερντογάν θα σημαίνει αυτόματα και εξάλειψη των κινδύνων και των απειλών στα εθνικά μας συμφέροντα. Ούτως ή άλλως πάντως, το θέμα αξίζει προσοχής.
Μερικοί από τους συλληφθέντες:
Βελί Κιουτσούκ (Veli Küçük): Υποστράτηγος ε.α., από τους ιδρυτές της περίφημης Υπηρεσίας Πληροφοριών της Στρατοχωροφυλακής (Jitem). Την περίοδο 1994-1996, που ήταν διοικητής του συντάγματος στρατοχωροφυλακής στο νομό Κοτζάελι (Νικομήδεια), στην περιοχή ευθύνης του έλαβαν χώρα εκατοντάδες εκτελέσεις Κούρδων επιχειρηματιών και διανοουμένων. Αργότερα, με το βαθμό του ταξιάρχου, τοποθετήθηκε διοικητής της Περιφερειακής Διοίκησης Στρατοχωροφυλακής Περιοχής Πόντου, με έδρα την Κερασούντα. Εκεί, από το 1996 μέχρι το 1998, χειρίστηκε προσωπικά το θέμα της τρομοκράτησης των ελληνόφωνων κατοίκων της περιοχής Τραπεζούντας, προσπαθώντας να ποινικοποιήσει οποιαδήποτε επαφή τους με την Ελλάδα. Το 2000 αποστρατεύθηκε με το βαθμό του στρατηγού και έκτοτε ανέλαβε ενεργό δράση σε διαφόρους εθνικιστικούς συλλόγους και οργανώσεις, με κυρίαρχο το Ίδρυμα Ερευνών Τουρκικού Κόσμου (Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı). Να σημειωθεί ότι ο Βελί Κιουτσούκ χρημάτισε Διευθυντής Σύνταξης του περιοδικού Yeni Batı Trakya Dergisi, που εκδίδει στην Κωνσταντινούπολη ο καταγόμενος εκ Ξάνθης Σουλεϊμάν Τζαφέρ Τζιχάν (Süleyman Sefer Cihan), ιδρυτής και της «Ένωσης Τούρκων Δυτικής Θράκης» (Batı Trakya Türk Birliği), με έδρα την Κωνσταντινούπολη και παραρτήματα σε διάφορες πόλεις της Τουρκίας.

Πασά Ουμίτ Ερενερόλ (Paşa Ümit Erenerol) Εκπρόσωπος τύπου του τουρκορθόδοξου πατριαρχείου, που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Μουσταφά Κεμάλ, το 1919, για να προσεταιριστεί τους τουρκόφωνους χριστιανούς της Καππαδοκίας, της Κεντρικής Ανατολίας και του Πόντου, και να αποτρέψει μια γενικευμένη επανάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, όσο διαρκούσε η μικρασιατική εκστρατεία. Επικεφαλής της κίνησης ήταν ο παπά-Ευθύμιος Καραχισαρίδης, αυτοχρισθείς τουρκορθόδοξος πατριάρχης (1923-1962). Τον διαδέχτηκε ο πρωτότοκος γιος του Τουργκούτ (1968-1991) και αυτόν ο μικρός του γιος Σελτσούκ (1991-2002). Τελετυαίος αυτοαποκαλούμενος τουρκορθόδοξος πατριάρχης είναι ο συλληφθείς για συμμετοχή στην «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» είναι ο εγγονός του παπά-Ευθύμ Πασά Ουμίτ Ερενερόλ. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, σε αίθουσα του πατριαρχείου συνεδρίαζε κάθε εβδομάδα η ηγετική ομάδα της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Την αίθουσα είχε παγιδεύσει η αστυνομία και μαγνητοσκοπούσε τις συνεδριάσεις. Στους λογαριασμούς του τουρκορθόδοξου πατριαρχείου διακινήθηκαν 50 εκατομμύρια δολλάρια, για λογαριασμό της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ».

Σεβγκί Ερενερόλ (Sevgi Erenerol)Εκπρόσωπος τύπου του τουρκορθόδοξου πατριαρχείου, με πολύχρονη δράση εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εναντίον του Ελληνισμού γενικότερα. Ταυτισμένη με το ακροδεξιό-φασιστικό Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης και με τη ΜΙΤ (η ίδια δήλωσε σε συνέντευξή της ότι έχει τακτικές επαφές με τη ΜΙΤ), συμμετείχε σε όλες σχεδόν τις δράσεις της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» τα τελευταία χρόνια.

Μουαμέρ Καράμπουλουτ (Muammer Karabulut),Πρόεδρος του Ιδρύματος Αγίου Νικολάου (Noel Baba Vakfı) και του Συμβουλίου Ειρήνης Άγιος Νικόλαος (Noel Baba Barış Konseyi), οργανώσεις που ίδρυσε το βαθύ κράτος για να εξουδετερώσει την αυξανόμενη επιρροή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στα Μύρα της Λυκίας. Ως πρόεδρος των οργανώσεών του και ως μέλος του συλλόγου «Αγία Σοφία» (Ayasofya Derneği) και της Ένωσης Εθνικής Δύναμης (Mili Güç Birliği) κινήθηκε από κοινού με τους συγκρατούμενούς του Σεβγκί Ερενερόλ και τον Κεμάλ Κεριντσίζ εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με μηνύσεις, συγκέντρωση υπογραφών, συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας κλπ.

Κεμάλ Κεριντσίζ (Kemal Kerinçsiz) Πρόεδρος της Ένωσης Δικηγόρων, σύλλογος που ιδρύθηκε από την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» με σκοπό τη διαπόμπευση μέσα από διαδικασίες μηνύσεων όσων δημοσιογράφων, συγγραφέων και άλλων προσώπων εξέφραζαν επικίνδυνες για τον κεμαλισμό και τον τουρκισμό απόψεις (άρθρο 301). Ανάμεσα τους μηνυθέντες ο δολοφονηθείς Χραντ Ντινκ και ο συγγραφέας Ορχάν Παμούκ.

Κεμάλ Αλεμντάρογλου (Kemal Alemdaroğlu) Πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, συντονιστής των πανεπιστημιακών που ήταν μέλη στην οργάνωση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Σε συνέντευξή του είχε πει ότι η Τουρκία θα καταλάβει τη μισή Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη.

Ντογού Περιντσέκ (Doğu Perinçek) Πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος, με πλούσια προβοκατόρικη δράση στο αριστερό κίνημα. Υπήρξε από τους πρωτεργάτες των μαοϊκών οργανώσεων στην Τουρκία. Τα τελευταία χρόνια συντάχτηκε με τους κεμαλιστές και φιλοδοξούσε, με τη βοήθεια της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ», να εκφράσει στη βουλή ένα νέο εθνικοσοσιαλιστικό πλειοψηφικό ρεύμα. Το κόμμα του, με τη βοήθεια της οργανωσης, απέκτησε το παντουρκικής εμβέλειας τηλεοπτικό σταθμό ULUSAL KANAL (Εθνικό Κανάλι).

Ιλχάν Σελτσούκ (İlhan Selçuk) Εκδότης και διευθυντής της εφημερίδας Τζουμχουριέτ, που θεωρείται το κάστρο του κεμαλισμού. Η οργάνωση, δια του στρατηγού Βελί Κιουτσούκ, έκανε προσπάθειες να αποκτήσει το σύνολο των μετοχών της. Ο ίδιος ο Σελτσούκ θεωρείται ένας από τους ιδεολογικούς καθοδηγητές της οργάνωσης.

Σεντάτ Πεκέρ (Sedat Peker)Ένας από τους νέους αρχηγούς της μαφίας των ακροδεξιών στην Τουρκία, μετά το θάνατο -στο ατύχημα του Σουσουρλούκ- του Αμπντουλλάχ Τσατλί και την υπερβολική έκθεση στη δημοσιότητα του φυλακισμένου για διακίνηση ναρκωτικών και σύσταση συμμορίας Αλλαατίν Τσακιτζί (Alaatin Çakıcı). Βρίσκεται στη φυλακή από το 2005, εκτίοντας φυλάκιση 14 ετών και 5 μηνών για σύσταση συμμορίας. Θεωρείται ο επικεφαλής της «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ» στο χώρο του οργανωμένου εγκλήματος.

Γιασάρ Όζ (Yaşar Öz)Βρίσκεται στη φυλακή για συμμετοχή στο σκάνδαλο Σουσουρλούκ και για διακίνηση ναρκωτικών. Όταν τον συνέλαβαν οι αρχές και τον οδηγούσαν στις φυλακές, δήλωσε στις κάμερες ότι οι τουρκικές αρχές τον χρησιμοποίησαν και τον έβαλαν να καίει τα ελληνικά δάση και τώρα τον βάζουν μέσα. Ενώ είναι στη φυλακή, οδηγήθηκε στον ανακριτή που διεξάγει την ανάκριση για την «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ».

Σαμί Χοστάν (Sami Hostan)Ένας από τους μεγαλύτερους εμπόρων ναρκωτικών της Τουρκίας, με παλιές σχέσεις με τις κρατικές αρχές. Αποτελούσε επί σειρά ετών τον εθνικό έμπορο ναρκωτικών. Από τα έσοδα του εμπορίου ναρκωτικών χρηματοδοτείται βασικά το βαθύ κράτος και η ίδια η οργάνωση «ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ». Κατηγορήθηκε για εμπλοκή στη δολοφονία του βασιλιά των καζίνων μεγαλοεπιχειρηματία Ομέρ Λιουτφί Τοπάλ (Ömer Lütfi Topal), το 1996, καθώς και του επίσης εμπόρου ναρκωτικών και εμίσθου υπαλλήλου της ΜΙΤ, Ταρίκ Ουμίτ (Tarık Ümit). Διατηρούσε στενές σχέσεις με τον προφυλακισμένο στρατηγό Βελί Κιουτσούκ.

Σεμίχ Τουφάν Γκιουλατάι (Semih Tufan Gülaltay)Είναι ο ιδρυτής της παραστρατιωτικής-τρομοκρατικής οργάνωσης «Τουρκική Ταξιαρχία Εκδίκησης» (ΤΙΤ- Türk İntikam Tugayı), με πλούσια ανθελληνική δράση. Ο ίδιος καταδικάστηκε ως ηθικός και φυσικός αυτουργός της απόπειρας δολοφονίας του πρόεδρου της τουρκικής Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ακίν Μπιρντάλ (Akın Birdal). Στην επίθεση συμμετείχε και ένας νεαρός, που είχε γεννηθεί στην ελληνική Θράκη. Διαβάστε περισσότερα...

Γ. Δελαστίκ: Η αναγνώριση του Κοσόβου προοιωνίζει νέο κύκλο αιματηρών συγκρούσεων

Πηγή : ΕΘΝΙΚΟ FORUM (http://anaxfiles.blogspot.com)  Greek American News Agency 

Μιλά ο δημοσιογράφος και συγγραφέας με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο « Το τέλος των Βαλκανίων» Ο ίδιος σημειώνει πως η Αλβανία ονειρεύεται να γίνει το ... «Ισραήλ των Βαλκανίων» ενώ για την Τουρκία τονίζει: «Ουδέποτε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, είχε η Τουρκία τόσο ισχυρή επιρροή στα Βαλκάνια όση έχει σήμερα» 

Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη 
H Eλλάδα τι κάνει σε αυτό το «πολιτικό ναρκοπέδιο» των Bαλκανίων του 21ου αιώνα; Πώς αντιστέκεται και ποιες συμμαχίες σφυρηλατεί; Πρέπει ή όχι να προβάλει βέτο στην ένταξη της ΠΓΔM στο NATO και στην EE; Θα επιτραπεί στον ελληνικό λαό να αποφασίσει με δημοψήφισμα αν επιθυμεί ή όχι την ένταξη της Tουρκίας στην EE; Συνιστά ή όχι απειλή για την Eλλάδα η «Mεγάλη Aλβανία»; 
Tο βιβλίο του Γιώργου Δελαστίκ « Το τέλος των Βαλκανίων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Λιβάνη" φωτίζει τη σημερινή βαλκανική πραγματικότητα και εντάσσει στο διεθνές πλαίσιο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική εξωτερική πολιτική. Παράλληλα ο δημοσιογράφος και συγγραφέας μιλά και απαντά σε όλα τα παραπάνω, λέγοντας μεταξύ άλλων: 
«Το σημαντικότερο γεγονός της εποχής μας στα Βαλκάνια, αυτό που σφραγίζει και το μέλλον τους, είναι η διεθνής αναγνώριση της μονομερούς ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου. Πρόκειται για εξέλιξη δραματικής σημασίας. Μονιμοποιεί ουσιαστικά τη χρήση στρατιωτικής βίας από ξένες δυνάμεις για την απόσπαση εδαφών από την επικράτεια μιας χώρας, τη μετατροπή τους σε ντε φάκτο ανεξάρτητη περιοχή και τελικά τη διεθνή αναγνώρισή τους ως ανεξάρτητο κράτος. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ενθαρρύνονται οι ισχυρότερες χώρες ή αυτές με τους ισχυρότερους συμμάχους να αρπάζουν βιαίως εδάφη των γειτόνων τους με τη βεβαιότητα ότι στο τέλος θα τα κρατήσουν και θα τα ενσωματώσουν». 
Η συνέντευξη 
Συνεχίζουν ή όχι τα Βαλκάνια να αποτελούν σήμερα μια γεωπολιτική οντότητα με κοινά συμφέροντα των χωρών που τα συναποτελούν; Γιατί αν και σήμερα τα βαλκανικά κράτη δεν ανήκουν πλέον σε αντίπαλες στρατιωτικοπολιτικές συμμαχίες, όπως παλαιότερα, ωστόσο κυριαρχούν οι φυγόκεντρες τάσεις; Ποιος ο ρόλος των ΗΠΑ στο νέο τοπίο που δημιουργείται; Υπάρχει προοπτική για τη συγκρότηση ενός βαλκανικού μετώπου; 
«Σήμερα, παρόλο που όλες οι χώρες των Βαλκανίων είτε ανήκουν είτε θέλουν να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε., δεν εμφανίζουν καμία διάθεση συνεργασίας μεταξύ τους. Η Σλοβενία, η Κροατία και ένα τμήμα της Βοσνίας θεωρούν εαυτές τμήματα της Κεντρικής Ευρώπης που ανήκουν στη γερμανική σφαίρα επιρροής. Με τον δικό της τρόπο, ούτε η Ρουμανία θεωρεί πως ανήκει στα Βαλκάνια. Η Αλβανία, τυφλά προσδεδεμένη στο αμερικανικό άρμα, ονειρεύεται να γίνει το ... «Ισραήλ των Βαλκανίων». Η Βουλγαρία και η Ρουμανία δίνουν στρατιωτικές βάσεις στις ΗΠΑ και θέλουν να γίνουν ορμητήρια αμερικανικών κατακτητικών πολέμων στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο και στην Κεντρική Ασία. Η Σερβία, αενάως ακρωτηριαζόμενη από τους Γερμανούς και τους Αμερικανούς, είναι σχισμένη στα δύο ανάμεσα στις δυνάμεις της άνευ όρων παράδοσης στη Δύση και τις δυνάμεις μιας υποτυπώδους εθνικής αξιοπρέπειας και αντίστασης... 
Οι πολιτικές φυγόκεντρες τάσεις είναι λοιπόν τόσο ισχυρές στις χώρες της περιοχής, ώστε είναι αδύνατον να υλοποιηθεί κάποια συγκρότηση ενός κοινού διεκδικητικού βαλκανικού μετώπου μέσα στα πλαίσια του ΝΑΤΟ ή της Ε.Ε.». 
Ποιο θεωρείτε το πιο σημαντικό γεγονός αυτήν την εποχή για τα Βαλκάνια; 
«Το σημαντικότερο γεγονός της εποχής μας στα Βαλκάνια, αυτό που σφραγίζει και το μέλλον τους, είναι η διεθνής αναγνώριση της μονομερούς ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου. Πρόκειται για εξέλιξη δραματικής σημασίας. Μονιμοποιεί ουσιαστικά τη χρήση στρατιωτικής βίας από ξένες δυνάμεις για την απόσπαση εδαφών από την επικράτεια μιας χώρας, τη μετατροπή τους σε ντε φάκτο ανεξάρτητη περιοχή και τελικά τη διεθνή αναγνώρισή τους ως ανεξάρτητο κράτος. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ενθαρρύνονται οι ισχυρότερες χώρες ή αυτές με τους ισχυρότερους συμμάχους να αρπάζουν βιαίως εδάφη των γειτόνων τους με τη βεβαιότητα ότι στο τέλος θα τα κρατήσουν και θα τα ενσωματώσουν. Η πολιτική αυτή, η οποία εντάσσεται στη γενικότερη τάση ενθάρρυνσης της βίαιης αλλαγής συνόρων, προοιωνίζει νέο κύκλο αιματηρών συγκρούσεων στα Βαλκάνια - στη Βοσνία, στην ΠΓΔΜ, στη Σερβία, ίσως ακόμη και στη Βουλγαρία με τη μεγάλη τουρκική μειονότητά της. Η διεθνής αναγνώριση της μονομερούς ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου συνιστά μοιραίο πλήγμα και εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αποτελεί άκρως επικίνδυνο προηγούμενο για την αναγνώριση και του παράνομου κατοχικού ψευδοκράτους των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο». 
Η ΠΓΔΜ όπως δείχνουν τα τελευταία γεγονότα έχει μετατραπεί σε προτεκτοράτο των ΗΠΑ. Εκτιμάτε πώς θα συνεχίσει να υπάρχει ως ενιαία χώρα ή σε λίγα χρόνια θα αποτελεί πραγματικότητα ο διαμελισμός της σε αλβανικό και σλαβικό κομμάτι; Ποια στάση κατά τη γνώμη σας θα πρέπει να κρατήσει η χώρα μας; 
«Η ΠΓΔΜ αποτελεί ένα τεχνητό κράτος. Οι δύο λαοί που κατοικούν εκεί έχουν εντελώς διαφορετικούς στόχους. Οι μεν Αλβανοί επιθυμούν την απόσχιση των εδαφών τους και την ενσωμάτωσή τους στο Κόσοβο και εν συνεχεία στην Αλβανία, οι δε Σλάβοι αναζητούν μια ταυτότητα που να τους καθιστά διακριτό έθνος από εκείνο των Βουλγάρων ή των Σέρβων, οι οποίοι θα απειλήσουν να τους απορροφήσουν στο μέλλον, ιδίως αν αποσχιστούν οι Αλβανοί. 
Το κράτος της ΠΓΔΜ είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσει μακροπρόθεσμα ως ενιαίο κράτος. Το πιθανότερο είναι πως θα διασπαστεί σε σλαβικό και αλβανικό κομμάτι. Μέχρι τότε όμως αποτελεί άριστο πιόνι στα χέρια της Ουάσινγκτον, η οποία 
Μετά τις πρόσφατες εκλογές στην ΠΓΔΜ που συνοδεύτηκαν από την έξαρση του αλυτρωτισμού και την ένταση στις σχέσεις Σλάβων και Αλβανών κατοίκων της ΠΓΔΜ, η επίλυση του θέματος της ονομασίας είναι πλέον ανέφικτη σε αυτή τη φάση. 
Η προβολή βέτο εκ μέρους της κυβέρνησης Καραμανλή στην ένταξη της ΠΓΔΜ στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ - κάτι που θα ενίσχυε την αστική τάξη της ΠΓΔΜ, άρα και την επιθετικότητά της - συνιστά μονόδρομο. Καμία βάση συνεργασίας δεν υφίσταται με αυτό το επιθετικό προτεκτοράτο των ΗΠΑ. Οι σχέσεις Αθήνας - Σκοπίων έχουν πλέον τεθεί σε τροχιά επιδείνωσης, η οποία όχι μόνο θα συνεχιστεί, αλλά και θα χειροτερέψει». 
Πώς σχολιάζετε την ορμητική ανάπτυξη της επιρροής της Τουρκίας στα Βαλκάνια, σε διαστάσεις πρωτοφανείς εδώ και έναν αιώνα; Ποιοι παράγοντες ευνόησαν ή ευνοούν αυτή τη νέα πραγματικότητα; Έχουν τελειώσει τα βάσανα και η αναταραχή στην περιοχή των Βαλκανίων; 
«Η δυναμική επιστροφή της Τουρκίας και Βαλκάνια μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας συνιστά κορυφαία γεωπολιτική αλλαγή στην περιοχή μας. Όσο υπήρχε ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» αλλά και η ενιαία Γιουγκοσλαβία, τα Βαλκάνια ήταν μια περιοχή απολύτως «φραγμένη» απέναντι στην τουρκική επιρροή. Η μοναδική «συμμαχική» χώρα των Βαλκανίων προς την Τουρκία ήταν η Ελλάδα, η οποία θεωρεί την Τουρκία ως τον απ' αριθμόν ένα εχθρό της! 
Τώρα όμως όλα αυτά άλλαξαν. Η Άγκυρα επηρεάζει καθοριστικά την πολιτική ζωή της Βουλγαρίας μέσω του κόμματος της τουρκικής μειονότητας που συμμετέχει σε όλες τις βουλγαρικές κυβερνήσεις. Η Τουρκία έχει στενές σχέσεις με τη Βοσνία, την Αλβανία, το Κόσοβο, την ΠΓΔΜ. 
Ουδέποτε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, είχε η Τουρκία τόσο ισχυρή επιρροή στα Βαλκάνια όση έχει σήμερα. 
Τις συνέπειες αυτών των εξελίξεων θα τις αισθανθούν τα Βαλκάνια και η Ελλάδα στο άμεσο μέλλον. Αν μάλιστα προχωρήσει και η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε., οπότε η Άγκυρα θα μπορέσει να αξιοποιήσει τους εσωτερικούς μηχανισμούς της Ε.Ε. για την επέκταση της οικονομικοπολιτικής επιρροής της στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες, το φασίζον στρατιωτικοπολιτικό καθεστώς της Άγκυρας θα αναδειχθεί σε ηγεμονική δύναμη στα Βαλκάνια. 
Η κυβέρνηση Καραμανλή θα έπρεπε να είναι ριζικά αντίθετη στην ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. και όχι σημαιοφόρος της σε βαθμό που να προκαλεί τα ειρωνικά χαμόγελα των υπολοίπων Ευρωπαίων, όπως συμβαίνει σήμερα». 
Και η επανεμφάνιση της Ρωσίας; Πώς τη σχολιάζετε; 
«Πολλές υπερβολές γράφονται γύρω από την επανεμφάνιση της Ρωσίας στα Βαλκάνια. Η Ελλάδα σίγουρα ωφελείται από την επανάκαμψη της Μόσχας επειδή η Ρωσία είναι η μόνη χώρα που μπορεί να αναχαιτίσει εν τίνι μέτρω την επέκταση της τουρκικής επιρροής στα Βαλκάνια. 
Υπ' αυτό το πρίσμα είναι ορθή η επιμονή του πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον στρατηγικής σημασίας ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου «Σάουθ Στριμ (Νότιο Ρεύμα)» παρά τη λυσσώδη αντίδραση των Αμερικανών. 
Η πραγματικότητα όμως επιβάλλει να αναγνωρίσουμε ότι ουδέποτε η ρωσική επιρροή στα Βαλκάνια ήταν τόσο μικρή όσο σήμερα. Αυτό που επιχειρεί η Μόσχα είναι η αξιοποίηση αφενός των ενεργειακών της πηγών και αφετέρου των προβλημάτων της Σερβίας προκειμένου να δημιουργήσει τις βάσεις αναστήλωσης της πολιτικής της επιρροής στα Βαλκάνια σε εντελώς καινούργιο πλαίσιο, ξεφεύγοντας από το απόλυτο μηδέν της εποχής Γέλτσιν. 
Η ένταξη όμως στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. καταρχάς της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας και εν συνεχεία όλων των βαλκανικών κρατών υψώνει ανυπέρβλητο, στρατηγικής σημασίας φράγμα απέναντι στις δυνατότητες αύξησης της ρωσικής επιρροής στο πολιτικό επίπεδο. Οφείλουμε να έχουμε επίγνωση του γεγονός αυτού». 
Ποιος είναι o Γιώργος Δελαστίκ. 
Γεννήθηκε στην Aθήνα το 1952 και σπούδασε ηλεκτρολόγος-μηχανικός στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών. Eίναι δημοσιογράφος, ειδικός σε θέματα εξωτερικής και διεθνούς πολιτικής. Aπό το 1981 παρακολουθεί συστηματικά τις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τις εξελίξεις στη Mέση Aνατολή και στα Bαλκάνια. Γνωρίζει δώδεκα ξένες γλώσσες. Tο παρόν βιβλίο του είναι το έβδομο σε διεθνή θέματα. Έχουν προηγηθεί τα H Tουρκία στην Eυρώπη; E, λοιπόν, Όχι! (2004) και Αποκάλυψη Τώρα - Ο Δρόμος προς τη Μονοκρατορία (2001), τα οποία κυκλοφορούν επίσης από τις εκδόσεις μας, H Nέα Γιάλτα (1994), Θύελλα στον Kόλπο (1991), Συνωμοσία στη Mεσόγειο (1986) και Aφγανιστάν (1985). Mελέτες και άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε ξένα περιοδικά. Έχει εργαστεί σε πολλές εφημερίδες, ραδιοσταθμούς και περιοδικά. Σήμερα είναι διευθυντής της εβδομαδιαίας εφημερίδας Πριν, αρθρογράφος στις εφημερίδες Έθνος και Hμερησία και σχολιαστής στον τηλεοπτικό σταθμό ANT1.  Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 30 Ιουνίου 2008

Αθήνα – Τελ Αβίβ «Παιχνίδια με την φωτιά»


Γκάφα ολκής πάνω από το Αιγαίο

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου 

Στη δίνη νέας διεθνούς κρίσης φέρνει τη χώρα η ελληνοϊσραηλινή άσκηση «Ένδοξος Σπαρτιάτης» με στόχο την Τεχεράνη – Ενεργοποιήθηκαν για πρώτη φορά τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας

Για μια από τις δυνητικά πιο επικίνδυνες και ζημιογόνες «εθνικές γκάφες» στην ιστορία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής κάνουν λόγο υψηλά ιστάμενοι αξιωματούχοι ΥΕΘΑ και ΥΠΕΞ, με αφορμή την απόφαση της Αθήνας να σηκώσει πάνω από, εκατό μαχητικά για μια γιγαντιαία άσκηση που οι πάντες, εκτός από την ίδια, αντελήφθησαν ως άσκηση προσομοίωσης βομβαρδισμού του Ιράν.

Σύμφωνα με αξιόπιστες διπλωματικές πηγές, για την άσκηση, στην οποία συμμετείχαν πάνω από εκατό ισραηλινά αεροσκάφη, ενεργοποιήθηκαν πλήρως τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας (OSA, TOR-M1 και S-300) που έχει εγκατεστημένα η Ελλάδα στο Αιγαίο και την Κρήτη. 

Να σημειωθεί ότι, η Ελλάδα επελέγη, μεταξύ άλλων, για τη συγκεκριμένη άσκηση επειδή είναι η μόνη δυτική χώρα που διαθέτει τα ρωσικά αυτά συστήματα αεράμυνας, αντίστοιχα με εκείνα του Ιράν. 

Τα πράγματα θα είναι ακόμη χειρότερα, εάν έχουν δοθεί από την ελληνική Αεροπορία στοιχεία και κωδικοί που αφορούν τα συγκεκριμένα συστήματα αεράμυνας και τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό και την καταστροφή τους! Η άσκηση ονομάστηκε «Ένδοξος Σπαρτιάτης», συμπίπτοντας με την «πολιτιστική» επίθεση κατά του Ιράν, που εντάσσεται στην ισραηλινή προπαγανδιστική προετοιμασία νέου πολέμου στην Μέση Ανατολή.

Μεγάλο ρίσκο 

Με την άσκηση η Ελλάδα ενεπλάκη άμεσα, άνευ προφανούς λόγου και ανταλλάγματος, αλλά με πολύ ορατά ρίσκα και κόστη στην πιο επικίνδυνη παγκόσμια κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Η άσκηση έγινε, ενώ ο Ισραηλινός υφυπουργός Άμυνας έκανε λόγο για αναπόφευκτη σύρραξη με το Ιράν, εναντίον του οποίου συνεχίζεται πολυετής διπλωματική, πολιτική και προπαγανδιστική επίθεση, όπως αυτή που προηγήθηκε της εισβολής στο Ιράκ. 

Πρόσφατα, ο Αμερικανός πρέσβης Μπόλτον,(φωτο) κορυφαίος νεοσυντηρητικός, ανήγγειλε πόλεμο εναντίον του Ιράν σε περίπτωση εκλογής του Ομπάμα, πριν αναλάβει τα καθήκοντά του. 

Κορυφαίοι Αμερικανοί σχολιαστές παρομοίασαν την ιρανική κρίση με « κρίση Κούβας, σε αργή κίνηση». Σε περίπτωση πραγματοποίησης της επίθεσης, η σύγκρουση δύσκολα θα περιοριστεί. Κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πυρηνική, γιγαντιαία «σύγκρουση πολιτισμών», διεθνή οικονομική κρίση και περιβαλλοντική καταστροφή περιφερειακών, αν όχι παγκόσμιων διαστάσεων. 

Ο πόλεμος στο Ιράκ θα μοιάζει με ανέκδοτο. Η απόφαση για τον πόλεμο δεν έχει ληφθεί, καθώς συνεχίζεται σφοδρή σύγκρουση στο εσωτερικό του ισραηλινού και αμερικανικού πυρήνα εξουσίας για το τι δέον γενέσθαι.

Στοχοποίηση 

Αν γίνει ο πόλεμος, κράτη που βοηθούν την επίθεση κινδυνεύουν να «στοχοποιηθούν», μόνο αθεράπευτα ανόητοι πιστεύουν ότι οι «Κλουζό» των ελληνικών υπηρεσιών μπορούν να αποδειχθούν καλύτεροι από τους Βρετανούς ή Ισπανούς συναδέλφους τους. Αν δεν γίνει πόλεμος, το Ιράν αναδεικνύεται σε μείζονα δύναμη.

Η διπλωματία μας θα το βρίσκει μπροστά της σε κάθε ζήτημα που την απασχολεί. Άντε μετά να περάσουμε απόφαση από την Ισλαμική Διάσκεψη. 

Η άσκηση κινδυνεύει να αποδειχθεί τεράστιο «δώρο διαρκείας» στην Άγκυρα και μας οδηγεί στο «κατόρθωμα» μια κατάστασης «lose-lose» (χάνεις σε κάθε περίπτωση), εκτός αν είναι τόσο θαμπωμένοι από την ισραηλινή και αμερικανική ισχύ ορισμένοι επιτελείς, που νομίζουν ότι θα επικρατήσει εύκολα η Αμερική και το Ισραήλ και θέλουν να πάνε εγκαίρως με τους νικητές. Αν είναι έτσι, μόνο αυτοί το έχουν καταλάβει, ιδίως με τα «Βατερλό» σε Ιράκ, Αφγανιστάν και Λίβανο!

Αλλαγή πλεύσης

Η άσκηση συνιστά μείζονα τομή σε σχέση με την πολιτική δεκαετιών της Ελλάδας στη Μέση Ανατολή, που ακολούθησαν πιστά πολύ διαφορετικές δυνάμεις, από την άκρα Αριστερά μέχρι την άκρα Δεξιά, από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο μέχρι τον Ανδρέα Παπανδρέου, όχι λόγω ιδεολογικών προτιμήσεων, αλλά βαθύτερης κοινής γεωπολιτικής αντίληψης. 

Από την άλλη πλευρά, ο κόσμος του ισλάμ είναι αξιοσημείωτη παγκόσμια δύναμη, πολιτική, οικονομική, στρατιωτική, όπως απεδείχθη πρόσφατα με τις στρατηγικές ήττες ΗΠΑ, Ισραήλ και ΝΑΤΟ. «Οι μουσουλμάνοι είναι 1,2 δισεκατομμύρια. Θέλουμε να τους ενώσουμε στην αντίληψη ότι η Ελλάδα είναι εχθρική χώρα, χώρα σταυροφόρων;», διερωτάται κορυφαίος διπλωμάτης, ο οποίος συμπληρώνει σαρκαστικά: « Μάλλον ανεγκέφαλος παρά ένδοξος κινδυνεύει να αποδειχθεί αυτός ο “Σπαρτιάτης”».

Μας «έδωσαν» 

Το Ισραήλ, αφού περίμενε να τελειώσει η άσκηση, «έδωσε» κανονικότατα την Ελλάδα, αποδεικνύοντας την αξία της «φιλίας και στρατηγικής συνεργασίας», που νόμιζε – ίσως- ότι «οικοδομούσε» η Αθήνα. 

Αιφνιδιασμένη, η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι δεν αφορούσε το Ιράν η άσκηση, παρά τη διεθνή συγκυρία και το γεγονός ότι, από πλευράς μετεωρολογικών συνθηκών, απόστασης, γεωγραφικής μορφολογίας, τύπου μαχητικών, αεράμυνας, η Ελλάδα είναι ό, τι κοντινότερο στο Ισραήλ. Κανείς διεθνώς δεν έδωσε σημασία στις ελληνικές διαβεβαιώσεις. 

Ο πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Ελ Μπαραντέι, (φωτό)απείλησε με παράιτηση, προειδοποιώντας ότι τυχόν επίθεση θα μετατρέψει όλη την περιοχή σε «μπάλα φωτιάς». Σκληρή δήλωση έκανε και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, με «θεούς και δαίμονες» απείλησε, υπό μορφή αντιποίνων, η διοίκηση των ιρανικών Επαναστατικών Φρουρών».

Το Ισραήλ αρνήθηκε να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει, ο Τύπος της χώρας, όμως, αναγνώρισε ότι η άσκηση «έμοιαζε» με προσομοίωση πλήγματος στο Ιράν. Το πετρέλαιο «τσίμπησε» τρία δολάρια!

Εκ του προχείρου 

Όταν σταματάνε τις ελάχιστα πειστικές διαψεύσεις, οι κυβερνητικοί αρμόδιοι κάνουν λόγο για αναγκαία αναβάθμιση των σχέσεων με το Ισραήλ και αφήνουν να εννοηθεί ότι το «ρουσφέτι» το ζήτησε ο Σαρκοζί. 

Ακόμη κι αν αποδειχθεί κανείς ότι χρειάζεται «εξισορρόπηση» σχέσεων με το Ισραήλ, η ίδια η εξέλιξη των γεγονότων αποδεικνύει ότι επελέγη πολύ λάθος τρόπος και η όποια σχέση οικοδομείται σε πολύ λάθος βάση. 

Ακόμα πιο εξωφρενικό είναι το επιχείρημα ότι, έτσι κι αλλιώς, οι Ισραηλινοί κάνουν ό, τι θέλουν στο Αιγαίο, άρα καλύτερα να το κάνουν μαζί μας παρά εναντίον μας! 

Αδυνατούν, άλλωστε, οι αρμόδιοι να περιγράψουν τι κέρδισε η χώρα σε αντάλλαγμα κολοσσιαίας παραχώρησης και μεγάλου ρίσκου. 

Παράλληλα με την άσκηση, οι Ισραηλινοί παρενέβαιναν στην Ουάσινγκτον, για να μην εμποδίσουν οι Αρμένιοι τη σύναψη συμφωνίας πυρηνικής συνεργασίας ΗΠΑ-Τουρκίας. 

Επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση αυτή η απουσία στην Ελλάδα αξιόπιστων μηχανισμών παρακολούθησης και ανάλυσης της διεθνούς πραγματικότητας, πολύ περισσότερο χάραξης στρατηγικής, γεγονός που καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε ξένες στρατηγικές. 

Η Αθήνα δεν διαθέτει καλά καλά τα μέσα και εργαλεία για σοβαρή παρέμβαση απέναντι στην Τουρκία, στην εκρηκτική Μέση Ανατολή ονειρεύεται να «παίξει ρόλο»; Ας μην επιδεινώνει τουλάχιστον τη θέση της, τονίζει πεπειραμένος διπλωμάτης, ο οποίος προσθέτει ότι ο στρατός είναι εργαλείο, όχι υποκατάστατο πολιτικής. 

Πηγή:Κόσμος του Επενδυτή
αρ.φυλ.293
σελ.18-19


Διαβάστε περισσότερα...

Ο πατριωτισμός του Συντάγματος

Του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη

Από Φιλελέυθερο ΑΡΙΘΜΟΣ ΦΥΛΛΟΥ: 17492 Κυριακή, 29 Ιουνίου 2008

Ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας, επιχειρώντας να προσδιορίσει ένα νέο είδος πατριωτισμού και εθνικής ταυτότητας για το γερμανικό έθνος, του οποίου η οντότητα στις εθνικές διαστάσεις της ετρώθη καίρια με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη ναζιστική θηριωδία και τη γενοκτονία των Εβραίων, ανέπτυξε την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αντίληψη ενός νέου πατριωτισμού, ο οποίος παρέπεμπε στο Σύνταγμα, την υπόσταση του κράτους και την υπεράσπιση της δημοκρατικής δομής ενός κράτους δικαίου από το σύνολο του συλλογικού υποκειμένου που αποτελεί την κοινωνία και τον κρατικό λαό. Με την έννοια αυτή, το σύνολο του λαού έχει ως αφετηρία του εθνικού του αυτοπροσδιορισμού τη δημοκρατική δομή του Συντάγματος, δηλαδή τη δημοκρατική αρχή, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες, αξιακό σύστημα το οποίο προασπίζεται ατομικά και συλλογικά ως υπέρτατη επιταγή της κοινωνίας και του κράτους. Κατ' αυτό τον τρόπο, ο Χάμπερμπας επιχειρεί μια υπέρβαση της κλασικής έννοιας της εθνικής ή πολιτικής ταυτότητας που ούτως ή άλλως εκφράζει «τον κοινό τρόπο βίου», που σημαίνει τον τρόπο που ένα συλλογικό υποκείμενο οργανώνει τις καθημερινές του ανάγκες, θεσπίζει κανόνες, δημιουργεί. Ένας «τρόπος» που διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία. Βασική προϋπόθεση εμπέδωσης αυτής της αντίληψης του «συνταγματικού πατριωτισμού» αποτελεί η ύπαρξη της δημοκρατικής αρχής, η οποία λειτουργεί ενιαία, καθολικά και αδιαίρετα για το σύνολο του λαού, άνευ εξαιρέσεων. Ο «συνταγματικός πατριωτισμός» θα μπορούσε να αποτελέσει και μια πρόταση για χώρες που ταλανίζονται από εθνικές συγκρούσεις ή εθνικές διαφορές και αντιπαραθέσεις και που αναζητούν τρόπους και διεξόδους νομικής περισσότερο και πολιτικής εν τέλει ρύθμισης της σύγκρουσης. Η περίπτωση της Κύπρου αποτελεί ένα ενδιαφέρον υπόδειγμα, με την έννοια του δέοντος, ενός τέτοιου φαινομένου, όπου η αναζήτηση προσέγγισης των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο της καλούμενης «διζωνικής ομοσπονδίας» δεν λαμβάνει σε καμιά περίπτωση το σύνολο του λαού υπόψιν, ούτε ένα Σύνταγμα που να καλύπτει το «συλλογικό υποκείμενο» ως όλον, αλλά έχει ως αφετηρία της την προσέγγιση δύο απολύτως αυτόνομων και αυτοτελών κοινοτήτων-οντοτήτων, οι οποίες θα οργανωθούν ως αυτόνομες οντότητες και θα συνδέονται με ένα κοινό σχήμα εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας στο ομοσπονδιακό επίπεδο, χωρίς όμως να προβλέπονται κανόνες κοινωνικής και πολιτικής δυάδας. Το πρόβλημα της Κύπρου από το '60 και εντεύθεν μπορεί να οφειλόταν εν πολλοίς στον εξωτερικό παρεμβατικό παράγοντα, ο οποίος από το 1974 και εντεύθεν εκδηλώνεται διά της τουρκικής εισβολής και κατοχής, αλλά πρέπει να ομολογήσουμε πως και στο Σύνταγμα του '60 η βασική δομή της Κυπριακής Δημοκρατίας επέβαλε την αυτοτελή, αυτόνομη και μοναχική πορεία της κάθε κοινότητας, ενώ δεν προβλεπόταν πουθενά η ύπαρξη ενός πολιτικού συνόλου δηλαδή ενός πολιτικού λαού. Στη συζήτηση που γίνεται σήμερα λοιπόν, η οποία βασίζεται στο ομοσπονδιακό μοντέλο της διζωνικότητας, οφείλουμε να απαλλαγούμε από την αντίληψη της νομικής και πολιτικής απόλυτης αυτονομίας και ξεχωριστής διαδρομής του καθενός αλλά να επιδιώξουμε, σκεπτόμενοι πολιτικά και με βάση το υπόβαθρο του «συνταγματικού πατριωτισμού», διατηρώντας πάντοτε την εθνική πολιτιστική ταυτότητα του καθενός, να βρούμε τη συνάντηση των δύο στο σύνολο του πολιτικού λαού. Ο λαός αυτός δύναται, μέσα από δράσεις και διαδράσεις πολιτικές που αναφέρονται στο κοινό κράτος και τις κοινές πολιτικές αξίες και τους νομικούς κανόνες ρύθμισης του «κοινού βίου», να αναπτύξει τη συνείδηση του ενιαίου πολιτικού λαού, ο οποίος θα υπερασπίζεται το ομοσπονδιακό κράτος του και το ενιαίο δημόσιο συμφέρον που προέρχεται από το κοινό κράτος. Αν δεν υπάρξουν οι πολιτικές και κοινωνικές δυνατότητες ανάπτυξης ενός ενιαίου συστήματος, που να είναι αποφασισμένοι όλοι οι πολίτες της Δημοκρατίας να υπερασπιστούν, ενός πλαισίου αξιών, αρχών και κανόνων, το όποιο ομοσπονδιακό κράτος δεν έχει μέλλον. Ενθυμούμαστε, τέλος, τη ρήση του Ερνστ Ρενάν, ο οποίος ήδη από τον περασμένο αιώνα μάς υπογράμμισε πως έθνος, και εν προκειμένω πολιτικό έθνος, υφίσταται ως καθημερινό δημοψήφισμα υποστήριξης της ύπαρξής του στο πλαίσιο ενός κοινού κράτους.

* Ο Χριστόδουλος Κ. Γιαλλουρίδης είναι Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Διαβάστε περισσότερα...

Η πτυχή της ασφάλειας στη λύση του Κυπριακού

Το φάκελο έγραψαν οι Χρήστος Ιακώβου,

 Φοίβος Κλόκκαρης και Ανδρέας Πενταράς

Κωδικός άρθρου: 803341

ΠΟΛΙΤΗΣ - 29/06/2008, Σελίδα: 20

Η ασφάλεια είναι θεμελιακής σημασίας παράγοντας για την ύπαρξη και επιβίωση ενός κράτους. Για την περίπτωση του κυπριακού προβλήματος, όπως αποδείχτηκε από το δημοψήφισμα του 2004, ο παράγοντας ασφάλεια παίζει τον καθοριστικό ρόλο στην αποδοχή ή απόρριψη ενός σχεδίου επίλυσης του προβλήματος. Προσφάτως το Κυπριακό Κέντρο Μελετών (ΚΥ.ΚΕ.Μ) διοργάνωσε επιστημονική ημερίδα με αντικείμενο την πτυχή της ασφάλειας στη λύση του Κυπριακού. Στο φάκελο αυτό παρουσιάζονται τα πιο βασικά σημεία της συζήτησης.

ΘΕΜΑ 1

Υψηλή στρατηγική, γεωπολιτική και ο παράγων ασφάλεια

ΕΝΘΕΤΟ
Απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση της υψηλής στρατηγικής είναι η επισήμανση των αδυναμιών και των δυνατοτήτων σε εθνικό επίπεδο ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τους κινδύνους και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες


Χρήστος Ιακώβου

Τα κράτη μέλη του διεθνούς συστήματος έχουν ορισμένους στρατηγικούς στόχους, ανεξάρτητα αν αυτοί είναι μακροχρόνιοι ή βραχυπρόθεσμοι, έχουν συνοχή ή είναι αντιφατικοί. Με αυτό τον τρόπο, το εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον μιας χώρας δημιουργεί διάφορες απαιτήσεις και είναι η πηγή προκλήσεων και ευκαιριών για την πραγματοποίηση των στόχων και των επιδιώξεων του κράτους. Η στρατηγική της προσαρμογής, που επιλέγει ένα κράτος, αποτελεί την απόδειξη για το ότι οι εθνικές δομές εξουσίας προσαρμόζονται στην αλληλεξάρτηση του εθνικού και διεθνούς συστήματος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα κράτη λειτουργούν ως προσαρμοζόμενες οντότητες που προσπαθούν με την εξωτερική τους πολιτική, καθώς επίσης και με την πολιτική ασφάλειας που διαμορφώνουν, να διατηρήσουν τις βασικές δομές τους, δηλαδή τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά τους χαρακτηριστικά σε αποδεκτά όρια. Τα πιο πάνω συνιστούν την πεμπτουσία για τη διαμόρφωση αυτού που στις στρατηγικές σπουδές ονομάζεται Υψηλή Στρατηγική (Grand Strategy). Με άλλα λόγια, η υψηλή στρατηγική θέτει ιεραρχημένους στόχους, λαμβάνοντας υπόψη το διεθνές περιβάλλον και την επιθυμητή θέση μιας χώρας, με σκοπό να κινητοποιήσει το ευρύτερο εθνικό δυναμικό και τους πόρους του κράτους προκειμένου να επιτύχει τρεις βασικούς στόχους, α) σταθερότητα, β) ευημερία και γ) ασφάλεια. Απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση της υψηλής στρατηγικής είναι η επισήμανση των αδυναμιών και των δυνατοτήτων σε εθνικό επίπεδο, ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τους κινδύνους και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες. 
Ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση της υψηλής στρατηγικής είναι η γεωπολιτική, δηλαδή η ερμηνεία και ανάλυση της αλληλεξάρτησης μεταξύ του γεωγραφικού χώρου και των πολιτικών επιλογών που κάνει ένα κράτος προκειμένου να αξιοποιήσει και να αυξήσει τη στρατιωτική, την οικονομική και τη διπλωματική του ισχύ. Επομένως, η γεωπολιτική ανάλυση λαμβάνει υπόψιν την ύπαρξη διεθνών ανταγωνισμών σε σχέση με τον στρατηγικό σχεδιασμό σε διάφορους τομείς, όπως της στρατιωτικής ισχύος (γεωστρατηγική), της οικονομίας (γεωοικονομίας), του φυσικού περιβάλλοντος, των δημογραφικών τάσεων, κτλ. 
Στην περίπτωση του κυπριακού προβλήματος, όπως αυτό διεμορφώθη μετά το 1974, η αλληλεξάρτηση μεταξύ υψηλής στρατηγικής, γεωπολιτικής και του παράγοντα ασφάλεια σε σχέση με τον στρατηγικό στόχο επίλυσης του προβλήματος επηρεάστηκε καθοριστικά από τον τρόπο με τον οποίο προσαρμόστηκαν αμφότερες, Τουρκία και Ελλάδα, σε σχέση προς τα στρατηγικά δεδομένα που δημιούργησε η σύγκρουση του 1974. 
Έκτοτε, η Ελλάδα και η Τουρκία ακολούθησαν δύο διαφορετικά πρότυπα προσαρμογής του συστήματος εξωτερικής πολιτικής στο Κυπριακό. Η διαφορά αυτή αντανακλά σε ένα μεγάλο βαθμό τόσο τα νέα στρατηγικά δεδομένα που δημιούργησε η εισβολή του 1974 όσο και τις στρατηγικές προτεραιότητες που έδιδαν αμφότερα τα κράτη στο ζήτημα της Κύπρου. Η μεν Ελλάδα ακολούθησε το πρότυπο της συναινετικής προσαρμογής, η δε Τουρκία το πρότυπο της αδιάλλακτης προσαρμογής.

Ελλάδα - Συναινετική Προσαρμογή
Οι εσωτερικές αλλαγές που επέφερε η πτώση της Χούντας το 1974 στην Ελλάδα έθεσαν ως προτεραιότητα όλων των ελληνικών κυβερνήσεων τη συνέχιση του εκδημοκρατισμού της χώρας, τη διατήρηση των δομών του κοινωνικού συστήματος και την οικονομική ανάπτυξη. Για τις ελληνικές κυβερνήσεις αυτό μπορούσε να επιτευχθεί με την αποδοχή και συναίνεση των ορίων που έθεταν στην Ελλάδα οι απαιτήσεις τόσο του διεθνούς όσο και του περιφερειακού περιβάλλοντος. Όσον αφορά το διεθνές περιβάλλον, οι απαιτήσεις επέβαλαν συνέχιση των καλών σχέσεων με τις ΗΠΑ και αργότερα ενσωμάτωση στην υπό διαμόρφωση Ευρώπη. Αυτοί οι στόχοι τέθηκαν από την αρχή σε υψηλότερη προτεραιότητα από οποιουσδήποτε άλλους στόχους της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ελληνική εξωτερική πολιτική να υποβιβάσει στις προτεραιότητές της τις περιφερειακές προκλήσεις και κατά συνέπεια να θεωρήσει το Κυπριακό δευτερεύον ζήτημα. Οι διαμορφωτές αποφάσεων της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής εδραίωσαν την άποψη ότι η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να επαναφέρει τα στρατηγικά δεδομένα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο στην προ του 1974 κατάσταση, αφού θεωρούσαν ότι δεν μπορούσαν να αλλάξουν τις απαιτήσεις του διεθνούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική εξωτερική πολιτική στο Κυπριακό μετά το 1974 διέπεται από τη λογική ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ανατροπής των στρατηγικών επιπτώσεων σε βάρος της Κύπρου ήταν ουσιαστικά ένα παιγνίδι μηδενικού αθροίσματος από το οποίο η Ελλάδα θα έβγαινε ηττημένη. Έτσι, η λύση θα έπρεπε να βρεθεί στη βάση ενός επώδυνου συμβιβασμού. Αυτό κατέστησε την ελληνική πολιτική στο Κυπριακό ιδιαίτερα επιρρεπή στην ξένη επιρροή, με αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται ευνοϊκά στις υποδείξεις του διεθνούς περιβάλλοντος.

Αυτή η εκτίμηση στο επίπεδο της πολιτικής ελίτ της Ελλάδας για τη μορφή και το χαρακτήρα του διεθνούς και περιφερειακού συστήματος προσάρμοσε συναινετικά την ελληνική εξωτερική πολιτική στο Κυπριακό και αναπόφευκτα οδήγησε σε χειρισμούς, που έθεσαν τη λύση του στη βάση της αποδοχής των στρατηγικών κεκτημένων της Τουρκίας. Η θετική ανταπόκριση της ελληνικής κυβέρνησης, το 2002, έναντι του σχεδίου Ανάν, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το αρνητικό ψυχολογικό κλίμα που δημιουργήθηκε ανάμεσα στους Έλληνες της Κύπρου μετά τη δημοσιοποίηση του σχεδίου, αποτελεί εξόφθαλμη συνέχεια της λογικής της δογματικής συναίνεσης που χαρακτηρίζει τις επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο Κυπριακό.

ΠΛΑΙΣΙΟ
Τουρκία - Αδιάλλακτη προσαρμογή
Η τουρκική εξωτερική πολιτική στο Κυπριακό, ιδιαίτερα μετά το 1974, ακολούθησε το μοντέλο της αδιάλλακτης προσαρμογής. Η στρατηγική νίκη της Τουρκίας, που συνετελέσθη με την εισβολή, καθώς επίσης και η εμφανής στρατηγική αδυναμία στην οποία ευρέθη η ελληνική πλευρά μετά το 1974 ευνόησαν σημαντικά την Τουρκία να εφαρμόσει αυτό το πρότυπο προσαρμογής.

Μετά το 1974, η Τουρκία προσπάθησε να μετατρέψει τον στρατηγικό χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, και πιο ειδικά εκεί όπου υπήρχε σύγκρουση ελληνοτουρκικών συμφερόντων, έτσι ώστε να είναι σύμφωνος με τις ανάγκες του πολιτικού της συστήματος. Δηλαδή, το τουρκικό κράτος δεν έδειξε ότι θα μετέβαλλε την εξωτερική του πολιτική και το πολιτικό του σύστημα εξαιτίας των αιτημάτων που προέρχονται από το διεθνές περιβάλλον. Αυτό ευνοήθηκε ιδιαίτερα από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, ως η συμμαχική υπερδύναμη της Τουρκίας, θεωρούσαν και θεωρούν ότι το στρατογραφειοκρατικό κατεστημένο της Άγκυρας αποτελεί την πιο σημαντική εγγύηση για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή και, ως εκ τούτου, θα πρέπει και αυτές να υποστηρίζουν τον ηγεμονικό του ρόλο στο πολιτικό σύστημα της Τουρκίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αυξημένης αυτοπεποίθησης που δίδει η υποστήριξη των ΗΠΑ, καθώς επίσης και η γεωπολιτική νίκη του 1974, οι διαμορφωτές των αποφάσεων της τουρκικής εξωτερικής στο Κυπριακό πιστεύουν ότι συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου σίγουρα θα είναι νικητές.

Η εφαρμογή δύο εντελώς αντιθέτων μοντέλων συμπεριφοράς εξωτερικής πολιτικής ήταν αναπόφευκτο να έχει αντανακλάσεις σε ένα σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού, όπως το σχέδιο Ανάν, όπου εσωτερικεύει το μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών στόχων της Τουρκίας στην Κύπρο με την ταυτόχρονη απαίτηση από την ελληνική πλευρά να συναινέσει σε ένα πλαίσιο στρατηγικού συμβιβασμού.

Το γεωπολιτικό περιβάλλον της Κύπρου έχει μεγάλο έλλειμμα ασφαλείας για τρεις λόγους: α) η τουρκική στοχοθεσία ηγεμονικών αξιώσεων παραμένει αμείωτη, β) η αστάθεια στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται (συγκρούσεις και ασύμμετρες απειλές) και γ) η όποια εγγύηση ασφαλείας εκ μέρους της ΕΕ βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προσδοκίας. Ως εκ τούτου, ο παράγων ασφάλεια συνιστά αδήριτη αναγκαιότητα που θα πρέπει να υλοποιείται σε ένα σχέδιο λύσης προκειμένου να εξασφαλισθεί η σταθερότητα και η ευημερία του μορφώματος που θα προκύψει μέσα από τη λύση.

ΘΕΜΑ 2

Αποστρατιωτικοποίηση και λύση

ΕΝΘΕΤΟ
* Η Κύπρος βρίσκεται σε περιοχή μεγάλης γεωστρατηγικής σημασίας και σε περίπτωση οποιασδήποτε κρίσης η αποστρατιωτικοποίηση θα παραβιασθεί από δυνάμεις γειτονικών ή άλλων χωρών.


Φοίβος Κλόκκαρης


Σήμερα όλες οι χώρες της ΕΕ διαθέτουν Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ) για την ασφάλειά τους, περιλαμβανομένης της Μάλτας που έχει περίπου την έκταση της επαρχίας Πάφου. Ένα μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων των ΕΔ της Μάλτας αφορά την αντιμετώπιση του προβλήματος των λαθρομεταναστών από την Αφρική.

Οι ΕΔ αποτελούν τον βασικότερο συντελεστή της αμυντικής ικανότητας ενός κράτους, αναγκαίας για την αντιμετώπιση απειλών κατά της ασφάλειάς του. Είναι το κύριο μέσο για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του στην ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα, και την προστασία των εθνικών του συμφερόντων.

Σε περίπτωση λύσης του κυπριακού προβλήματος, θα πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθεί η Κύπρος από τα ξένα στρατεύματα, αλλά το κυπριακό κράτος δεν πρέπει να στερηθεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας και της διάθεσης ιδίων Ενόπλων Δυνάμεων κατά τη βούλησή του.

Κατά την άποψή μου δεν εξυπηρετεί την Κύπρο η υποστήριξη της θέσης για πλήρη αποστρατιωτικοποίηση σε περίπτωση λύσης, για τους παρακάτω λόγους:
* Το δικαίωμα της αυτοάμυνας είναι συνυφασμένο με την έννοια του κράτους και κατοχυρώνεται από τον καταστατικό χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (Άρθρο 51), γιατί συμβάλλει στο αγαθό της ασφάλειας και της ειρήνης. Η ειρήνη είναι συνάρτηση του συσχετισμού δυνάμεων.
* Η Κύπρος βρίσκεται σε περιοχή μεγάλης γεωστρατηγικής σημασίας και, σε περίπτωση οποιασδήποτε κρίσης, η αποστρατιωτικοποίηση θα παραβιασθεί από δυνάμεις γειτονικών ή άλλων χωρών.
* Η Κύπρος βρίσκεται πλησίον της ασταθούς περιοχής της Μέσης Ανατολής, στο πλέον ευαίσθητο τμήμα των συνόρων της ΕΕ, από όπου ενδέχεται να προκύψουν απειλές κατά της ασφάλειάς της, αλλά και της ασφάλειας της ΕΕ (τρομοκρατία, λαθρομετανάστευση, όπλα μαζικής καταστροφής, λαθρεμπόριο όπλων κλπ).
* Δεν θα είναι δυνατή η εξασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του Κυπριακού Κράτους στην ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα, ούτε δυνατή ουσιαστική συμμετοχή της στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ.
* Εξυπηρετεί την Τουρκία, η οποία, λόγω εγγύτητας προς την Κύπρο, θα έχει τη δυνατότητα άμεσης στρατιωτικής επέμβασης χωρίς να αντιμετωπίσει αντίσταση.
* Εξυπηρετεί τη Βρετανία, η οποία θα εκμεταλλεύεται μονοπωλιακά τα στρατηγικά πλεονεκτήματα από τη γεωστρατηγική θέση της Κύπρου.
Εκτιμάται ότι οι κατά προτεραιότητα ευμενέστερες επιλογές για την Τουρκία (δυσμενέστερες για μας) στα θέματα ασφάλειας είναι:

1η Επιλογή (όπως Σχέδιο Ανάν)
Η Τουρκία διατηρεί επεμβατικά δικαιώματα και στρατεύματα στην Κύπρο.
Η Κύπρος αφοπλίζεται.

2η Επιλογή (πλήρης αποστρατιωτικοποίηση)
Η Κύπρος αφοπλίζεται.

3η Επιλογή (ευμενέστερη για την Κύπρο)
Η Τουρκία δεν διατηρεί επεμβατικά δικαιώματα και στρατεύματα στην Κύπρο.
Η Κύπρος διατηρεί το δικαίωμα της αυτοάμυνας και διάθεσης ιδίων Ενόπλων Δυνάμεων κατά τη βούλησή της.

Από ορισμένους προβάλλεται το επιχείρημα ότι η Κύπρος δεν μπορεί να έχει μικτές ΕΔ (στρατιωτικές μονάδες αμιγείς από Ε/Κ και Τ/Κ υπό μικτό προϊστάμενο επιτελείο) γιατί υπάρχει κίνδυνος να επέλθει σύγκρουση μεταξύ τους, προφανώς λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης και εξάρτησης των Τ/Κ από την Τουρκία. Κατά τη γνώμη μου, αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις της εμπιστοσύνης και απεξάρτησης από την Τουρκία, δεν θα είναι δυνατή η αποτελεσματική λειτουργία και των βασικών εξουσιών του Κοινού Κράτους (εκτελεστική, νομοθετική, δικαστική), των οποίων κύριος στόχος θα πρέπει να είναι η εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων του Κυπριακού Κράτους. Θα υπάρχει μια συνεχής υπόσκαψη στους κόλπους των εξουσιών αυτών, που θα στοχεύει στην εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων της Τουρκίας, με αποτέλεσμα το υπό σύσταση Κράτος να καταστεί θνησιγενές (π.χ. στο μικτό υπουργικό συμβούλιο θα συζητούνται τα υψίστης σημασίας θέματα Εθνικής Ασφάλειας και συμφέροντα της Κύπρου - οικονομικά, πολιτικά κλπ). Με απλά λόγια, αν δεν μπορούμε να έχουμε κοινές ΕΔ, δεν μπορούμε να έχουμε και κοινό Κράτος, και κατά συνέπεια δεν μπορεί να υπάρξει και βιώσιμη λύση του Κυπριακού.


 ΘΕΜΑ 3

Εγγυήσεις και επεμβατικά δικαιώματα

ΕΝΘΕΤΟ
Η Τουρκία το 1974 θα πραγματοποιούσε την εισβολή στην Κύπρο είτε υπήρχε η συνθήκη εγγυήσεων είτε δεν υπήρχε. Θα την πραγματοποιούσε επειδή, κατά τη δική της εκτίμηση, με το πραξικόπημα θα γινόταν η Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και αυτό ανέτρεπε μια στρατηγική 50 και πλέον χρόνων, που αφορούσε την ασφάλεια του "μαλακού της υπογαστρίου".

Ανδρέας Πενταράς
To γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκε πρόοδος στην πτυχή της ασφάλειας, παρά τις συναντήσεις που έγιναν από τις ομάδες εργασίας, αποδεικνύει για μια ακόμα φορά ότι η πτυχή αυτή αποτελεί ίσως το πιο ακανθώδες ζήτημα στη λύση του Κυπριακού. Ο κυριότερος λόγος είναι επειδή στην πτυχή της ασφάλειας εμπλέκεται άμεσα η Τουρκία, η οποία τον τελευταίο μισό αιώνα έκτισε μια στρατηγική αναφορικά με την αντίληψη που έχει για την ασφάλεια του "μαλακού της υπογαστρίου" (νότια και νοτιοανατολική Τουρκία) και η οποία αποσκοπεί στον γεωστρατηγικό έλεγχο της Κύπρου, αλλά και ευρύτερα της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου. Οι επιδιώξεις αυτές της Τουρκίας, οι οποίες χρονολογούνται από τα μέσα της δεκαετίας του '50, έγιναν κατορθωτές μέσω της συνθήκης εγγυήσεων και της συνθήκης συμμαχίας που, μαζί με τη συνθήκη εγκαθίδρυσης, αποτέλεσαν τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. Μέσω των δύο αυτών συνθηκών η Τουρκία πέτυχε να αποκλείσει εσαεί την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, η ίδια να καταστεί μία από τις εγγυήτριες δυνάμεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, να διαθέτει μόνιμα στην Κύπρο στρατιωτικό απόσπασμα και να συμμετέχε, μέσω του τριμερούς στρατηγείου, στο σχεδιασμό και διεξαγωγή της άμυνας της Κύπρου. Ένας δεύτερος λόγος είναι η δικαιολογημένη στάση της ε/κ πλευράς απέναντι στο πιο πάνω σύστημα ασφάλειας και ιδιαίτερα στη συνθήκη εγγυήσεων, με τα λεγόμενα "επεμβατικά δικαιώματα" των εγγυητριών δυνάμεων. Δυστυχώς, η προσέγγιση μιας μεγάλης μερίδας της ε/κ κοινής γνώμης πάνω στο ζήτημα αυτό, η οποία έχει την άποψη περί ύπαρξης επεμβατικών δικαιωμάτων, παρά το γεγονός ότι γίνεται με καλή πρόθεση, στο τέλος ταυτίζεται με την Τουρκία, γιατί είναι η μόνη χώρα η οποία υποστηρίζει ότι η συνθήκη εγγυήσεων της παρείχε το δικαίωμα στρατιωτικής επέμβασης στην Κύπρο το 1974. Ποια είναι η πραγματικότητα, όμως, πάνω στο θέμα αυτό;
 Αν ανατρέξουμε στη συνθήκη εγγυήσεων και διαβάσουμε τη σχετική παράγραφο, λέει ότι "...Εκάστη των εγγυητριών δυνάμεων επιφυλάσσει εις εαυτήν το δικαίωμα να ενεργήσει (to take action) προς τον αποκλειστικό σκοπό της αποκατάστασης της τάξης των πραγμάτων της καθιερουμένης δια της παρούσας συνθήκης". Το ότι η διατύπωση αυτή δεν έδινε κανένα δικαίωμα στρατιωτικής επέμβασης στις εγγυήτριες δυνάμεις, αποδεικνύεται και από τα παρακάτω στοιχεία και γεγονότα:
 α. Αμέσως μετά την υπογραφή της, η συνθήκη εγγυήσεων κατατέθηκε στη Γραμματεία του ΟΗΕ, σύμφωνα με το άρθρο 102 του καταστατικού του χάρτη. Η Γραμματεία την έστειλε στη νομική υπηρεσία του ΟΗΕ προκειμένου να γνωματεύσει στο κατά πόσο η φράση "to take action" σήμαινε και στρατιωτική δράση. Η απάντηση της νομικής υπηρεσίας ήταν σαφής. "...Σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ανάληψη στρατιωτικής δράσης".
 β. Το 1963, όταν ο Μακάριος ετοίμαζε τα 13 σημεία αναθεώρησης του Συντάγματος, απέστειλε τον Γλαύκο Κληρίδη στην Αγγλία προκειμένου να πάρει νομική συμβουλή από έγκριτο νομικό οίκο, εξειδικευμένο στα θέματα διεθνούς δικαίου. Ο Γλαύκος Κληρίδης απευθύνθηκε στον διεθνούς φήμης δικηγόρο Frank Soskice, o οποίος του έδωσε την απάντηση: "Yπό τις συνθήκες αυτές, ακόμα και αν οι λέξεις 'να αναλάβουν δράση' θεωρηθούν ότι σημαίνουν στρατιωτική δράση, τέτοια δράση δεν μπορεί να αναληφθεί χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση του Συμβουλίου Ασφαλείας".
 γ. Στις 19 Δεκεμβρίου 1963 ο Γλαύκος Κληρίδης συναντά τον ύπατο αρμοστή της Βρετανίας προκειμένου να συζητήσουν τα 13 σημεία αναθεώρησης του Συντάγματος. Σε ερώτηση του Γλαύκου Κληρίδη κατά πόσο η Βρετανία, στην περίπτωση ενδοκοινοτικών συγκρούσεων, θα μπορούσε να διαθέσει στρατεύματα ως εγγυήτρια δύναμη προκειμένου να επιβάλουν την τάξη, η απάντηση του ύπατου αρμοστή ήταν: "Η Βρετανική κυβέρνηση δεν δικαιούται να επέμβει στρατιωτικώς στην Κύπρο άνευ προγενεστέρας συγκατάθεσης του Συμβουλίου Ασφαλείας".
 δ. Στις 20 Ιουλίου 1974 συνήλθε το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ προκειμένου να μελετήσει την κατάσταση που δημιουργήθηκε με την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και εξέδωσε ομόφωνα το γνωστό ψήφισμα 353, με το οποίο απορρίπτει τις αιτιάσεις της Τουρκίας για ειρηνευτική επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε με βάση τα δικαιώματα που της παρείχε η συνθήκη εγγυήσεων, και την καλεί να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο.
 ε. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στην υπόθεση Τιτίνας Λοϊζίδου όπως και στις επόμενες που ακολούθησαν, απορρίπτει επίσης τις αιτιάσεις της Τουρκίας περί του δικαιώματος επέμβασης και της επιδικάζει τις γνωστές αποζημιώσεις. Όλοι οι επιδρομείς και όλοι οι κατακτητές πάντοτε θα επικαλούνται κάποια συνθήκη ή κάποιο καταστατικό χάρτη για να δικαιολογήσουν την πράξη τους απέναντι στη διεθνή κοινή γνώμη. Γι' αυτές τις πράξεις τους όμως δεν φταίνε οι συνθήκες. Φταίνε οι ίδιοι οι επιδρομείς και οι κατακτητές. Η Τουρκία το 1974 θα πραγματοποιούσε την εισβολή στην Κύπρο είτε υπήρχε η συνθήκη εγγυήσεων είτε δεν υπήρχε. Θα την πραγματοποιούσε επειδή, κατά τη δική της εκτίμηση, με το πραξικόπημα θα γινόταν η Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και αυτό ανέτρεπε μια στρατηγική 50 και πλέον χρόνων που αφορούσε την ασφάλεια του "μαλακού της υπογαστρίου".
 Αν θέλουμε δε να απαντήσουμε στο ερώτημα αν θα πρέπει να καταργηθεί ή όχι η συνθήκη εγγυήσεων, η απάντηση είναι ανεπιφύλακτα να καταργηθεί. Όχι όμως επειδή παρέχει επεμβατικά δικαιώματα στις εγγυήτριες δυνάμεις, αλλά επειδή, όπως αποδείχθηκε στην πράξη, δεν εξυπηρετεί το σκοπό για τον οποίο καταρτίσθηκε. Επειδή δεν παράγει ασφάλεια ούτε για την εδαφική ακεραιότητα, ούτε για την ανεξαρτησία, ούτε για τη συνταγματική τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Διαβάστε περισσότερα...

ΕΠΑΝΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ: Η ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΗ ΕΩΣ ΤΩΡΑ ΣΥΓΚΥΡΙΑ

International Crisis Group

Europe Report N°194 

23 June 2008 

ΣΥΝΟΨΗ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Μια νέα ειρηνευτική διαδικασία στην Κύπρο προσφέρει την καλύτερη –εδώ και δεκαετίες- ευκαιρία για να δωθεί ένα τέλος στην αδιέξοδη διχοτόμηση του νησιού. Η μεταστροφή αυτή οφείλεται εν πολλοίς στην απροσδόκητη εκλογή του κου Δημήτρη Χριστόφια στην Ελληνοκυπριακή Προεδρία. Μαζί με τον Τουρκοκύπριο ομόλογό του, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, εκδηλώνουν την πολιτική βούληση να καταστήσουν τις πρόσφατες συνομιλίες, που διεξάγονται υπό την διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών, επιτυχείς. Ο ρόλος σημαντικών παραγόντων, όπως η Τουρκία, είναι εποικοδομητικός. Ο υπόλοιπος κόσμος, ιδιαίτερα τα Ηνωμένα Έθνη και η Ευρωπαική Ένωση, χρειάζεται να δραστηριοποιηθεί προς υποστήριξη μιας ολοκληρωμένης διευθέτησης που θα βελτιώσει την ασφάλεια και την ευημερία της Κύπρου, θα επιτρέψει στην Τουρκία να συνεχίσει την ενταξιακή πορεία της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και θα ξεπεράσει ένα πρόβλημα ολοένα και πιο ζημιογόνο για την πολιτική της ΕΕ στην περιοχή. 

Από την πρώτη συνάντηση τους στις 21 Μαρτίου 2008, οι κύριοι Χριστόφιας και Ταλάτ έχουν ανοίξει ένα νέο δίαυλο στην οδό Λήδρας, στην πρωτεύουσα Λευκωσία, και έχουν σημειώσει σταθερή πρόοδο στις προπαρασκευαστικές συνομιλίες. Σε κοινή δήλωσή τους, στις 23 Μαϊου, δεσμεύτηκαν για την σύσταση μιας δι-κοινοτικής, διζονικής ομοσπονδίας (σαν συνεταιρισμό) με μια ενιαία διεθνή ταυτότητα και δύο ισότιμα συστατικά κράτη-μέλη. Οι δύο πρόεδροι αναμένεται να συναντηθούν εκ νέου στα τέλη Ιουνίου και να ανακοινώσουν την συμφωνία τους σε μια σειρά μέτρων για την βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των δύο κοινοτήτων στους τομείς της υγείας, της οδικής ασφάλειας και του περιβάλλοντος.

Και οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι αυτή είναι μόνο η αρχή, αλλά συνάμα κι η τελευταία ευκαιρία για την επανένωση του νησιού στο προσεχές μέλλον. Πολλές δυνάμεις που προωθούν τη διχοτόμιση έχουν αναδειχθεί, αφ’ότου το Σχέδιο Ανάν έγινε δεκτό από τους Τουρκοκύπριους αλλά απορρίφθηκε από τους Ελληνοκύπριους με το δημοψήφισμα του 2004. Ενδεχόμενη αποτυχία σε αυτές τις διαπραγματεύσεις θα πυροδοτούσε έναν κύκλο πολιτικής μνησικακίας και δυσπιστίας στο νησί, θα περιέπλεκε περαιτέρω τις Ευρω-Τουρκικές και Ευρω-Νατοϊκές σχέσεις, θα καθιστούσε το Κυπριακό μια διαρκή ενόχληση στην καρδιά της Ε.Ε., και -αν ληφθεί ως ενδεικτική η ρητορική του 2007 με αφορμή τις έρευνες για εντοπισμό πετρελαίου στην Κύπρο- θα προκαλούσε νέες στρατιωτικές εντάσεις στο νησί.

Κατά την προετοιμασία και στη διάρκεια των ολοκληρωμένων συνομιλίων, ομάδες εργασίας και τεχνικές επιτροπές θα πρέπει να συνεχίσουν να συσκέπτονται για την ανάπτυξη εναλλακτικών, τις οποίες θα εξετάσουν οι ηγέτες. Η δεδομένη δυναμική θα πρέπει να διατηρηθεί. Σε αμφότερα τα μέρη οι σκεπτικιστές και οι εθνικιστές περιμένουν την ευκαιρία για να υποδαυλίσουν τις συνομιλίες. Πράγματι, οι επικρίσεις κατά της διαδικασίας από τους αδιάλλακτους πρώην ηγέτες, Τάσσο Παπαδόπουλο -τον Ελληνοκύπριο πρόεδρο, ο οποίος δεν επανεξελέγη τον Φεβρουάριο του 2008- και τον Ραούφ Ντενκτάς –για χρόνια κυρίαρχο στην Τουρκοκυπριακή πλευρά- προσδίδουν ιδιαίτερη έμφαση στην προσήλωση των κυρίων Χριστόφια και Ταλάτ για την εξεύρεση μιας λύσης. 

Η θέση της Τουρκίας είναι ζωτικής σημασίας, δεδομένης της γεωγραφικής εγγύτητας, των στρατευμάτων που διαθέτει στο νησί, και της ευρείας υποστήριξης που παρέχει στην Τουρκοκυπριακή διοίκηση. Το κυβερνόν κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, όπως και το 2004, υποστηρίζει τη διαδικασία διευθέτησης και το Υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει αποφασισμένο να βρεθεί μια λύση. Οι Τουρκικές ένοπλες δυνάμεις επιμένουν, όπως το 2004, στην αποδοχή της απόσυρσης των στρατευμάτων ως αντάλλαγμα σε μια ορθή συμφωνία και ο μέχρι στιγμής ρόλος τους έχει υπάρξει εποικοδομητικός. Η Τουρκοκυπριακή πλευρά δηλώνει ότι απολαμβάνει της πλήρους υποστήριξης της Άγκυρας για την εξεύρεση συμφωνίας μέσα στα καθιερωμένα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών. Οι πιθανότητες για επιτυχή έκβαση θα ήταν αυξημένες σε περίπτωση που ήταν λιγότερο έντονη η εσωτερική πολιτική αναστάτωση, η οποία προκλήθηκε στην Τουρκία από τη δικαστική προσφυγή εναντίον του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, αλλά οι εσωτερικές διενέξεις δεν υποδαυλίζουν την πρόοδο που σημειώνεται στην Κύπρο.

Σημανικό εμπόδιο αποτελεί η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των Ελληνοκύπριων και της Τουρκίας. Η Άγκυρα παραμένει επιφυλακτική σχετικά με τις προθέσεις των Ελληνοκυπρίων, παρά την μεταστροφή στις θέσεις τους υπό την ηγεσία του κυρίου Χριστόφια, και οι Ελληνοκύπριοι παραμένουν πεπεισμένοι οτι η Τουρκία είναι ανειλικρινής και αναξιόπιστη. Τα δύο μέρη γνωρίζονται ελάχιστα μεταξύ τους, μη διατηρώντας επικοινωνία για 40 χρόνια, και όλοι φαντάζουν έτοιμοι να πιστέψουν την ακραία ρητορική των εθνικιστικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας. Η Άγκυρα πρέπει να έρθει σε επικοινωνία με τους Ελληνοκύπριους, παρότι αρνείται να αναγνωρίσει ότι η κυβέρνησή τους εκπροσωπεί τα ενδιαφέροντα ολόκληρου του νησιού, όπως ακριβώς και οι Ελληνοκύπριοι πρέπει να εργαστούν πιο πρόθυμα με τον επί μακρόν υφιστάμενο Τουρκοκυπριακό διοικητικό μηχανισμό. Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλοι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των μερών. 

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να ορίσει έναν νέο υψηλά ιστάμενο ειδικό απεσταλμένο για να διευκολύνει τις συνομίλιες και να καταστήσει βέβαιο ότι όλοι οι περιφερειακοί και διεθνείς δρώντες είναι πλήρως ενήμεροι και εκδηλώνουν την συμπαράστασή τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ενδέχεται να υποστεί φθορά σε πολλούς τομείς της πολιτικής της, σε περίπτωση που διαρραγούν οι σχέσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκίας, οφείλει να εμπλακεί εντονότερα στην διαδικασία, προετοιμάζοντας από τώρα τους ανάλογους οικονομικούς μηχανισμούς υποστήριξης της όποιας διευθέτησης.

Η οικονομία και η ασφάλεια των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο, όπως επίσης και της Τουρκίας, θα επωφεληθούν σημαντικά από μια ορθή και ολοκληρωμένη διευθέτηση υπό την στέγη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθώς θα εργάζονται για δύσκολους συμβιβασμούς, όλα τα μέρη θα πρέπει να ξεπεράσουν επώδυνες μνήμες και την πρότερη δυσπιστία, για να επικεντρωθούν στο δεδομένο στόχο. 

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Προς την Ελληνοκυπριακή πλευρά:

1. Να μεταχειριστεί τους Τουρκοκυπρίους ομολόγους σαν ισότιμους εταίρους, ανακαλώντας, ιδιαίτερα, την απαγόρευση που είχε επιβάλει η προηγούμενη κυβέρνηση στις επισκέψεις απεσταλμένων της Ε.Ε. στο γραφείο του κυρίου Ταλάτ στο βόρειο τμήμα, και μετριάζοντας, έστω και προσωρινά, τους περιορισμούς στις διεθνείς δραστηριότητες των Τουρκοκυπριακών αθλητικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών σωματείων. 

2. Να εφαρμόσει μονομερώς -ούτως ώστε να εκδηλώσει την προσήλωσή της στην επίτευξη μιας προσεκτικά διαπραγματευθείσας, ολοκληρωμένης τελικής διευθέτησης βασισμένης στο έως τώρα εμπεδομένο έργο των Ηνωμένων Εθνών- τον Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Απευθείας Εμπόριο, ώστε να επιτρέψει το ελεύθερο, απευθείας εμπόριο μεταξύ των Τουρκοκυπρίων και της Ε.Ε. μέσω των δικών τους λιμένων.

3. Να αιτηθεί την θέσπιση της Τουρκικής ως επίσημης γλώσσας της Ε.Ε., όπως είναι στην Κύπρο, και να αρχίσει προετοιμασίες για την συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων ψηφοφόρων και υποψηφίων στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2009.

4. Να συμπληρώσει τις δηλώσεις υποστήριξης προς την τελική πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. με έμπρακτη αρωγή στην ενταξιακή πορεία της, θέτωντας τέλος στο `πάγωμα` των διαπραγματεύσεων μιας σειράς κεφαλαίων του σχεδίου για την Συμφωνία Ένταξης μεταξύ Τουρκίας –Ε.Ε., και αποφεύγοντας αναίτιες επιθέσεις κατά της Τουρκίας και απόπειρες να διαταράξει τις σχέσεις μεταξύ της Άγκυρας και των Τουρκοκυπρίων. 

Προς την Τουρκοκυπριακή πλευρά:

5. Να επιδείξουν περισσότερη ευελιξία στο διάλογο για εξεύρεση εναλλακτικών κατά τις συζητήσεις που θα λάβουν χώρα στις ομάδες εργασίας και στις τεχνικές επιτροπές.

6. Να `παγώσουν`, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα σε χώρους Ελληνοκυπριακής ιδιοκτησίας στο Βορρά.

Προς την Τουρκική Κυβέρνηση:

7. Να εκκινήσει συνομιλίες με τους Ελληνοκυπρίους αξιωματούχους, να επιδείξει πιο ενεργή προσήλωση στην επίλυση της διαμάχης μέσω δημοσίων δηλώσεων προς υποστήριξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας και να καταστήσει την παρουσία των στρατευμάτων της στην Κύπρο λιγότερο αισθητή.

8. Να εφαρμόσει μονομερώς –σαν εκδήλωση της δέσμευσής της προς την επίτευξη μιας προσεκτικά διαπραγματευθείσας και ολοκληρωμένης τελικής διευθέτησης, βασισμένης στο μέχρι στιγμής εμπεδομένο έργο των Ηνωμένων Εθνών- την δέσμευσή της στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο του 2005 της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, και να ανοίξει τους αερολιμένες και τους θαλάσσιους λιμένες της σε Ελληνοκυπριακή χρήση.

Προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών της Ε.Ε.:

9. Να προσπαθήσουν ενεργά να προσεγγίσουν τους ηγέτες που είναι υπέρ της εξεύρεσης λύσης σε αμφότερα τα μέρη υποστηρίζοντας μια διαδικασία που να υποκινείται από Κυπρίους. Να επιμείνουν σε μια δίκαιη εφαρμογή της Ευρωπαϊκής βοήθειας και της πολιτικής εμπορίου που θα επιτρέψουν στους Τουρκοκύπριους την άμεση πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές και προγράμματα. Να επανεκκινήσουν συνομιλίες με την Τουρκία μέσω υψηλού επιπέδου επισκέψεων ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την διευθέτηση του Κυπριακού και να ενθαρρύνουν την ευρωπαϊκή σύγκλιση της Τουρκίας.

10. Να προετοιμάσουν ένα οικονομικό πακέτο προς υποστήριξη μιας λύσης, όπως στην περίπτωση της Βόρειας Ιρλανδίας, συμπεριλαμβάνοντας οικονομικούς μηχανισμούς που να εγγυώνται ένα σχέδιο αποζημίωσης των περιουσιών, όπως επίσης και οικονομική βοήθεια προς περιορισμό του οικονομικού χάσματος μεταξύ των μελλοντικών συστατικών κρατών-μελών. Να παρασχεθεί αρωγή στο μελλοντικό Τουρκοκυπριακό συστατικό κράτος-μέλος ώστε να εκπληρώσει τα κριτήρια της Ε.Ε. Να παράσχουν βοήθεια για την κατασκευή των δεκάδων χιλιάδων σπιτιών απαραίτητων για τη στέγαση Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων.

11. Πιο συγκεκριμένα οι κυβερνήσεις τις Μ. Βρετανίας, Ελλάδας και Κύπρου θα πρέπει να συζητήσουν μια νέα Αρχιτεκτονική Ασφάλειας για την Κύπρο και την ανατολική Μεσόγειο που θα μπορεί συγχρόνως να ικανοποιεί την εξωτερική πολιτική και τους αμυντικούς σκοπούς της Ε.Ε. και να συμπληρώνει τα συμφέροντα και τις ανάγκες μιας Τουρκίας σε ενταξιακή πορεία προς την Ε.Ε.

Προς το Γ.Γ. του Ο.Η.Ε. και την Γραμματεία:

12. Να ορίσουν έναν/ μία ειδικό σύμβουλο μέσα στις προσεχείς εβδομάδες και να τον/ την πλαισιώσουν με μία ομάδα, στην οποία να συμμετέχουν εκπρόσωποι από ισχυρά Μ.Μ.Ε. σε τοπικό πεδίο (με τοπικές προσβάσεις;) και πλήρως εξουσιοδοτημένοι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι εκπρόσωποι. 

13. Να διευκολύνει μαζί με την Ειρηνευτική Δύναμη του ΟΗΕ στην Κύπρο (UNFICYP), την ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στον προσδιορισμό μιας λύσης και στην ανάδειξη των πλεονεκτημάτων της, ιδιαίτερα μέσα από τη σφιγμομέτρηση της κοινής γνώμης που να συνδιάζεται με τις διαπραγματεύσεις και την οργάνωση διακοινοτικών συναντήσεων με τη συμμετοχη εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, εξεχόντων οικονομικών παραγόντων και επαγγελματικών οργανώσεων.

Λευκωσία/ Κωνσταντινούπολη/ Βρυξέλλες, 23 Ιουνίου 2008 Διαβάστε περισσότερα...

Σάββατο 21 Ιουνίου 2008

Το γκρίζο σκηνικό στις διαπραγματεύσεις για το Αιγαίο


Χρήστος Ιακώβου



Σε επανάληψη του παρελθόντος οδηγούνται οι διερευνητικές επαφές μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας για το θέμα του Αιγαίου, οι οποίες άρχισαν από τον περασμένο Ιανουάριο. Παρά τις προσπάθειες της Ελλαδικής κυβέρνησης να συντηρήσει έστω και τη διαδικασία, οι συζητήσεις εμπεριέχουν τον κίνδυνο εκτροπής και διολίσθησης σε διαπραγματεύσεις εφ’ όλης της ύλης για το καθεστώς του Αιγαίου, θέση η οποία είναι πάγιος τακτικός στόχος της Τουρκίας. 

Για την Ελλάδα το πρόβλημα του Αιγαίου περιορίζεται στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας δηλαδή στο δικαίωμα εκμετάλλευσης του βυθού και του υπεδάφους του στο θαλάσσιο χώρο πέρα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα και η διαδικασία που προτείνει είναι η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σε αντίθεση με την Τουρκία η οποία επιδιώκει πολιτική λύση, δηλαδή στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας πέρα από τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, με βάση τη διμερή διαπραγμάτευση. Το κομβικό σημείο της Τουρκικής διεκδίκησης είναι ο ισχυρισμός ότι τα νησιά του Αιγαίου δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και ως εκ τούτου η οριοθέτησή της θα πρέπει να γίνει με βάση τη μέση γραμμή από βορρά προς νότο, μεταξύ τουρκικών παραλίων και των παραλίων της ηπειρωτικής Ελλάδος. Σε περίπτωση υιοθέτησης αυτής της λύσης συνεπάγεται ότι τα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου θα περιβάλλονται από τουρκική υφαλοκρηπίδα με τις όποιες συνέπειες για την ασφάλειά τους. Επιπλέον, τέτοια εξέλιξη δημιουργεί ένα ντόμινο τουρκικών διεκδικήσεων, όπως χωρικά ύδατα, εναέριος χώρος, αποστρατιωτικοποίηση. 

Ιστορικώς, το θέμα ήλθε στην επιφάνεια το Νοέμβριο του 1973 όταν η τουρκική κυβέρνηση δημοσίευσε απόφαση και χάρτη όπου εκχωρούσε το μισό περίπου βόρειο Αιγαίο στην κρατική εταιρία πετρελαίων για έρευνα και εκμετάλλευση. Το θέμα, όμως, της παραπομπής στη Χάγη άνοιξε τον Ιανουάριο του 1975 όταν η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε για πρώτη φορά επισήμως την πρόταση προς την κυβέρνηση της Τουρκίας. Έκτοτε σημειώθηκαν δύο σημαντικές ελληνοτουρκικές κρίσεις που έφεραν τις δύο χώρες στα πρόθυρα πολέμου, μία το 1975 με το «Χόρα» και η άλλη το 1987 με το «Σισμίκ». 

Συνεκδοχικώς, η Τουρκία επιδιώκει μέσα από τις τρέχουσες διερευνητικές επαφές να εξασφαλίσει δύο τακτικά σημεία που θα τις επιτρέψουν να προχωρήσει σε υλοποίηση του στρατηγικού της στόχου: α) να εξασφαλίσει την αποδοχή εκ μέρους της Ελλάδας της ύπαρξης περισσοτέρων της μίας διαφορών στο Αιγαίο, β) την αποδοχή εκ μέρους της Ελλάδας της ύπαρξης γκρίζων ζωνών και συγκατάθεσής της για παραπομπή του ζητήματος στο Διεθνές Δικαστήριο ν’ αποφανθεί για την κυριαρχία σε δεκάδες νησιά και βραχονησίδες που ανήκουν στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και του Καστελλορίζου. 

Αξίζει να σημειωθεί πως αν η Ελλάδα προχωρήσει σε επέκταση των χωρικών της υδάτων από 6, όπως είναι σήμερα, σε 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπει η συνθήκη του Montego Bay του 1982, την οποία η Τουρκία δεν υπέγραψε και η Ελλάδα επεκύρωσε το 1995, εκ των πραγμάτων δεν θα υπάρχει υφαλοκρηπίδα προς διευθέτηση, διότι τα ελληνικά χωρικά ύδατα είτε θα καλύψουν λόγω επέκτασης τους μεγάλο μέρος των διεθνών υδάτων ο βυθός των οποίων είναι η υφαλοκρηπίδα, είτε θα «εγκλωβίσουν» ένα άλλο μέρος των διεθνών υδάτων. Αυτό το πλεονέκτημα προκύπτει από τη γεωγραφική διάταξη των νησιών που σχηματίζουν ένα κλοιό απέναντι στα τουρκικά παράλια. Το Αιγαίο αποτελεί σύμπλεγμα 2.463 διεσπαρμένων από τις 3.100 που είναι συνολικώς στην ελληνική επικράτεια, οι νήσοι, οι νησίδες και οι βραχονησίδες, οι περισσότερες εκ των οποίων ευρίσκονται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της ασιατικής Τουρκίας. 

Το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των συναφών ελληνικών δικαιωμάτων έχουν στοιχειώσει τρεις ελληνοτουρκικές συμφωνίες κορυφής, ο οποίες υπεγράφησαν μετά από ελληνοτουρκικές κρίσεις. Η πρώτη είναι το πρακτικό της Βέρνης, μετά την κρίση του 1976 μεταξύ Καραμανλή και Ντεμιρέλ, σύμφωνα με το οποίο δεσμεύονταν οι δύο χώρες να μην προβούν σε ενέργειες που θα παρενοχλούσαν τις διαπραγματεύσεις. Η δεύτερη είναι η συμφωνία του Νταβός το 1988, μετά την κρίση του Μάρτη το 1987, μεταξύ Α. Παπανδρέου και Τ. Οζάλ, σύμφωνα με την οποία οι δύο χώρες συμφώνησαν να περιορίσουν την ερευνητική τους δραστηριότητα για ανεύρεση κοιτασμάτων πετρελαίου στην αιγιαλίτιδα ζώνη τους. Τέλος, η τρίτη, είναι η συμφωνία της Μαδρίτης του 1997, μεταξύ Σημίτη και Ντεμιρέλ, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα αναγνωρίζει τα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο και δεσμεύτηκε να μην προχωρήσει σε μονομερείς ενέργειες όπως αποκαλείται η άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων (επέκταση χωρικών υδάτων, έρευνες στην υφαλοκρηπίδα κλπ.). 

Η στρατηγική της Τουρκίας στο Αιγαίο, από τις αρχές του 1970 και εντεύθεν, υπήρξε σταθερή. Οι κατά καιρούς κρίσεις δεν ήσαν πολιτικές συμπτώσεις ή σπασμωδικές αντιδράσεις κάποιων φιλοπόλεμων κύκλων του στρατιωτικού κατεστημένου της Άγκυρας, αλλά προσχεδιασμένες και συστηματικώς μονομερείς επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος. 

Κατά την τελευταία εννέα χρόνια, οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε μία ριζική αναθεώρηση των σχέσεών με την Τουρκία, προσδοκώντας σε μία ουσιαστική βελτίωση του κλίματος με απώτερο στόχο την επίλυση όλων των διμερών προβλημάτων και τη μείωση των εξοπλιστικών δαπανών. Την προσδοκία αυτή καλλιέργησε η Ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Το ερώτημα, όμως, που πλανάται τα τελευταία χρόνια είναι κατά πόσον υπήρξαν ουσιαστικές αλλαγές στην τουρκική πολιτική και με ποιους χειροπιαστούς τρόπους αποδεικνύεται κάτι τέτοιο καθημερινά. Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα γραφής είναι ο αριθμός των τουρκικών παραβάσεων και παραβιάσεων που σημειώνονται στα όρια του εθνικού εναέριου χώρου και είναι άμεσα συνδεδεμένο με το γενικότερο ζήτημα του Αιγαίου. Μετά τη σύνοδο κορυφής στο Ελσίνκι το 1999, οι παραβάσεις και παραβιάσεις των τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών έχουν αυξηθεί δραματικά. Συγκεκριμένα:
• Ο αριθμός των τουρκικών αεροσκαφών που εισέρχονται στο Αιγαίο αυξήθηκε κατά 485% 
• Οι παραβιάσεις κανόνων εναέριας κυκλοφορίας κατά 467% 
• Οι παραβιάσεις εθνικού εναέριου χώρου κατά 358% 
• Τα οπλισμένα τουρκικά αεροσκάφη κατά 522% 
• Οι εμπλοκές των τουρκικών αεροσκαφών σε αερομαχίες με ελληνικά κατά 586%
Καθοριστικό σημείο για την ελληνική διπλωματία υπήρξε η σύνοδος κορυφής της ΕΕ στις 17 Δεκεμβρίου 2004, όπου η Τουρκία έλαβε ημερομηνία έναρξης ενταξιακού διαλόγου. Παρά την αύξηση των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο στις παραμονές της συνόδου κορυφής, πολλοί επέμεναν στη λογική των «συνηθισμένων περιστατικών». H ανάλυση αυτή απεδείχθει ανεπαρκής να ερμηνεύσει τότε την Τουρκική συμπεριφορά. 

H στρατογραφειοκρατική ελίτ της Tουρκίας δεν εκλαμβάνει την ένταξη της χώρας στην ΕΕ ως παραχώρηση μέρους της κυριαρχίας της στους θεσμούς της Ευρώπης και στις εποπτικές διαδικασίες του κάθε ευρωπαίου επιτρόπου. Επιδιώκει να διαπραγματευθεί με την EE το ειδικό γεωπολιτικό της βάρος στην Ανατολική Μεσόγειο. Eν ολίγοις, η Tουρκία προσπαθεί να διαπραγματευθεί όχι στην βάση των αρχών του κοινοτικού πολιτικού πολιτισμού αλλά με βάση την παραδοσιακή Νατοϊκή αντίληψη προβάλλοντας τη λογική του μεγάλου και ισχυρού κράτους που μπορεί να προωθήσει τα δυτικά συμφέροντα στην περιοχή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία, μπορεί να είναι η τελευταία στους οικονομικούς δείκτες, αν και όταν θα καταστεί πλήρες μέλος, αλλά από τώρα απαιτεί και προσπαθεί να επιβάλει καθεστώς και συμπεριφορά των άλλων απέναντί της ως ηγεμονικής δύναμης, η ένταξη της οποίας θα αλλάξει τα γεωπολιτικά δεδομένα στις νοτιονατολικές παρυφές της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, δεδομένου ότι η ουσία της τουρκικής διαπραγμάτευσης θα είναι κυρίως γεωπολιτική, η Άγκυρα φρόντισε από το 2004 να παραμερίσει ορισμένα εμπόδια στον τομέα αυτόν. Έτσι ερμηνεύεται τότε η στάση της στο θέμα του Αιγαίου καθώς επίσης και η σημερινής της ακαμψία. 

Mπορεί η Aθήνα να επέμενε ότι αναγνωρίζει ως μοναδικό πρόβλημα την υφαλοκρηπίδα, αλλά οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και οι παραβάσεις του FIR Αθηνών από τα τουρκικά πολεμικά αεροσκάφη, αποσκοπούσαν ακριβώς στην «ευρωπαϊκή» καταγραφή των μονομερών διεκδικήσεων της Άγκυρας στα θέματα του ελληνικού εναέριου χώρου, του FIR Aθηνών και των χωρικών υδάτων της Ελλάδας. Το τουρκικό στρατογραφειοκρατικό κατεστημένο, με τις ενέργειες αυτές δεν είχε ως στόχο την πρόκληση κάποιας μίνι κρίσης στο Aιγαίο. Eπιθυμούσε, απλώς, να καταδείξει και να καταγράψει με εντυπωσιακό τρόπο, τότε που όλοι οι Eυρωπαϊκοί προβολείς ήσαν στραμμένοι πάνω της, όλο το φάσμα των διεκδικήσεών της στο Aιγαίο, καθώς και τις μεθόδους με τις οποίες εννοεί να τις προβάλλει. Για την Tουρκία, είχε τεράστια σημασία, να γνωστοποιηθούν εκείνη την περίοδο στους Eυρωπαίους, τόσο οι διεκδικήσεις της στο Aιγαίο όσο και οι στρατιωτικές μέθοδοι προβολής τους που χρησιμοποιεί. O λόγος είναι πολύ απλός: αν οι Eυρωπαίοι, έπειτα από όλα αυτά, δεν έκαναν καμιά αναφορά στα σχετικά προβλήματα στην απόφαση της συνόδου κορυφής που θα αποφάσιζε την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων τότε διά της σιωπής τους θα εξέφραζαν, αν όχι τη συμφωνία τους, σίγουρα την ανοχή τους προς την τουρκική στάση.
Με αυτό τον τρόπο, η Άγκυρα κατοχύρωσε, εκ των πραγμάτων, πως τα ελληνοτουρκικά προβλήματα και η στάση της σ’ αυτά δεν συνιστούν εμπόδιο, άρα δεν αντίκεινται στα κριτήρια της Kοπεγχάγης, οπότε ούτε οι τουρκικές διεκδικήσεις και προκλήσεις θα μπορούν να εγερθούν μελλοντικά στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας, ως λόγοι αναβολής ή ματαίωσης της τουρκικής ένταξης. Με άλλα λόγια η Τουρκία κατοχύρωσε εμμέσως πως το θέμα του Αιγαίου είναι διμερής διαφορά που θα πρέπει να λυθεί με διαπραγματεύσεις.   Διαβάστε περισσότερα...